İran’da kadın hakları ve idam cezasının kaldırılması için onlarca yıldır mücadele eden Nobel Barış Ödüllü Narges Mohammadi, “suç işlemeye yönelik toplanma ve anlaşma” suçlamasıyla yeniden hapis cezasına çarptırıldı; karar, ülkede sivil alanın daraldığına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Yargı Kararı Ve Siyasi Mesaj
İranlı insan hakları savunucusu ve 2023 Nobel Barış Ödülü sahibi Narges Mohammadi’nin avukatı Mostafa Nili’nin aktardığına göre, mahkeme Mohammadi hakkında altı yıl hapis cezası verdi ve ayrıca iki yıl süreyle yurt dışına çıkış yasağı getirdi. Kararın, “suç işlemeye yönelik toplanma ve anlaşma” suçlamasına dayandırıldığı bildirildi.
Uzun yıllardır İran’da kadınların kamusal alandaki hakları ve idam cezasının kaldırılması için yürüttüğü kampanyalar nedeniyle devlet kurumlarıyla sık sık karşı karşıya gelen Mohammadi hakkında verilen yeni ceza, ülkede muhalif ve sivil toplum aktörlerine yönelik yargı süreçlerinin siyasal bağlamı üzerine uluslararası eleştirileri güçlendirebilecek nitelikte görülüyor.
Otuz Yıllık Mücadele Ve Süreklilik Gösteren Baskı
Mohammadi, yaklaşık otuz yılı bulan hak mücadelesi nedeniyle 2023’te Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüş; özellikle kadınların hukuki ve toplumsal statüsüne ilişkin kampanyaları ve idam cezasına karşı yürüttüğü çalışmalarla öne çıkmıştı. Daha önce de “İslam Cumhuriyeti aleyhine propaganda” suçlaması dahil çeşitli gerekçelerle birden fazla kez hapis cezası alan Mohammadi, 2024 sonunda sağlık gerekçesiyle cezasının ertelenmesi üzerine Tahran’daki Evin Cezaevi’nden geçici olarak tahliye edilmişti.
Ancak bu süreç kalıcı olmadı. Hak savunucusunun bağlı olduğu vakfın açıklamasına göre Mohammadi, Aralık 2025’te bir avukat için düzenlenen anma töreninde diğer aktivistlerle birlikte güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Bu müdahale, İran’da kamusal anma ve dayanışma etkinliklerinin dahi güvenlik çerçevesi içinde ele alındığı yönündeki eleştirileri yeniden gündeme taşıdı.
Sivil Alan, Kadın Hakları Ve Uluslararası Tepki
Yeni mahkûmiyet kararı, İran’da kadın hakları savunucularının ve insan hakları örgütlerinin faaliyet alanının giderek daraldığına dair değerlendirmeleri güçlendirirken, Mohammadi’nin sembolik konumu nedeniyle kararın uluslararası düzeyde diplomatik ve sivil toplum tepkilerine konu olabileceği belirtiliyor. Uzmanlar, Nobel ödüllü bir figürün dahi tekrar eden yargı süreçleriyle karşı karşıya kalmasının, ülkede hak temelli aktivizmin sistematik baskı döngüsü içinde ele alındığına işaret ettiğini vurguluyor.
Mohammadi’nin davası, İran’da kadınların kamusal görünürlüğü, ifade özgürlüğü ve ölüm cezsı tartışmalarının yalnızca hukuki değil aynı zamanda siyasal ve ideolojik bir mücadele alanı olarak şekillendiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
- NHY / ntv.de; AFP
