Dünyada ve Türkiye’de Yoksulluk Artıyor

BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) her yıl dünyada ve bölgesel olarak sosyal ve ekonomik geliÅŸmeleri inceleyen raporlar yayınlıyor. Bu raporlarda yoksulluk, açlık, saÄŸlık, eÄŸitim, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi gibi insanlığın karşı karşıya olduÄŸu sorunlar ve bunlara çözüm önerileri ele alınıyor. BM’nin son raporlarından bazılarında yer alan veriler ışığında dünyada ve Türkiye’de yoksulluk oranın artığı ve giderek büyüyen bir tehdit haline geliyor

Dünyada yoksulluk

BM’nin 2022 yılında yayınladığı Ä°nsani GeliÅŸme Raporu’na göre, dünyada 1,3 milyar insan çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor. Çok boyutlu yoksulluk, sadece gelir düzeyi deÄŸil, saÄŸlık, eÄŸitim ve yaÅŸam standardı gibi farklı alanlardaki eksiklikleri de dikkate alan bir kavram. Rapora göre, çok boyutlu yoksulların yüzde 83’ü Güney Asya ve Sahra Altı Afrika’da yaşıyor. Bu bölgelerdeki nüfusun sırasıyla yüzde 38 ve yüzde 57’si çok boyutlu yoksulluk içinde.

Dünyada ayrıca 736 milyon insan da aşırı yoksulluk içinde yaşıyor. Aşırı yoksulluk, günlük geliri 1,9 doların altında olan kiÅŸileri ifade ediyor. Aşırı yoksulların da yüzde 80’i Sahra Altı Afrika ve Güney Asya’da bulunuyor. BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’ndan biri de 2030 yılına kadar aşırı yoksulluÄŸu sona erdirmek. Ancak pandemi ve savaÅŸ gibi etkenler nedeniyle bu hedefe ulaÅŸmak zorlaşıyor.

Dünyada açlık da bir baÅŸka önemli sorun. BM’nin beÅŸ kuruluÅŸunun ortaklaÅŸa hazırladığı Dünya Gıda GüvenliÄŸi ve Beslenme Durumu Raporu’na göre, dünyada açlık çeken insan sayısı son beÅŸ yılda artarak 2019’da 690 milyona ulaÅŸtı. Bu sayının pandeminin etkisiyle daha da arttığı tahmin ediliyor. Rapora göre, dünyada gıda güvensizliÄŸi yaÅŸayan insan sayısı ise 2 milyarı aÅŸtı. Gıda güvensizliÄŸi, insanların gerekli besinleri alamaması veya alamayacağı endiÅŸesi yaÅŸaması anlamına geliyor.

Dünyada kötü beslenme de hem saÄŸlık hem de ekonomik açıdan büyük zararlara yol açıyor. Rapora göre, dünyada yaklaşık 144 milyon çocuk boy kısalığı (stunting), 47 milyon çocuk zayıflık (wasting) ve 38 milyon çocuk ÅŸiÅŸmanlık (obesity) sorunu yaşıyor. YetiÅŸkinlerde ise ÅŸiÅŸmanlık oranı yüzde 13’e ulaÅŸtı. Kötü beslenme kronik hastalıklara, öğrenme güçlüklerine ve iÅŸgücü kaybına neden oluyor.

Dünyada iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi de yoksulluk ve açlık sorununu derinleÅŸtiriyor. BM Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) raporuna göre, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin amansız ilerleyiÅŸi geçen yıl dünyanın dört bir yanında toplumlara daha fazla kuraklık, sel ve sıcak hava dalgası getirerek insanların yaÅŸamlarına ve geçim kaynaklarına yönelik tehditleri arttırdı. WMO Genel Sekreteri Profesör Petteri Taalas, artan sera gazı emisyonları ve deÄŸiÅŸen iklimin yaÅŸandığı bir dönemde, “dünya genelinde nüfusun aşırı hava ve iklim olaylarından ciddi ÅŸekilde etkilenmeye devam ettiÄŸini” söyledi.

Türkiye’de yoksulluk

Türkiye’de ise resmi verilere göre gelir dağılımında adaletsizlik artmaya devam ediyor. Türkiye Ä°statistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’de gelir eÅŸitsizliÄŸini ölçen Gini katsayısı 2019’da 0,408 iken 2020’de 0,412’ye yükseldi. Bu katsayının sıfır olması tam eÅŸitlik, bir olması tam eÅŸitsizlik anlamına geliyor.

Türkiye’de ayrıca nüfusun yaklaşık dörtte biri yoksulluk riski altında yaşıyor. TÜİK’in verilerine göre, Türkiye’de yoksulluk riski sınırının altında yaÅŸayanların oranı 2020’de yüzde 24 oldu. Bu oran kentlerde yüzde 21,8 iken kırsal kesimde yüzde 29 oldu.

Türkiye’de çok boyutlu yoksulluk oranını ölçen bir çalışma ise BirleÅŸmiÅŸ Milletler Türkiye Ofisi tarafından yapıldı. Bu çalışmaya göre, Türkiye’de çok boyutlu yoksulluk oranı 2018’de yüzde 5 iken bu oran pandemi nedeniyle 2020’de yüzde 7’ye çıktı. Çok boyutlu yoksul sayısı ise yaklaşık olarak iki milyon artarak altı milyona yaklaÅŸtı.

Türkiye’de açlık sorunu da giderek derinleÅŸiyor. Türk-Ä°ÅŸ’in araÅŸtırmasına göre, dört kiÅŸilik bir ailenin açlık sınırı Kasım ayında 3 bin lirayı aÅŸtı. YurttaÅŸların büyük çoÄŸunluÄŸunun geliri ise bu rakamın altında kaldığı için gerekli beslenmeyi saÄŸlayamadığı belirtildi.

Türkiye’de iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin etkileri de hissediliyor. Son zamanlarda yaÅŸanan sel felaketleri, kuraklık tehlikesi ve yangınlar hem can hem mal kaybına hem de tarım üretimine zarar veriyor.

Sonuç

BM raporlarına göre dünya genelinde ve Türkiye’de yoksulluk sorunu giderek büyüyen bir tehdit haline geliyor. YoksulluÄŸun sonuçları arasında saÄŸlıksız yaÅŸam koÅŸulları, eÄŸitimsizlik, iÅŸsizlik, suç oranlarının artması gibi pek çok olumsuzluk bulunuyor. YoksulluÄŸun azaltılması için hem küresel hem de ulusal düzeyde etkili politikalar uygulanması gerekiyor.

Kaynakça:

• BirleÅŸmiÅŸ Milletler (2022). Ä°nsani GeliÅŸme Raporu.
• BirleÅŸmiÅŸ Milletler (2022). Dünya Gıda GüvenliÄŸi ve Beslenme Durumu Raporu.
• BirleÅŸmiÅŸ Milletler (2022). Dünya Meteoroloji Örgütü Küresel Ä°klim Durumu Raporu.
• Türkiye Ä°statistik Kurumu (2021). Gelir ve YaÅŸam KoÅŸulları AraÅŸtırması.
• BirleÅŸmiÅŸ Milletler Türkiye Ofisi