Gök bilimciler 520 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın etrafında bir gezegenin oluşumuna ilişkin izleri gözlemledi.
Dünya’ya 520 ışık yılı uzaklıktaki genç bir yıldız olan AB Aurigae’nin etrafında oluÅŸan toz ve gaz sarmalında bir gezegenin oluÅŸumuna iÅŸaret eden izler gözlemlendi. Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) Çok Büyük Teleskopu (VLT) bu toz ve gaz sarmalının içinde bir kıvrım (Knick) tespit etti. Gök bilimcilere göre bu kıvrım bir gezegenin oluÅŸtuÄŸu ortamı ifade ediyor ve bir gezegenin doÄŸumuna kanıt oluÅŸturuyor. Yeni keÅŸfin sonuçları “Astronomy & Astrophysics” dergisinde yayımlandı.
Paris Gözlemevi’nden Anthony Boccaletti bugüne kadar GüneÅŸ Sistemi’nin dışında binlerce gezegen (ötegezegen) keÅŸfedildiÄŸini ancak oluÅŸumları hakkında çok az ÅŸey bilindiÄŸini söylüyor. AraÅŸtırmacılara göre gezegenler genç yıldızların etrafındaki gaz ve tozdan oluÅŸan disklerin içindeki minik zerreciklerin birbirine çarpıp yapışmasıyla ve giderek büyümesiyle oluÅŸuyor. Boccaletti, çok genç sistemlerin incelenmesi gerektiÄŸini, böylece gezegenin oluÅŸum anına rastlanabileceÄŸini söylüyor. Fakat Avrupa Güney Gözlemevi bugüne kadar gök bilimcilerin yıldızların etrafındaki diskleri derinlemesine ve net görüntüleme imkânı olmadığını belirtiyor.
Toz ve gazdan oluşan sarmal yapı
Yeni görüntüler ise toz ve gazdan oluÅŸan etkileyici bir sarmal yapıyı ortaya çıkarıyor. Bu tür sarmal yapılar oluÅŸum aÅŸamasındaki gezegenlere iÅŸaret ediyor. Fransa Bordeaux Astrofizik Laboratuvarı’ndan Emmanuel Di Folco bunların gazı iterek gölde giden bir tekneninki gibi dalgalar oluÅŸturduÄŸunu belirtiyor. Gök bilimcilere göre gezegen merkezdeki yıldızın etrafında döndükçe de dalgalar sarmal bir kol ÅŸekline dönüşüyor. Ve elde edilen görüntüde çok açık sarı kıvrım bölgesi de araÅŸtırmacılara göre gezegenin oluÅŸtuÄŸu yer olabilir.
Bordeaux Astrofizik Laboratuvarı’ndan Anne Dutrey de elde edilen verilerin gezegen oluÅŸumuna dair bazı teorik modellerden beklenen bir süreci; iki sarmal arasındaki baÄŸlantığıyı ortaya koyduÄŸunu söylüyor:
“Sarmallardan biri gezegenin yörüngesinde içe doÄŸru dönüyor ve diÄŸerinin de dışa doÄŸru geniÅŸlemesiyle gezegenin olduÄŸu yerde birleÅŸiyorlar. Böylece sarmallar diskteki gaz ve tozların oluÅŸmakta olan gezegenin üzerinde toplanmasını ve giderek büyümesini saÄŸlıyor.”
Avrupa Güney Gözlemevi’nin son elde ettiÄŸi görüntülerin gezegenlerin oluÅŸum sürecinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünülüyor.
afp/ESO, DK/EC
