Yer ismini değiştirmek neyi değiştirir?

Devlet ve hükümet politikası olarak yerleşim yerlerinin (il, ilçe, bucak, köy, dağ, ırmak, semt, cadde, sokak vs.) isimlerinin değiştirilmesi, 1913’de başladı ve günümüze kadar devam etti. Kemalist iktidarlar döneminde yer isimlerini değiştirmek için özel devlet komisyonları kuruldu. 12.211 köy ve kasaba ismi ile 4 bin dağ, ırmak ve diğer coğrafi yerler olmak üzere 28 bin civarında yer ismi resmi kayıtlardan silinerek yerine genellikle uydurulmuş Türkçe isimler konuldu. Değiştirilen isimler Arapça, Bulgarca, Ermenice,…

Kürt Dil Bayramı’nı hatırlamak

Kürt dil mücadelesinin sembolü olarak kabul edilen Kürtçe edebiyat dergisi Hawar (Çığlık)’ın 15 Mayıs 1932’de Suriye’nin başkenti Şam’da Celadet Bedirxan tarafından yayıma başladığı gün, 2006 yılından beri 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı olarak kutlanıyor. Hawar toplamda 57 sayı ile 1943 yılına kadar yayınını sürdüren Kürtçe edebiyat dergisidir. Derginin ilk 23 sayısı hem Latin, hem de Arap alfabesiyle basılmış ancak 24’üncü sayıdan itibaren yalnızca Latin alfabesiyle yayın hayatını sürdürmüştür. Hawar, aynı zamanda Kürtçede Latin…

Bizim Deniz

12 Mart döneminde Ankara Mamak Askeri Cezaevi’nde tutuklu bulunduğum ve idamdan yargılandığım koşullarda gerçekleşen iki olayın acısını ve hüznünü hala yaşarım. Biri, 30 Mart Kızıldere katliamı, ikincisi de Kızıldere’den 37 gün sonra 6 Mayıs’ta Denizlerin idamıdır. İdam kararlarının onanmasının ardından avukatların idamın ertelenmesi için yaptıkları itirazların sonucunu bekliyor ve cezaevinde geceleri uyumuyoruz… Derken 6 Mayıs saat 0.15 sıralarında kısım kapılarının ve ardından da arka hücre kapılarının kilit ve sürgü…

Solda sınıfsal refleks halleri

Sol ve sosyalist kadroların sınıfsal nitelikleri, ideolojik ve siyasal duruşları konusunda Marksist yöntemle bir araştırma ve inceleme yapılmamıştır. Ne yazık ki bu konulara Marksistler ilgi göstermiyor veya görmezden geliyor. Hangi sınıftan gelirse gelsin siyasal arenada rol alan bir devrimci ve sosyalist için belirleyici olan, benimsediği sınıfın ideolojisi ve bu doğrultuda kendisini tanımlama biçimidir. Kişinin yaşadığı sosyal pratik sürecinde egemen olan eğitim ve kültür birikiminin ve siyasal grupların dayandığı…

23 Nisan 1920 BMM’nin açılışı

31 Mart yerel seçimleri nedeniyle 2 Mart’ta tatile giren TBMM Genel Kurulu bugün 23 Nisan özel oturumu ile açılacak. Genel Kurulda, parti genel başkanları konuşma yapacak. Ne söyleyeceklerini, daha doğrusu hepsinin merkıbe türü nutuklar atacaklarını biliyoruz. Bugün aynı zamanda 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi(BMM)’nin kuruluşunun 99.yılı. Bu vesile ile BMM’nin açılış gününden söz etmek istiyorum. Ankara’da oluşan yeni meclisin açılış töreni ve milletvekillerinin niteliği üzerinde durmak istiyorum. Bu nedenle konuynin…

Militarist devlet ve iktidar

Militarizm konusunda çok sayıda inceleme, araştırma ve tanımlama yapılıyor, ama militarizmin Marksist tanımı üzerinde pek durulmuyor. Genellikle sorunun sınıfsal yanı göz ardı edilerek burjuva ve küçük burjuva yorumlar temel alınıyor. Aynı şekilde sosyalist hareket içinde “devlet ve ordu”, “devlet ve demokrasi”, “devrimde sınıfın ve kitlelerin rolü”, “devrimci şiddet”, “askeri ve politik liderlik” vb. tartışmalardan uzak duruluyor. Bu konularda devrim, demokrasi ve sosyalizm mücadelesinde yaşanmış o kadar çok dramatik…

Hak, hukuk, adalet ve toplumsal meşruiyet

15 Şubat 2019’ya Yeni Yaşam Gazetesi’nde yazmıştım. 31 Mart yerel seçimleri öncesi Saray kaynaklı kulis haberlerinde AKP’nin, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin nasıl çıkarılabileceğini düzenleyen Anayasanın 104. Maddesindeki sınırlayıcı hükümleri aşma planından söz ediliyordu. Başkanlık rejiminin sorunsuz devamı için AKP, 31 Mart yerel seçimlerinden sonra Anayasada açıkça yasayla düzenleneceği öngörülen alanlar dışındaki tüm yasaları kaldırmayı planlıyordu. Çünkü Anayasanın 104. Maddesine göre, “Cumhurbaşkanı, yürütme…

Kılıçdaroğlu’nun statükoculuk atağı

Birçok yerde partisine oy vereceğini açıklayan HDP’nin adını bile ağzına almayan ve sistemin tüm değerlerini dilinden düşürmeyen Kılıçdaroğlu bir muhalefet liderine yakışmayacak tarzda seçimlere bir hafta kala iki temel konuda müesses nizam savunuculuğu yaptı. Seçime 4 gün kala “bu konuya yazmanın ne gereği vardı” diyenler olabilir. Ayrıca CHP yöneticilerinin de hoşuna gitmeyebilir. Ancak Kılıçdaroğlu’nun bu statükoculuk atağının, seçim sonrasının yeni gündemlerinde unutup gitmesine gönlüm razı olmadı. Bu nedenle yazımı hala…

Cepheleşme siyaseti

Egemen siyasetin unsurlarından biri, demokratik muhalefete karşı tahammülsüzlüğün had safhada olmasıdır. İktidarların tekçi ve baskıcı yönetim tarzından kaynaklanan siyaset üslubunda nezakete, hoşgörüye ve tevazuya yer yok. Tahakküme muhalefet edenler, “bölücülük, vatana ihanet, mürtecilik, ayrımcılık, rejimi yıkma veya tehdit oluşturma” gibi son derece ağır ve haksız suçlamalara maruz kalmaktadır. Muhalefeti yıldırma ve korkutma siyaseti, hem parlamentoda hem de parlamento dışındaki toplumsal muhalefet güçlerine karşı ağır…

12 Mart Direnişi’nin 48. Yılı

“Türkiye’yi sarsan iki gün” olarak tarihe geçen 15-16 Haziran 1970 Büyük İşçi Direnişi,  sol ve sosyalist hareket içindeki ayrışmaları ve saflaşmaları hızlandırdı. Türkiye tarihinde ilk defa devlete karşı kitlesel ve militan bir tutum alan işçi sınıfı, yeni arayışlar içindeki devrimci gençliği derinden etkileyerek bir “Yol Ayrımı”na yöneltti. 12 Mart Direnişi’ni gerçekleştiren THKP-C, THKO, TKPML gibi silahlı mücadeleyi temel alan siyasal örgütler, 15-16 Haziran direnişinden sonraki süreçte ortaya çıktılar. İlk kıvılcımı…

TİP’in dramatik tarihinden notlar-3

TİP, kuruluşundan 2 yıl sonra 1963 yılından itibaren başta İstanbul olmak üzere büyük kentlerden başlayarak Anadolu’da ve bu arada Kürdistan’da örgütlenmeye başladı. Kürdistan’da ilk parti örgütü 1963 yılının Mart ayında Diyarbakır’da Kürt aydınlarının öncülüğünde bir kısım işçi ve esnaf tarafından gerçekleştirildi. İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Gaziantep gibi illerden sonra Diyarbakır il örgütü kuruldu. Kuruluşundan 4 ay sonra yapılan Diyarbakır İl Kongresi görkemli oldu ve kısa zamanda bölgede etkili bir örgüt haline…

TİP’in dramatik tarihinden notlar-2

1968’de Avrupa’da meydana gelen iki olaya/olguya karşı TİP yönetiminin takındığı tavır, parti içindeki ideolojik ve siyasal farklılıkları derinleştirdi. Bu olaylardan biri Batı Avrupa ülkelerinde önce kendiliğinden başlayan, sonra isyana dönüşen gençlik eylemlerinin Türkiye’ye yansıması ve Ankara’da başlayıp İstanbul, İzmir ve diğer üniversitelere üniversitelerde işgal, boykot ve sokak gösterilerinin yayılmasıydı. Kısa zamanda düzene/sisteme karşı direnişlere dönüşen 68’in devrimci dalgası, TİP’in gençlik örgütü gibi…

Seçim sonrasını düşünmek…

İktidar, memleketin başka sorunu yokmuşçasına domates, biber, soğan, patates, patlıcan vb. zerzevatla; savaşın en basit maliyeti olan mermi fiyatıyla, 200 gramlık keyif çayı ve bez torba ikramları ile seçim çalışmaları yapıyor. Cumhurbaşkanı ve AKP genel başkanı sıfatıyla seçim çalışmalarını tek başına yürüten Erdoğan, yeni rejimin seçim standartlarını ortaya koyuyor. Giderek emekçi kitleler üzerinde etkisini artırmakta olan ekonomik krizi bile telaffuz etmekten kaçınan muhalefet, adeta panayıra dönüşen bu seçim oyununu…

TİP’in dramatik tarihinden notlar-1

13 Şubat, Türkiye sosyalist hareketi tarihinde önemli bir gün. 58 yıl önce 13 Şubat 1961’de Türkiye İşçi Partisi (TİP) kuruldu. Türkiye tarihinin ilk işçi partisi olan TİP’in kuruluşunu ve sosyalizm mücadelesindeki yerini unutmak olmaz. TİP, 1960’lı yıllar boyunca sosyalist hareketin ana akımı ve partisiydi. Hepimiz TİP’in içindeydik. Hepimiz TİP’liydik. TİP’e tüm 68’liler olarak “partimiz” derdik. 68 kuşağının farklı okulları ve kentleri vardı, ama tek bir partisi vardı. TİP, bugün HDP’ye yapılanlara bezer baskı gördü.…

MHP’nin devletle 50 yıllık dansı (*)

Türkiye’nin siyasal ve toplumsal hayatında varlığını ve sürekliliğini devam ettiren CHP’den sonra ikinci parti MHP’dir. 50. kuruluş yıldönümünü kutlayan MHP, kuruluşundan itibaren devletle iç içe veya devletin yardımcı kuvveti olarak siyasal faaliyet sürdüren, kendisini milliyetçi-toplumcu veya ülkücü-milliyetçi olarak tanımlayan bir partidir. MHP’nin doğup gelişmesinde ve bir biçimde bugünlere ulaşmasında Alpaslan Türkeş’in belirleyici bir rolü vardır. Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi(CKMP)’nin başına geçtikten sonra…

Nükleer silahlanma yarışı mı başlıyor?

Tüm dünya “İklim değişikliği, kitlesel göç ve sığınmacı sorunu, İslami terör ve Ortadoğu’da yeni paylaşım mücadeleleri” gibi küresel sorunlara odaklanmışken, ABD ve Rusya, Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması(INF)’ndan karşılıklı olarak çekildi. Uzun süreden beri birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçlayan taraflardan çekilme kararını ilk bildiren ABD oldu.  Hemen ardından Rusya,”Bizim de yanıtımız simetrik olacak. ABD anlaşmayı askıya aldığını duyurdu, biz de askıya alıyoruz” dedi. Trump, ABD'nin anlaşmadan…

Eski rejimin son seçimi

31 Mart Yerel Seçimleri öncekilerden çok farklı bir şekilde sürüyor. Bu seçim dönemi daha öncekilerle karşılaştırıldığında çok sönük geçiyor. Partiler ve adaylar seçim programları sunma gereği bile duymuyor. Manifesto filan diyerek yaptıkları açıklamalar genel geçer şeyleri içeriyor. Ön seçimler yapılmadığı ve adaylar parti liderleri tarafından belirlendiği için, parti tabanlarında herhangi bir heyecan yok. Parti liderlerinin açıkladığı adaylar partinin yeterli oy potansiyeli olan yerlerde kendilerini seçilmiş sayıyor.…

AKP’nin neoliberal politikaları

Burjuva ekonomi politiğinin ana akımından biri olan neoliberalizm, devletin ekonomik, sosyal, politik, kültürel, dinsel vb. süreçlere müdahale etmesine veya bu süreçlere yön vermesine karşı çıkan bir görüştür. Serbest piyasada oluşan arz ve talep mekanizmasının iktisadi ve sosyal açıdan en yararlı sonuçlar yaratacağını öne süren neoliberalizm, “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler’ şeklinde ifade edilen liberalizmin günün koşullarına göre yeniden uyarlanmasıdır. Bu anlayış özünde kapitalizmi yeni bunalımlardan korumak…

Emperyalizm ve küresel kültür

Emperyalizm, sadece Marksistler tarafından değil, birçok siyasal ve sosyal bilimci tarafından da uzunca süre ekonomik ve siyasi bir olgu olarak incelendi. Marksistlerin emperyalizmi aynı zamanda kültürel bir olgu olarak da görmesi fikri, 1980’lerden sonra herkes tarafından kabul edilmeye, yani kültürel bir emperyalizm eksenli tahlillere ağırlık verildi. Emperyalizmin aynı zamanda kültürel bir öğe olduğunu söylemek, askeri, siyasi ve ekonomik faktörleri göz ardı etmek değildir. Emperyalizmin baskı, terör ve sömürüye dayalı…

Türkiye’nin AB serüveni 

Türkiye’nin Avrupa ile bütünleşme hayali 200 yıllık bir süreci kapsıyor. İlk adımlar Tanzimat’la atıldı. Sonraki süreç hep bir Doğu-Batı sorunsalı halinde sürdü. Birinci Dünya Emperyalist Paylaşım Savaşı’na Almanya’nın yanında girerek yeni paylaşımdan pay almaya çalışan Osmanlı İmparatorluğu, diğer İtilaf Devletleri gibi savaştan yenilgiyle çıktı. Bu yenilgi aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu’nun sonunu hazırladı. Cumhuriyet döneminde batılılaşma/çağdaşlaşma adıyla başlatılan Avrupalılaşma çabaları, kılık kıyafetten…