Çorum Belediye İşçilerinin Uzun Yürüyüşü-1966


KAYNAKÇA: 

Atıcı, A. (2017) Adalet İçin 700 Bin Adım, İstanbul: Nota Bene Yayınları.

Akkaya, Y. (2002) “ Türkiye’de İşçi Sınıfı ve Sendikacılık”, Praksis, 6, 63-101.

Arapoğlu, F. (2018) “Disiplinlerarasılık, Coğrafi Kavramlar Ve Sanatsal Bir Edim Olarak Yürümek”, Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi.

Aydın, Z. (2010) Kanunsuz Bir grevin Öyküsü Kavel-1963, İstanbul: TÜSTAV Sosyal Tarih Yayınları.

Bekcan, U. (2017) “Gönülsüz Muhabbetten Dostluğa: 1949 Çin Devrimiyle Birlikte Sovyetler Birliği-Çin Komünist Partisi/Çin Halk Cumhuriyeti İlişkilerinin Değişen Yüzü”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 371-387.

Çelik, A. (2017) “İşçilerin 51 Yıl Önceki Adalet Yürüyüşü”, Birgün Gazetesi.

Çelik, A. (2017) ”Saraçhane’den 15-16 Haziran’a İşçi Sınıfının Müstesna Yılları: 1960’lar”, Kaynar, M (der.) Türkiye’nin 1960’lı Yılları, İstanbul: İletişim Yayınları.

Çelik, A. (2018) “DİSK’in Kuruluş ve Varoluş Yılları (1966-1970)”, Çalışma ve Toplum Ekonomi ve Hukuk Dergisi, 57, 617-664.

DİSK. (2020) DİSK Tarihi, Cilt.1, İstanbul: DİSK Yayınları

Demir, M. (2018) “Sivil İtaatsizlik Perspektifinden ABD’de Sivil Haklar Hareketi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.

Dündar, C. (2014) Abim Deniz, İstanbul: Can yayınları

Demirci, S. “Rosa Parks ve Montgomery Otobüsü”, Hacettepe Üniversitesi İngiliz Edebiyatı ve Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi,

http://www.iekaum.hacettepe.edu.tr/Rosa_Parks_ve_Montgomery.pdf (05.09.2020)

Fişek, K. (1969). “Türkiye’ de Devlet -İşçi İlişkileri Açısından Devlete Karşı

Grevlerin Kritik Tahlili”, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara: Sevin Matbaası

Friedman, M. (2010) Nihayet Özgürüz A.B.D’de Sivil Haklar Hareketi. https://share.america.gov (11.05.2019)

Genel-İş Emek Gazetesi. (1966a). 1 Ağustos 1966. Cilt 2 sayı:31

Genel-İş Emek Gazetesi. (1966b). 15 Ağustos 1966. Cilt 2 sayı:32

Genel-İş (1967). 3. Dönem Çalışma Raporu. Ankara

Gros, F. (2017) Yürümenin Felsefesi (çev. Albina Ulutaşlı), İstanbul: Kolektif Kitap.

Gümgüm, R. (2020) “Sanatçının Malzemesi Olarak Yürümek”, Journal of Arts, 3, 205-218.

Güngör, F. ve Özuğurlu, M. (1997). “İngiliz Yoksul Yasaları: Paternalizm, Piyasa ya da Sosyal Devlet” Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Gelişme ve Toplum Araştırmaları Merkezi Tartışma Metinleri.No.03. 1-24

Koçak, H. ve Çelik, A. (2016). “Türkiye İşçi Sınıfının Ayağa Kalktığı Gün: Saraçhane Mitingi”. Çalışma ve Toplum Ekonomi ve Hukuk Dergisi, 49,647-678.

Makal, A. (2007) “Cumhuriyet’ten 21. Yüzyıla Türkiye’de Çalışma İlişkileri”

Güncel Sosyal Politika Tartışmaları, 511-543, Ankara: Ankara Üniversitesi SBF Matbaası

Mason, P. (2010) Çalışarak Yaşamak ya da Savaşarak Ölmek: Küresel İşçi Sınıfı Nasıl Oluştu?, (çev. Gözde Orhan, Mehmet Ertan), İstanbul: Yordam Kitap.

Sezgin, E. (2006) “Bir Sendika Tarihi: Genel-İş (1962-1980)”, Yükseklisans Tezi, Ankara Üniversitesi.

Şafak, C. (2013) “12 Mart’tan 12 Eylül’e Türkiye’de Sendikalar”, Toplum ve Bilim Dergisi, 127, 121-143.

TBMM. (1966) Meclis Tutanağı.

Türk-İş, (1966) Türk-İş Aylık Dergi, 43, 13-18.

Türkiye Sendikacılık Ansiklopedisi, (1996). Cilt-1, İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları

Wallace, R. “The Newport Suffragettes” http://thechartists.org/suffragetteswallace.html (05.09.2020) Cumhuriyet Gazetesi ,(1966a) 04 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Cumhuriyet Gazetesi, (1966b) 14 Ağustos 1966 tarihli haberi. Cumhuriyet Gazetesi, (1966c) 19 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Cumhuriyet Gazetesi, (1966d) 23 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Milliyet Gazetesi, (1966a) 22 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Milliyet Gazetesi, (1966k) 9 Eylül 1966 tarihli haberi.

Milliyet Gazetesi, (1966l) 10 Eylül 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966a) Milliyet Gazetesi, 17 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966b) Milliyet Gazetesi, 18 Ağustos 1966 tarihli haberi.  Akyol, M. (1966c) Milliyet Gazetesi, 19 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966d) Milliyet Gazetesi, 20 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966e) Milliyet Gazetesi, 23 Ağustos 1966 tarihli haberi.  Akyol, M. (1966f) Milliyet Gazetesi, 26 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966g) Milliyet Gazetesi, 28 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966h) Milliyet Gazetesi, 29 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966ı) Milliyet Gazetesi, 30 Ağustos 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966i) Milliyet Gazetesi, 1 Eylül 1966 tarihli haberi.

Akyol, M. (1966j) Milliyet Gazetesi, 03-04 Eylül 1966 tarihli haberi.  Akyol, M. (1966m) Milliyet Gazetesi, 11Eylül 1966 tarihli haberi.

[1] Afrika kökenli Amerikalılar.

[2] Sonuç bölümünde bu yürüyüşlere değinilmiştir.

[3] Pendik Belediyesinde 1965 yılında hangi sendikanın örgütlü olduğu bilgisine ulaşılamamıştır.

[4] Kayseri Belediyesi grevleri Kurthan Fişek’in kitabında tek tek ele alınmış ancak metinde birleştirilmiştir.

[5] Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikası, 1962’de kurulmuş, Kurulduğu dönem Türk-İş üyesi iken zamanla derinleşen, Genel-İş ile Türk-İş yönetimi arasındaki anlayış farklılıkları nedeniyle 1976 yılında DİSK’e katılmıştır. Genel işler işkolunda faaliyet göstermektedir.

[6] Yevmiyeli işçi kadrolarında çalışanların 9 lira yevmiyeli çalıştıkları tutanakta yer almaktadır. (EK.1.) Aylık ücretleri ise 30 ile çarpımıyla 270 lira olarak hesaplanmıştır.

[7] Farklı kaynaklarda yürüyen işçilerin sayısı 27, 54 ve 72 kişi olarak belirtilmekte ancak sendikanın yayınlarıyla yapılan karşılaştırmada ve yürüyüşü takip eden gazeteci Mete Akyol’un yazı dizisi ve Sendika yayınları sonucu yürüyüşü 54 işçinin gerçekleştirdiği anlaşılmıştır. Söz konusu karışıklığın yürüyüşe katılan işçilerin farklı gerekçelerle işten çıkarılmalarıdır. Makalenin ekinde yer alan Protokol metninde ayrıntılı bilgi yer almaktadır

[8] Soru önergesinde 13 Aralık 1966’da verilen ve 22 Aralık 1966 tarihli Meclis Tutanağı belgelerine metin sonunda ek. 1 dosyasından ulaşılabilir.

[9] İşçilerin isimleri Genel-İş Sendika Arşivi ve Cumhuriyet Gazetesi Arşivinden derlenmiştir.

[10] Türkiye Demokratik, Toplumcu ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk Hür-İş Konfederasyonu)

Türkiye Demokratik, Toplumcu ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu 12 Mayıs 1964 yılında kuruldu. Kurulmasında belirleyici neden, Türk-İş üyesi Türk Ulaş-İş Sendikası ile Türk-İş yönetimi arasındaki anlaşmazlıktı. Türk Hür-İş’in genel başkanlığını bir süre Feridun Şakir Ögünç yürüttü. Türk Hür-İş Ocak 1966’da 448 bağımsız sendikaya bir toplantı çağrısı yaptı. Toplantı 118 bağımsız sendikanın katılımı ile gerçekleşti. Bu arada Türk Hür-İş’in başkanlığını Mehmet Alpdündar üstlendi. Türk Hür-İş’in kurucusu Türk Ulaş-İş ile Türk-İş arasında yaşanan sorunun çözümünden sonra Türk Ulaş-İş, Kasım 1965’te tekrar Türk-İş bünyesine döndü. Böylece Türk Hür-İş’in etkinliği iyice azaldı.

Türk Hür-İş daha sonra 1967 başlarında DİSK’in kuruluş çalışmalarına katıldı (DİSK, 2020:113).

[11] Danıştay 10.Daire, 1966-1538 Esas No’lu Kararı.

[12] Adalet Partisi’nden, 27.11.1963-26.06.1968 yılları arasında görev yapmıştır.

[13] Genel-İş Sendikası 11 Ağustos 1966 tarihli basın bildirisi; Erişim, Genel-İş Emek Gazetesi 15 Ağustos 1966. Sayı;32 sayfa 4.

[14] Genel-İş Sendikası 11 Ağustos 1966 tarihli basın bildirisi; Erişim, Genel-İş Emek Gazetesi 15 Ağustos 1966. Sayı;32 sayfa 4.

[15] Türk-İş Aylık Dergi, 1966:16.

[16] İşçiler Ankara’dan yola çıktıktan 30 km sonra mola verirler. Mola sırasında Veysel Özdemir adında bir uzun yol şoförü ağır çalışma koşullarından bahseder.

[17] Yürüyen işçilerden Ali Pişkin yürüyüşün 126.km’sinde konaklama sırasında nefes darlığı yaşadığı için Ankara’ya geri gönderilmiş ve orada hastaneye yatırılmıştır (Akyol,:1966c). 19 Kamu Hizmetleri Enternasyonali (PSI); Genel-İş Sendikasının 1963 yılından bu yana üyesi olduğu PSI, dünyadaki en eski uluslararası sendika örgütlerinden birisidir. 1907 yılında, Avrupa’da kamu hizmeti veren kuruluşlarda çalışan işçiler arasındaki dayanışmayı geliştirmek amacıyla kurulmuştur ve bugüne kadar dünya ölçeğinde tüm kamu hizmet alanlarını kapsayacak biçimde genişlemiştir. Günümüzde dünyada 154 ülkede örgütlü, 669 üye sendikaya sahip PSI’ın (okunuşuna destek)üye sayısı 20 milyonu aşmaktadır.

[18] Telgrafların orijinal metinleri için 2019 Haziran ayında Ferney Voltaire/Fransa’da bulunan PSI Genel Merkezi’nde arşiv araştırma yapılmış ancak ulaşılamamıştır. Bu nedenle Genel-İş Sendikası’nın 3. Dönem Çalışma Raporu’nda yer alan metin kullanılmıştır.

[19] Ges-İş (Türkiye DSİ Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikası), Yol-İş (Türkiye Yol İş Sendikası), DYF-İş (Türkiye Demiryolları İşçi Sendikaları Federasyonu), Petrol-İş (Türkiye Petrol Kimya Lastik İşçileri Sendikası), Çimse-İş (Türkiye Çimento Seramik Toprak Ve Cam Sanayii İşçileri Sendikası), Harb-İş (Türk Harb-İş Sendikası), Ağaç-İş (Türkiye Ağaç ve Kağıt Sanayi İşçileri Sendikası), Basın-İş (Türkiye Basın Yayın Matbaa İşçileri Sendikası), Lastik-İş (Türkiye Petrol Kimya ve Lastik Sanayii İşçileri Sendikası), Sağlık-İş (Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası), Teksif (Türkiye Tekstil, Örme, Giyim ve Deri Sanayii İşçileri Sendikası), Metal-İş (Türkiye Metal-İş Federasyonu).