Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Irak yönetiminin baÅŸvurusu üzerine Türkiye’yi Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile yaptığı petrol sevkiyatı anlaÅŸmasından dolayı 1,4 milyar dolar tazminat cezasına çarptırdı.
BaÄŸdat yönetiminin talep ettiÄŸi 30 milyar dolarlık meblağın çok altında verilen ceza, taraflar açısından önemli sonuçlar doÄŸurabilir. Uzmanlar BaÄŸdat’ın doÄŸru politikalar belirleyememesi halinde Türkiye ve IKBY ile siyasi, diplomatik ve sektörel tıkanıklıkları daha da karmaşık hale getirebileceÄŸi uyarısında bulunuyor.
Davaya konu olan boru hattı hangisi?
Dokuz yıl önce açılan tahkim davası, Kerkük-Ceyhan Boru Hattı olarak da bilinen Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı (ITP) ile ilgili.
Irak’ın en büyük ham petrol boru hattı olan bu hat, ülkenin Kerkük yakınlarındaki iki büyük petrol sahasından Türkiye’nin güneyindeki Ceyhan’a 985 kilometre boyunca petrol ihraç etmesini saÄŸlıyor.
Ä°ki ülkenin ortak mülkiyetinde olan hat 1973 tarihli bir anlaÅŸmayla yönetiliyor. 1976 yılında tamamlanan birinci boru hattının inÅŸasından 1987’de buna paralel ikinci bir hat inÅŸa edildi ve iki yıl içerisinde tamamlandı ve BOTAÅž’ın verilerine göre yılda 70,9 milyon ton ham petrol taşıma kapasitesine ulaÅŸtı.
Ancak Irak’ın Kuveyt’i iÅŸgaliyle baÅŸlayan BirleÅŸmiÅŸ Milletler ambargosu ve Amerika BirleÅŸik Devletleri’nin 2003 yılındaki müdahalesi sonucu meydana gelen çatışmalar hedeflenen kapasitede petrol ihraç edilmesini zorlaÅŸtırdı.
Anlaşmazlık nereden kaynaklanıyor?
2014 yılından bu yana Irak’ın enerji politikası ve endüstrisi federal hükümet ve IKBY arasında ikiye bölünmüş durumda.
Mevcut anlaşmazlık, Iraklı Kürt peşmergelerin Irak-Şam İslam Devleti savaşçılarını geri püskürttüğü 2014 baharına kadar uzanıyor.
IŞİD’e karşı elde edilen baÅŸarı, IKBY ile BaÄŸdat’taki merkezi Irak hükümeti arasında uzun süredir anlaÅŸmazlık konusu olan Kerkük çevresindeki zengin petrol yatakları üzerinde IKBY’nin kontrolünü pekiÅŸtirmesini saÄŸladı.
Her ne kadar muğlak olsa da Irak anayasası petrol ve gaz sektöründe iki taraf arasında sorumluluk paylaşımı öngörüyor. Ancak Irak parlamentosu henüz bu hak ve sorumlulukları belirleyen ulusal bir petrol ve doğal gaz yasasını kabul etmedi. Böyle bir yasanın yokluğu siyasi hareketlere alan açtı.
Dava neden açıldı?
IKBY, Kerkük-Ceyhan Boru Hattı üzerinden ilk petrolü Mayıs 2014’te BOTAÅž’a sattı. BaÄŸdat derhal ICA’da Türk hükümeti ve BOTAÅž aleyhine tahkim talebinde bulunarak karşılık verdi.
BaÄŸdat yönetimi, Ankara’nın Irak hükümetinin rızası olmadan Irak topraklarından petrol aldığı, depoladığı ve yüklediÄŸi iddiasıyla 1973 anlaÅŸmasının ÅŸartlarını ihlal ettiÄŸini ileri sürdü ve konuyu Uluslararası Tahkim Mahkemesi’ne taşıdı.
Bundan sonra ne olacak?
Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin verdiÄŸi tazminat kararı BaÄŸdat’ın, IKBY’nin kontrolündeki topraklarından çıkarılan petrol ve doÄŸal gaz üzerindeki yetkisini tanıdı.
Her ne kadar davada taraf olarak Türkiye ceza aldıysa da, birçok uzmana göre asıl zarar IKBY’ye dokunacak.
The Washington Institute uzmanlarından Bilal Wahab, Irak ile IKBY arasında anlaşmaya varılması ve enerji üretiminde birbirine olan bağımlılığın derinleştirilmesine vurgu yapıyor.
Deprem felaketleri nedeniyle pekiÅŸen ekonomik sıkıntıların da etkisiyle Türkiye’nin Irak’a vereceÄŸi tazminat karşılığında IKBY ile yaptığı petrol anlaÅŸmasının zararlarını giderme ya da daha uygun koÅŸullarda yeni bir anlaÅŸma talep edebileceÄŸini belirten Wahab’a göre, anayasal gereklilikleri üst yargıda netleÅŸtiren ve gerekli petrol ve doÄŸal gaz yasalarıyla daha da güçlenen Irak su akışı, sınır güvenliÄŸi ve enerji ihracatı konularında Türkiye ile büyük bir pazarlığa oturabilir.
- Talihsiz Anjel Hala ve Edirne Kuşatması Günleri - 29 Ocak 2025
- Bilim İnsanları, Bazı Kişilerin Neden Covid Olmadığını Buldu - 21 Haziran 2024
- Tüketicinin İyimserliği Azalıyor - 21 Haziran 2024
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla ÅŸey keÅŸfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
