CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, kamuya ait İzmir-Çeşme Otoyolu’nun özelleştirilmesi planının hayata geçmesi halinde geçiş ücretlerinde yaklaşık dört kata varan artış yaşanabileceğini belirterek, kamu yatırımlarının yeniden yüksek maliyetle vatandaşa fatura edileceği uyarısında bulundu.
Özelleştirme Planı Ve Zam Hesabı
CHP’li Deniz Yavuzyılmaz, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) bünyesindeki otoyolların 25 yıllığına özel sektöre devredilmesine yönelik hazırlıklar bulunduğunu ve bu kapsamda İzmir-Çeşme Otoyolu’nun da gündemde olduğunu açıkladı. Yavuzyılmaz’a göre mevcut durumda kamunun işlettiği otoyollarda kilometre başına geçiş ücreti yaklaşık 0,84–0,95 TL seviyesindeyken, Yap-İşlet-Devret modeliyle işletilen özel otoyollarda bu rakam 3,45 TL civarında seyrediyor. Bu farkın baz alınması halinde kamu otoyollarında ücretlerin yaklaşık yüzde 300 oranında artabileceği ifade ediliyor.
Yavuzyılmaz, aynı mantığın İzmir-Çeşme Otoyolu’na uygulanması durumunda bugün 50 TL civarında olan geçiş ücretinin yaklaşık dört katına çıkabileceğini savunarak, özelleştirme modelinin fiyatlama davranışını doğrudan değiştirdiğini ileri sürdü.
Kamu Geliri, Özel İşletme Ve “Zorunlu Müşteri” Tartışması
Muhalefet cephesi, söz konusu otoyolların halihazırda kamu tarafından gelir fazlası yaratacak biçimde işletildiğini ve özelleştirme halinde bu gelirin uzun vadeli sözleşmelerle özel şirketlere aktarılacağını dile getiriyor. Yavuzyılmaz, 7 otoyolda planlanan özelleştirme sürecinde toplam araç geçiş gelirlerinin milyarlarca dolarlık bir hacme ulaşabileceğini, bu modelin yurttaşları “zorunlu müşteri” konumuna iteceğini savundu.
Aynı açıklamalarda, özelleştirmenin yalnızca ücret artışı riski değil, Karayolları bünyesindeki istihdam ve kurumsal kapasite açısından da sonuçlar doğurabileceği iddia edildi. Eleştiriler, kamu kaynaklarıyla inşa edilen altyapının işletme gelirlerinin özel sektöre devrinin uzun vadede bütçe dengesi yerine kullanıcı maliyetlerini artırabileceği yönünde yoğunlaşıyor.
Model Tartışması: YİD Karşılaştırması Üzerinden Eleştiri
Yavuzyılmaz’ın hesaplamasında temel karşılaştırma, kamunun işlettiği otoyollar ile Yap-İşlet-Devret modeli kapsamında özel şirketlerin işlettiği otoyollardaki kilometre başı ücret farkına dayanıyor. Bu farkın yaklaşık dört kat düzeyinde olması, özelleştirme sonrasında fiyatların piyasa mantığıyla yeniden belirlenebileceği ve bunun da doğrudan kullanıcıya zam olarak yansıyacağı tezine dayanak oluşturuyor.
Ekonomi politik açıdan tartışma, altyapı yatırımlarında kamu mülkiyeti-özel işletme ayrımının yalnızca verimlilik değil, gelir dağılımı ve erişim maliyeti üzerinde de belirleyici olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
- NHY / ANKA Haber Ajansı, Cumhuriyet, T24, Karar
