Peş peşe gelen akaryakıt zamlarının ardından motorinin litre fiyatına bu gece yarısından itibaren 2,92 lira daha zam bekleniyor; artış gerçekleşirse motorin büyük kentlerde 83-84 lira bandına çıkarken, küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye’de ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden yeni bir hayat pahalılığı dalgasını tetikleme riski taşıyor.
Motorinde Yeni Zam Dalgası
Hafta başından bu yana görece sakin seyreden motorin fiyatlarında yeni bir artış gündemde. Sektör kaynaklarına dayanan haberlere göre motorinin litre fiyatına 22 Ağustos Cumartesi günü saat 00.01’den itibaren 2,92 lira zam yapılması bekleniyor. Zam pompaya yansırsa İstanbul’da motorinin yaklaşık 82,65, Ankara’da 83,75, İzmir’de ise 84,04 liraya yükselmesi öngörülüyor.
Böylece motorin, yalnızca bireysel araç sahiplerinin değil, kamyonculuktan tarıma, lojistikten toplu taşımaya kadar geniş bir ekonomik alanın maliyetini doğrudan etkileyen kritik bir eşiğe ulaşacak.
Üstelik bu artış, son dönemdeki zamların üzerine geliyor. Akaryakıtta fiyatların birkaç günlüğüne durulmasının ardından yeni bir zamla yeniden yükselmesi, Türkiye’de pompa fiyatlarının ne kadar kırılgan hale geldiğini de ortaya koyuyor.
Petrol 94 Dolara Yaklaşıyor
Yeni zam beklentisinin arkasında küresel petrol piyasalarındaki yükseliş bulunuyor. Brent petrolün varil fiyatı 93,82 dolar, ABD Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) varil fiyatı ise 86,78 dolar seviyesinde bulunuyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişte Orta Doğu’daki çatışmalar ve arz güvenliğine ilişkin kaygılar belirleyici oluyor. Bölgedeki gerilimin Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi önemli üreticilerin petrol arzını olumsuz etkileyebileceği endişesi, küresel fiyatları yukarı çekiyor.
Küresel piyasalarda yalnızca ham petrol değil, akaryakıt ürünlerinin fiyatları da yükseliyor. Motorinin metrik ton fiyatının 1.300 dolar seviyesine kadar çıktıktan sonra gerileyerek yaklaşık 1.276 dolar civarında işlem gördüğü belirtiliyor.
ÖTV Sıfırlandı, Zam Pompaya Yansıyor
Motorin fiyatındaki son artışların önemli bir boyutu da vergi düzenlemesi. Motorinde litre başına 7,74 lira düzeyindeki ÖTV’nin ağustos ayının kalan bölümünde sıfırlanması, son fiyat hareketlerinin önemli ölçüde doğrudan pompaya yansımasına neden oluyor.
Geçen hafta motorine önce 9,25 liralık indirim, ardından 8,89 liralık zam gelmişti. Şimdi beklenen 2,92 liralık yeni artış, tüketici açısından akaryakıt fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının sürdüğünü gösteriyor.
Bu tablo aynı zamanda Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının yalnızca petrol fiyatlarından ibaret olmadığını da hatırlatıyor. Kur, uluslararası ürün fiyatları, vergi politikası ve rafineri marjları pompa fiyatının birlikte belirleyicileri. Dolayısıyla küresel enerji şokları, Türkiye’de doğrudan yurttaşın bütçesine yansıyor.
Benzin İçin De Zam Alarmı
Motorindeki yeni artış beklentisinin ardından gözler benzine çevrildi. Sektör kaynakları, benzinin de zam sınırına yaklaştığını ve gelecek hafta yeni bir artış gelebileceğini belirtiyor.
Bu ihtimal gerçekleşirse akaryakıt piyasasında yeni bir zam dalgası başlayabilir. Motorinin ardından benzinin de yükselmesi, yalnızca sürücülerin doğrudan yakıt giderlerini artırmakla kalmayacak; taşımacılık maliyetleri üzerinden gıda ve temel tüketim ürünlerine kadar uzanan zincirleme fiyat artışlarını da besleyebilecek.
Özellikle motorinin ticari taşımacılıkta yoğun biçimde kullanılması nedeniyle zamların ekonomik etkisi pompa tabelasındaki rakamla sınırlı değil. Mazot pahalandığında kamyonun, traktörün, otobüsün ve üretim makinesinin maliyeti de yükseliyor. Bu nedenle akaryakıt zamları, zaten yüksek seyreden hayat pahalılığının üzerine eklenen yeni bir maliyet baskısı oluşturuyor.
Petrol Şoku, Yurttaşın Faturasına Dönüyor
Küresel petrol piyasalarındaki gelişmeler Türkiye’nin kontrolü dışında olabilir. Ancak bu gelişmelerin yurttaş üzerindeki etkisinin boyutu, yalnızca petrol fiyatıyla değil, ekonomik ve mali politikalarla da belirleniyor.
Motorinin litre fiyatının 84 liraya dayanması, Türkiye’de enerji maliyetlerinin geldiği noktayı göstermesi bakımından başlı başına önemli. Üstelik bu artışların ücretlerin ve gelirlerin aynı hızda yükselmediği bir ortamda gerçekleşmesi, yükün giderek daha fazla hane halkının bütçesine binmesi anlamına geliyor.
Akaryakıt tabelası değiştikçe yalnızca depolar pahalanmıyor; taşımacılık, üretim ve nihayet sofranın maliyeti de büyüyor.
Bu nedenle 2,92 liralık zam, tek başına bir pompa fiyatı haberi değil. Küresel enerji krizinin, jeopolitik gerilimlerin ve Türkiye’deki ekonomik kırılganlıkların yurttaşın günlük hayatına nasıl çevrildiğinin yeni bir göstergesi.
- TB / İlke TV, Haberler.com, BirGün, Brent
