İsviçre’de sağ popülist İsviçre Halk Partisi’nin (SVP) öncülüğünde okullarda başörtüsünün yasaklanmasına yönelik girişimler hız kazanırken, eğitim alanındaki dini talepler ve devletin tarafsızlığı tartışması ülkede yeni bir toplumsal fay hattı oluşturuyor.
SVP’den Yeni Hedef: Okullarda Başörtüsü
İsviçre’de cami minarelerinin yasaklanması (2009) ve kamusal alanda burka yasağının kabul edilmesinin (2021) ardından, bu kez okullarda başörtüsü tartışması gündemin üst sıralarına taşındı. İsviçre basınında yer alan haberlere göre, daha önce iki referandumla dini sembolleri hedef alan Egerkinger Komitesi, yeni yönetimi altında okullarda başörtüsünün yasaklanması için harekete geçti.
Komitenin, Bern kantonunda okullarda başörtüsü yasağı talep eden bir dilekçeyi yıl sonunda resmen sunduğu belirtilirken, sürecin siyasi ayağı SVP’nin federal parlamentodaki girişimleriyle güç kazanıyor.
Parlamento Desteği Ve Partiler Arası Hat
SVP Ulusal Konsey Üyesi ve Egerkinger Komitesi yönetim kurulu üyesi Therese Schläpfer’in, Aralık ayında 16 yaş altındaki öğrenciler için başörtüsü yasağı talep eden bir önerge sunduğu bildirildi. İsviçre basınına göre bu girişim, yalnızca SVP ile sınırlı kalmadı; FDP ve Merkez Parti (Die Mitte) içinden bazı siyasetçilerin de desteğini aldı.
2024’te Ulusal Konsey’de kabul edilen ve okullarda başörtüsü yasağına kapı aralayan bir başka önerinin 104’e karşı 77 oyla kabul edilmesi, yasağın yasama sürecinde karşılık bulabileceğini gösteren önemli bir işaret olarak yorumlanıyor.
Hukuki Arka Plan Ve Süreklilik
Başörtüsü tartışması İsviçre için yeni değil. 1997 yılında Federal Mahkeme, Cenevre kantonunun bir öğretmene ders sırasında başörtüsü takmayı yasaklamasını hukuka uygun bulmuş ve bu karar yıllardır emsal niteliğini koruyor. İsviçre medyası, bu kararın bugün öğrencilere yönelik yasak tartışmalarında da referans noktası olarak kullanıldığına dikkat çekiyor.
Ancak hukukçular ve insan hakları savunucuları, öğretmenler için verilen bir kararın öğrenciler açısından doğrudan uygulanmasının ciddi hak ihlallerine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Okullarda Dini Talepler Tartışmayı Derinleştiriyor
İsviçre basınına yansıyan bilgilere göre, bazı okullarda Müslüman öğrencilerin okul yönetimlerinden mescit talep ettiği, yüzme gibi karma spor derslerine katılmama yönünde başvuruların bulunduğu ifade ediliyor. Bu talepler, başörtüsü yasağını savunan çevreler tarafından “kamusal alanın dini taleplerle dönüştürülmesi” iddiasının gerekçesi olarak öne sürülüyor.
Eleştirmenler ise bu yaklaşımın, bireysel talepleri genelleştirerek Müslüman öğrencileri hedef haline getirdiğini ve İsviçre’de yaşayan göçmen kökenli topluluklara yönelik önyargıları derinleştirdiğini savunuyor.
Minareden Başörtüsüne: Aynı Siyasi Hat
Uzmanlara göre, SVP’nin başörtüsü yasağı hamlesi, minare ve burka yasaklarıyla aynı siyasi hattın devamı niteliğinde. Bu girişimlerin, laiklik ve kadın hakları söylemi üzerinden meşrulaştırılsa da, esas olarak göç ve kimlik siyasetiyle bağlantılı olduğu değerlendirmesi yapılıyor.
İsviçre’de başörtüsü tartışmasının önümüzdeki dönemde hem parlamentoda hem de kamuoyunda sertleşmesi beklenirken, yasağın referandum sürecine taşınma ihtimali de masadaki seçenekler arasında yer alıyor.
- NHY / İsviçre basınında yayımlanan haber ve analizler, Egerkinger Komitesi ve SVP’nin kamuya açık açıklamaları, İsviçre Federal Mahkemesi’nin 1997 tarihli kararı
