Köprü ve otoyollara verilen döviz garantileri nedeniyle bütçeden yapılan ödemeler 2025’te 95 milyar liraya ulaştı; bu tutar, milyonlarca emeklinin gelir artışı için gereken kaynağın çok üzerinde.
Türkiye’de kamu-özel işbirliği projeleri kapsamında köprü ve otoyollara yapılan garanti ödemeleri, bütçe dengeleri ve sosyal harcamalar üzerindeki baskıyı her yıl daha da artırıyor. Ekonomist İnan Mutlu’nun paylaştığı veriler, bu yükün artık istisnai değil yapısal bir sorun haline geldiğini ortaya koyuyor.
Garanti Ödemelerinde Kesintisiz Artış
Karayolları Genel Müdürlüğü verilerine dayanan grafiğe göre köprü ve otoyollara yapılan garanti ödemeleri 2018’de 3.4 milyar TL iken, 2020’de 10.1 milyar TL’ye, 2022’de ise 36.3 milyar TL’ye yükseldi. Artış eğilimi 2023 ve 2024’te hızlanarak devam etti; 2024’te ödeme tutarı 60.3 milyar TL’ye ulaştı.
2025 yılı için bütçede öngörülen rakam ise 94.6 milyar TL. Yedi yılda yaklaşık 28 katlık bu artış, döviz cinsinden verilen garantilerin kur ve enflasyon etkisiyle bütçe üzerinde kalıcı bir yük yarattığını gösteriyor.
Sosyal Harcamalarla Çarpıcı Kıyas
İnan Mutlu’nun dikkat çektiği karşılaştırma, kamu kaynaklarının önceliklerine dair tartışmayı derinleştiriyor. Yaklaşık 5 milyon emeklinin maaşının 20 bin liraya yükseltilmesi için hesaplanan maliyet 69 milyar TL düzeyinde. Buna karşılık yalnızca 2025’te köprü ve otoyol şirketlerine yapılacak garanti ödemeleri bu tutarın yaklaşık 25 milyar TL üzerine çıkıyor.
Bu tablo, bütçeden aktarılan kaynakların sosyal refah yerine özel şirketlere uzun vadeli taahhütlerle yönlendirildiği eleştirilerini güçlendiriyor.
Döviz Garantisi, Kalıcı Bütçe Riski
Uzmanlara göre garanti ödemelerindeki artışın temel nedeni, sözleşmelerin döviz üzerinden yapılması ve yıllar içinde kur farklarıyla büyümesi. Trafik garantileri tutsa da tutmasa da kamu, şirketlere belirlenen döviz bedellerini ödemekle yükümlü. Bu durum, bütçede öngörülebilirliği azaltırken, kamu maliyesini kur şoklarına daha açık hale getiriyor.
- NHY / Karayolları Genel Müdürlüğü verileri, Ekonomist İnan Mutlu’nun X (Twitter) paylaşımı; bütçe tahminleri (2025).
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
