Washington Post yazarı David Ignatius’a göre, son iki yılın yıkıcı savaşları Ortadoğu’da nadir diplomatik fırsatlar yaratmış olsa da, ABD’nin, İsrail’in ve bölge ülkelerinin kararsızlığı ve gecikmeleri bu tarihsel açılımların hızla kapanmasına yol açıyor.
Washington Post’un deneyimli dış politika yazarı David Ignatius, kaleme aldığı analizde Ortadoğu’nun Gazze’den Lübnan’a, Suriye’den İran’a uzanan hatta “kritik bir eşikte” olduğunu vurguluyor. Ignatius’a göre, askeri çatışmaların ardından ortaya çıkan güç boşlukları ve siyasi kırılmalar, kalıcı barış ve dönüşüm için nadir fırsatlar sundu; ancak bu fırsatlar etkin diplomasiyle desteklenmediği için hızla eriyor.
Gazze: Askeri Zafer, Siyasi Çıkmaz
Gazze, Ignatius’a göre askeri gücün siyasi sonuç üretmedeki sınırlarını en çıplak biçimde ortaya koyuyor. Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısının ardından başlayan savaşta 70 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Buna karşın Hamas’ın hâlâ Gazze’nin yaklaşık yarısında, nüfusun yüzde 85’inin yaşadığı bölgelerde etkinliğini sürdürdüğü belirtiliyor.
Trump yönetiminin açıkladığı 20 maddelik barış planı, Hamas’ın silahsızlandırılması ve Gazze’nin uluslararası bir istikrar gücü ile yeniden inşasını öngörüyordu. Ancak Ignatius, Endonezya ve Azerbaycan gibi gönüllü ülkelerin geri adım atması, bağışçıların güvenlik sağlanmadan fon vermeyi reddetmesi nedeniyle bu planın “kâğıt üzerinde kaldığını” aktarıyor. Analize göre, Hamas’ı etkisizleştirebilecek tek gerçekçi güç, reforme edilmiş bir Filistin Yönetimi ile hareket eden Filistinliler; ancak Washington bu gerçeği kabullenmekte isteksiz.
Lübnan: Egemenlik Fırsatı Askıda
Lübnan, İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırıları sonrası egemenliğini yeniden tesis etme şansı yakaladı. Ordu komutanı Joseph Aoun’un cumhurbaşkanı seçilmesi, bu yönde önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak Ignatius, Hizbullah’ın Litani Nehri’nin kuzeyinde hâlâ silahsızlandırılmamış olmasının bu süreci sekteye uğrattığını belirtiyor.
Washington Institute Direktörü Robert Satloff’un görüşlerine yer veren yazar, İsrail’in Hizbullah hedeflerini tek taraflı vurmasının eski “çimleri biçme” stratejisinin ötesine geçmediğini vurguluyor. Analize göre, gerçek çözüm Lübnan devletinin ülke genelinde silah tekelini sağlamasından geçiyor; aksi halde İsrail-Lübnan barışı yine ertelenecek.
Suriye: Diyalog Kapısı Aralık
Suriye dosyasında ise Trump’ın Şam yönetimiyle ilişkileri kişisel bir diplomatik proje olarak ele aldığı aktarılıyor. ABD, Suriye ile İsrail arasında bir güvenlik anlaşması için zemin yoklarken, İsrail’in Suriye’deki “hareket serbestisini” kaybetme endişesi süreci tıkıyor. Ignatius, Trump’ın Netanyahu’ya yaptığı “Suriye ile gerçek bir diyalog kurun” çağrısının, Washington’un sabrının azaldığını gösterdiğini yazıyor.
İran: Savaş Sonrası Diplomasi Eşiği
İran, Haziran ayında yaşanan 12 günlük savaşta ABD ve İsrail tarafından ağır şekilde sarsıldı. Ancak Ignatius’a göre Trump, askeri üstünlüğü kalıcı kılacak bir diplomatik anlaşmayla taçlandırmakta gecikti. Reuters’a dayandırılan bilgilere göre, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman aracılığıyla Washington’a iletilen İran mesajları, Tahran’ın yeniden müzakereye açık olabileceğine işaret ediyor.
Her ne kadar İran lideri Ali Hamaney bu iddiaları yalanlasa da, Suudi, Ummanlı, Katarlı ve Emirlikli arabulucular üzerinden “sessiz temasların” sürdüğü belirtiliyor. Ignatius, Trump’ın “İran bir anlaşma istiyor” açıklamasını hatırlatarak, bu fırsatın da hızla kaybedilebileceği uyarısında bulunuyor.
Washington’un Güvenilirlik Testi
Yazının genelinde Ignatius, Trump’ın kendisini küresel bir arabulucu olarak konumlandırdığını ancak ilan edilen barış girişimlerinin çoğunun “takip ve uygulama” aşamasında tıkandığını savunuyor. Gazze’de yaşananlar, bu durumun en somut örneği olarak gösteriliyor. Analize göre, ABD Ukrayna’da barış arayışına girerken, Ortadoğu’daki yarım kalan dosyalar Washington’un küresel güvenilirliğini doğrudan etkileyecek.
Ignatius, “Ortadoğu’da fırsatlar kendiliğinden kalıcı hale gelmez; onları hayata geçirmek kararlı ve süreklilik arz eden diplomasi gerektirir” diyerek, mevcut ataleti sert biçimde eleştiriyor.
Kaynak:
David Ignatius, The Middle East’s moment of opportunity is slipping away, The Washington Post
Reuters (İran-ABD temaslarına ilişkin haberler)
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
