Tarım politikaları üzerine değerlendirmeleriyle bilinen Gazi Kutlu’nun uyarısına göre, artan gübre ve enerji maliyetleri ile jeopolitik gerilimlerin birleşimi, Türkiye’de üretimi daraltarak gıda güvenliğini ciddi bir risk altına sürüklüyor.
Gübre Kullanımındaki Düşüş Ve Üretim Riski
Gazi Kutlu, sosyal medya paylaşımında, gübre kullanımındaki düşüşün zaten alarm verdiğini belirtiyor. Buna göre, küresel ölçekte ciddi bir jeopolitik kriz henüz gündemde değilken dahi Türkiye’de gübre kullanımı geçen yıl yaklaşık 0,5 milyon ton geriledi.
Uzmanlara göre bu düşüş, verimlilikte doğrudan azalma anlamına geliyor. Gübre kullanımının azalması, özellikle tahıl ve temel gıda üretiminde ciddi kayıplara yol açarak, önümüzdeki sezonlarda arz daralmasını kaçınılmaz hale getirebilir.
Enerji Fiyatları Ve Girdi Maliyetleri Kıskacı
Son dönemde petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte tarımsal üretimin en kritik girdilerinden biri olan mazot fiyatları da artış trendine girdi. Aynı süreçte gübre fiyatlarının yüzde 40’a varan oranlarda yükseldiğine dikkat çekiliyor.
Tarım ekonomistleri, çiftçinin mazot kullanımını tamamen kesemeyeceğini ancak gübre kullanımını azaltma eğiliminin daha yüksek olduğunu vurguluyor. Bu durum, kısa vadede maliyetleri sınırlasa da orta ve uzun vadede üretim miktarını düşürerek daha büyük bir ekonomik ve sosyal maliyet yaratma riski taşıyor.
Hürmüz Boğazı Ve Küresel Zincir Etkisi
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamleleriyle tırmanan gerilim, enerji piyasalarında dalgalanmayı hızlandırırken, Strait of Hormuz üzerindeki olası bir kapanma senaryosu küresel ticaret açısından kritik bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor.
Dünya petrol arzının önemli bir bölümünün geçtiği bu dar su yolu üzerindeki riskler, yalnızca enerji fiyatlarını değil, aynı zamanda gübre üretiminde kullanılan doğalgaz maliyetlerini de artırıyor. Bu zincirleme etki, tarımsal üretim maliyetlerini küresel ölçekte yukarı çekerek gıda fiyatlarında yeni bir dalgayı tetikleyebilir.
Gıda Güvenliği Ve Yapısal Kırılganlık
Uzmanlar, Türkiye’nin zaten yüksek enflasyon ve kırılgan tarım yapısı nedeniyle bu tür dış şoklara karşı daha savunmasız olduğuna dikkat çekiyor. Gübre kullanımındaki düşüş, artan maliyetler ve jeopolitik risklerin birleşmesi, yalnızca fiyat artışlarıyla sınırlı kalmayıp, fiziksel gıda arzında da daralma ihtimalini güçlendiriyor.
Bu tablo, gıda güvenliğinin artık sadece ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir mesele haline geldiğini ortaya koyarken; tarım politikalarında acil ve yapısal önlemlerin gerekliliğini bir kez daha gündeme taşıyor.
- NHY / Gazi Kutlu (@GaziKutlu) sosyal medya paylaşımı
