İran’da ekonomik çöküşün tetiklediği protestolar ikinci gecesinde de sürerken, güvenlik güçlerinin göstericilere gerçek mermi kullandığına dair iddialar ve hastanelerin yaralı protestocularla dolduğu haberleri, ülkedeki krizin hızla derinleştiğine işaret ediyor.
Büyük Kentlerde Kitlesel Protestolar Ve İnternet Karartması
İran’da başta Tahran ve Meşhed olmak üzere birçok büyük kentte binlerce kişi, sert güvenlik önlemlerine rağmen sokaklara çıktı. Sosyal medyada paylaşılan ve bağımsız olarak doğrulanamayan görüntülerde, merkezi meydanlarda toplanan kalabalıklar ve kaotik sahneler yer aldı. Ülke genelinde uygulanan internet kesintisi nedeniyle protestoların gerçek boyutunun tespit edilemediği belirtiliyor.
Aktivistlerin paylaştığı bir videoda, Tahran’ın Saadat Abad semtinde yoğun kalabalıklar ve yangınlar görülürken, göstericilerin “Diktatöre ölüm” sloganları attığı duyuluyor. Sloganların, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’i hedef aldığı ifade ediliyor.
Hastaneler Yaralı Göstericilerle Dolu İddiası
Merkezi New York’ta bulunan İran İnsan Hakları Merkezi (CHRI), Tahran, Meşhed ve Karaj’daki hastanelerin yaralı protestocularla dolu olduğuna dair “güvenilir tanıklıklar” aldığını açıkladı. Time dergisine konuşan bir doktor, yalnızca Tahran’daki altı hastanede 200’den fazla protestocunun hayatını kaybettiğini, ölümlerin büyük bölümünün gerçek mermi sonucu gerçekleştiğini ileri sürdü. Bu rakamlar bağımsız kaynaklarca doğrulanabilmiş değil.
Oslo merkezli İran İnsan Hakları Örgütü’ne (IHRNGO) göre ise ülke genelinde şu ana kadar en az 51 gösterici yaşamını yitirdi, yüzlerce kişi de güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalarda yaralandı.
Trump’tan Sert Uyarı, Hamaney’den Sert Mesaj
ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetimini bir kez daha uyararak, protestocuların öldürülmesi halinde ABD’nin “müdahil olacağını” söyledi. Trump, “Ateş etmeye başlarsanız, biz de ateş etmeye başlarız” diyerek askeri müdahale tehdidini yineledi; bunun kara birlikleri anlamına gelmediğini, ancak “çok sert karşılıklar” verileceğini ifade etti.
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ise protestocuları “ülkeye zarar veren unsurlar” olarak nitelendirerek, gösterilerin ABD tarafından kışkırtıldığını öne sürdü ve sert önlemlerin süreceğinin sinyalini verdi.
Avrupa’dan Tepki, Tahran’dan “İkiyüzlülük” Suçlaması
Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık liderleri ortak açıklamayla İran güvenlik güçlerinin şiddetini kınadı ve Tahran yönetimini ifade özgürlüğü ile barışçıl gösteri hakkına saygı göstermeye çağırdı. İran ise bu açıklamalara sert tepki göstererek, Batılı ülkeleri “içişlerine müdahale” ve “şiddeti kışkırtma” ile suçladı.
Ekonomik Çöküş Krizin Fitilini Ateşledi
Protestolar, Aralık ayı sonunda İran ekonomisinde yaşanan derin kriz ve ulusal para birimi riyalin ani değer kaybıyla başladı. Tahran’da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı. Yetkililer, bankalar ve kamu binalarının yanı sıra çok sayıda caminin de ateşe verildiğini iddia etse de bu bilgiler bağımsız olarak doğrulanamadı.
- NHY / ntv.de, AFP, dpa
