Türkiye’de iÅŸ cinayetleri, her yıl binlerce emekçinin hayatını kaybettiÄŸi bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Ä°ÅŸ cinayetleri, en çok inÅŸaat, madencilik, tarım ve ulaÅŸtırma sektörlerinde yaÅŸanıyor. Bu sektörlerde çalışan işçiler, güvencesiz çalışma koÅŸulları, yetersiz iÅŸ güvenliÄŸi önlemleri, denetimsizlik ve sendikasızlık gibi nedenlerle hayati tehlike altında bulunuyor.
Yıllara göre iÅŸ cinayetleri sayısında artış gözleniyor. İşçi SaÄŸlığı ve Ä°ÅŸ GüvenliÄŸi Meclisi (Ä°SÄ°G) verilerine göre, AKP’nin 20 yıllık iktidarı döneminde en az 30 bin 224 işçi iÅŸ cinayetlerinde can verdi. 2022 yılında ise en az 1843 işçi iÅŸ cinayetlerinde hayatını kaybetti. Bu rakamlar, Türkiye’nin işçi ölümlerinde Avrupa’da birinci, dünyada üçüncü sırada olduÄŸunu gösteriyor.
Son yıllarda ise iş cinayetleri daha da vahim boyutlara ulaştı. Özellikle pandemi sürecinde işçilerin sağlığı ve güvenliği hiçe sayıldı. İSİG verilerine göre, 2020 yılında en az 2420 işçi Covid-19 dahil olmak üzere iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. 2021 yılının ilk on bir ayında ise en az 1658 işçi hayatını kaybetti. Bu rakamların resmi olmayan ve kayıt dışı kalan çok daha fazla iş cinayeti olduğunu da unutmamak gerekir.
Ä°ÅŸ cinayetleri sadece rakamlardan ibaret deÄŸildir. Her bir rakamın arkasında bir insan, bir aile, bir hayal vardır. Türkiye’de yaÅŸanan iÅŸ cinayetleri arasında bazıları toplumsal hafızaya kazındı.
Türkiye’de iÅŸ cinayetleri özellikle hangi sektörlerde gerçekleÅŸiyor?
Ä°SÄ°G Meclisi’nin raporuna göre, 2021 yılının ilk 10 ayında en fazla iÅŸ cinayeti yaÅŸanan sektörler ÅŸunlardır:
- Tarım, orman: 287
- Ä°nÅŸaat, yol: 236
- Taşımacılık: 184
- Ticaret, büro, eğitim: 152
- Belediye, genel iÅŸler: 117
- Metal: 108
- Madencilik: 66
- Enerji: 57
- Tekstil: 54
- Sağlık: 47
Bu sektörlerde çalışan işçilerin çoğu sendikasız, güvencesiz ve kayıt dışıdır. Ayrıca meslek hastalıkları ve yaralanmalar da iş cinayetleri sayısını artırmaktadır.
Yıllara göre artış ne oranda gerçekleşiyor?
Türkiye’de iÅŸ cinayetleri son 20 yılda artan bir eÄŸilim göstermektedir. AKP’nin iktidara geldiÄŸi 2002 yılından bu yana en az 30 bin 224 işçi iÅŸ cinayetlerinde yaÅŸamını yitirmiÅŸtir. Bu sayı her yıl yaklaşık bin 500 civarındadır. Ancak bazı yıllarda bu sayı daha da yükselmiÅŸtir. ÖrneÄŸin:
- 2010 yılında Soma maden faciasında 301 madenci öldü.
- 2014 yılında Ermenek maden faciasında 18 madenci öldü.
- 2015 yılında Torunlar Center inşaatında asansör kazasında 10 işçi öldü.
- 2016 yılında Çorlu tren kazasında 25 kişi öldü.
- 2018 yılında Ankara’da hızlı tren kazasında 9 kiÅŸi öldü.
- 2021 yılında Amasra maden faciasında 11 madenci öldü.
Bu oran son yıllarda nasıl gerçekleşti?
Türkiye’de iÅŸ cinayetleri son yıllarda azalmış gibi görünse de bu durum gerçeÄŸi yansıtmamaktadır. Çünkü pandemi nedeniyle birçok sektörde çalışma durmuÅŸ veya azalmıştır. Ayrıca resmi veriler iÅŸ cinayetlerini eksik veya yanlış göstermektedir. ÖrneÄŸin:
- SGK verilerine göre, 2020 yılında sadece 882 iÅŸ kazası ölümü gerçekleÅŸmiÅŸtir. Oysa Ä°SÄ°G Meclisi verilerine göre bu sayı en az bin 907’dir.
- Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre, Ocak-Eylül 2021 döneminde sadece 941 iÅŸ kazası ölümü gerçekleÅŸmiÅŸtir. Oysa Ä°SÄ°G Meclisi verilerine göre bu sayı en az bin 363’tür.
