BirleÅŸmiÅŸ Milletler’in (BM) ev sahipliÄŸinde, dünya genelinden çevre koruma örgütleri ve plastik endüstrisi temsilcileri de dahil olmak üzere birçok ülke ve karar alıcı, plastik kirliliÄŸine çözüm önerilerini görüşmek üzere bir araya geldi.
“INC3” olarak adlandırılan müzakerelerin üçüncü turu, Kenya’nın baÅŸkenti Nairobi’de düzenlendi. Müzakereler vasıtasıyla, dünyanın, plastik kirliliÄŸini kontrol altına almayı hedefleyen ilk küresel ölçekte baÄŸlayıcı anlaÅŸmaya varılmasıhedefleniyor.
Bu önemli toplantıda neler konuşuldu, hangi öneriler gündeme geldi ve hangi ülkeler hangi tutumu sergiledi? Bu yazıda, plastik kirliliği sorununa küresel bir çözüm bulma çabalarını yakından inceleyeceğiz.
Fikir birliÄŸi yok
Katılımcılar, 500’ü aÅŸkın önerinin sunulduÄŸu bir hafta boyunca müzakerelerde bulundu. Yapılan önerilerin bazılarının olumlu yönde ilerlemeye iÅŸaret ettiÄŸini söyleyen katılımcılar mevcut olsa da, herkes aynı fikirde deÄŸil.
Çevre koruma kuruluÅŸu Greenpeace, fiiliyatta baÅŸarılı olacak bir anlaÅŸmanın, ancak Amerika BirleÅŸik Devletleri (ABD) ve Avrupa BirliÄŸi (AB) buna öncülük ettiÄŸi takdirde hayata geçebileceÄŸini savundu. Greenpeace delegasyonunun ÅŸefi Graham Forbes, “Acı gerçek, INC3’ün temel amacına ulaÅŸamadığıdır. Ä°mzalanacak anlaÅŸmanın bir taslak metninin hazırlanması gerekirdi” diye konuÅŸtu. Yapılan önerilerin çokluÄŸuna atfen Forbes, “Bu ilerleme deÄŸildir, bu kaostur” dedi.
Plastik endüstrisinin yanı sıra petrol ve petrokimyasal ihracatçıları Rusya ve Suudi Arabistan, küresel düzeyde varılacak bir anlaşmanın, plastiğin yeniden dönüştürülerek yeniden kullanılmasını teşvik etmesi gerektiğini savunuyor.
Çevre koruma aktivistleri ve bazı hükümetlerse, anlaşmanın, daha az plastik üretilmesini teşvik etmesi gerektiği görüşünde. Plastik üretiminin sınırlandırılması gerektiği görüşünü dile getirenler arasında AB ve Kanada da bulunuyor.
ÇeÅŸitli sivil toplum örgütlerinden oluÅŸan Uluslararası Kirleticileri Ortadan Kaldırma Ağı (IPEN) ise yapılan önerilerin, Nairobi’deki görüşmelerin ne kadar iyi geçtiÄŸine iÅŸaret ettiÄŸini belirtti. En çok desteklenen önerilerin Ä°sviçre ve Uruguay’dan geldiÄŸini kaydeden IPEN, söz konusu önerilerde çevreye zararlı polimer ve kimyasalların azaltılmasının yanı sıra plastik atıkların yönetimi ve izlenmesine de vurgu yapıldığını aktardı.
Plastik kirliliği sorunu nasıl çözülür?
Plastik kirliliği sorunu, hem çevresel hem de sosyal açılardan ciddi bir tehdit oluşturuyor. Plastik atıkların büyük bir kısmı doğaya karışarak denizlerdeki canlılara zarar veriyor, iklim değişikliğine katkıda bulunuyor ve insan sağlığına olumsuz etkiler yapıyor. Plastik kirliliğinin önlenmesi için, hem üretim hem de tüketim aşamalarında radikal değişiklikler yapılması gerekiyor.
Bazı uzmanlar, plastik kirliliÄŸine karşı küresel bir anlaÅŸmanın, Paris Ä°klim AnlaÅŸması’na benzer bir etki yaratabileceÄŸini düşünüyor. Ancak bu anlaÅŸmanın, sadece plastik atıkların yönetimini deÄŸil, aynı zamanda plastik üretimini ve tüketimini de azaltmayı hedeflemesi gerektiÄŸini vurguluyorlar. Ayrıca, bu anlaÅŸmanın, plastik kirliliÄŸinin neden olduÄŸu çevresel adaletsizlikleri de gidermesi gerektiÄŸini belirtiyorlar.
Plastik kirliliÄŸi sorununa küresel bir çözüm bulmak için, tüm paydaÅŸların iÅŸbirliÄŸi yapması ve ortak bir vizyon geliÅŸtirmesi ÅŸart. Bu konuda, BM’nin rolü büyük önem taşıyor. BM’nin, plastik kirliliÄŸiyle mücadele için baÄŸlayıcı bir anlaÅŸma taslağı hazırlaması ve bunu 2022 yılında yapılacak dördüncü tur müzakerelerde sunması bekleniyor. Bu süreçte, hem çevre koruma örgütleri hem de plastik endüstrisi temsilcileri, kendi görüşlerini ve taleplerini dile getirmeye devam edecek.
