Bazı yazılar vardır; ilk bakışta sakin görünürler. Seslerini yükseltmez, keskin hükümler kurmaz, taraflardan birinin yanında açıkça konumlanmazlar. Bu nedenle okurda çoğu zaman ölçülü ve dengeli bir değerlendirmeyle karşı karşıya olduğu duygusunu uyandırırlar. Fakat siyaset yalnızca söylenenlerden değil, söylenmeyenlerden de oluşur. Bir metnin görünürdeki tarafsızlığı kadar, hangi soruları sormadığı ve hangi meseleleri görünmez bıraktığı da önemlidir. Çünkü kimi zaman bir yazının asıl tercihi, kurduğu cümlelerde değil, kurmaktan kaçındığı cümlelerde saklıdır.
Fikret Bila’nın CHP’deki kurultay krizine ilişkin kaleme aldığı yazıyı okurken aklımdan geçen ilk düşünce buydu. Yazı ilk anda taraflar arasında eşit mesafede duran bir değerlendirme izlenimi yaratıyor. Özgür Özel çevresinin yaklaşımı ile Kemal Kılıçdaroğlu çevresinin talepleri yan yana getiriliyor; iki farklı pozisyon aktarılıyor ve okur sanki iki siyasi grubun kendi içlerindeki anlaşmazlığına tanıklık ediyormuş gibi bir çerçevenin içine davet ediliyor.
Oysa bazen bir tartışmanın nasıl anlatıldığı, tartışmanın kendisinden daha belirleyici olabilir.
Çünkü CHP’de yaşanan kriz yalnızca kurultayın hangi delegelerle yapılacağına ilişkin teknik bir ihtilaf değildir. Tartışmanın başlangıç noktası, seçilmiş bir parti yönetiminin yargı kararıyla görevden uzaklaştırılmasıdır. Başka bir ifadeyle mesele yalnızca kurultayın usulü değil, demokratik iradenin sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği sorusudur.
Bu nedenle yaşananları yalnızca iki siyasi aktör arasındaki bir görüş ayrılığı gibi sunmak, tartışmanın merkezindeki asıl soruyu geri plana iter. Çünkü burada konuşulması gereken ilk mesele, yeni delegelerin seçilip seçilmeyeceği değil; bir siyasi partinin iç işleyişine yargı eliyle yapılan müdahalenin demokratik meşruiyetinin ne olduğudur.
Siyasal hayatın belirli dönemlerinde hukuk ile siyaset arasındaki sınırlar bulanıklaşır. Mahkeme kararları yalnızca hukuki sonuçlar üretmekle kalmaz; siyasal alanın biçimlenmesinde de doğrudan etkili hale gelir. Böyle zamanlarda gazeteciliğin görevi yalnızca tarafların ne dediğini aktarmak değildir. Asıl görev, görünürde hukuki olan bir işlemin siyasal sonuçlarını sorgulayabilmek ve ortaya çıkan güç ilişkilerini görünür hale getirebilmektir.
Çünkü gazetecilik yalnızca bilgi aktarma faaliyeti değildir. Aynı zamanda kamusal aklın oluşumuna katkı sunan bir uğraştır. Bu nedenle her iki tarafın görüşünü eşit biçimde aktarmak ile her iki pozisyonu eşit derecede meşru kabul etmek aynı şey değildir.
Modern gazeteciliğin en büyük açmazlarından biri de tam burada ortaya çıkar.
Özellikle demokrasinin gerilediği, kurumların aşındığı ve hukuk ile siyaset arasındaki sınırların giderek belirsizleştiği dönemlerde, “iki tarafı da dinleyelim” yaklaşımı çoğu zaman tarafsızlık olarak sunulur. Oysa kimi durumlarda bu yaklaşım hakikati görünür kılmaktan çok onu perdeleyen bir işleve dönüşebilir.
Çünkü her siyasal çatışma eşit güçler arasında yaşanmaz.
Bir tarafta devletin, yargının ya da kurumsal gücün desteğini arkasına alan bir pozisyon; diğer tarafta buna karşı çıkan bir siyasal irade bulunabilir. Böyle durumlarda çatışmayı yalnızca iki görüş arasındaki sıradan bir anlaşmazlık gibi anlatmak, mevcut güç ilişkilerini görünmez hale getirir. Sonuçta tarafsız kalma iddiası, istemeden de olsa güçlü olanın lehine çalışan bir çerçeve üretir.
Bu durum yeni değildir.
Yirminci yüzyıl boyunca siyaset felsefesinin önemli tartışmalarından biri de tam olarak buydu. Hannah Arendt, totaliter dönemlerin en büyük başarısının yalnızca baskı uygulamak olmadığını söyler; insanların gerçek ile gerçek olmayan arasındaki ayrımı yapma yeteneğini aşındırdığını da belirtir. Hakikat bulanıklaştığında insanlar artık neye itiraz edeceklerini bilemez hale gelirler. Çünkü ortada açık bir baskı değil, sürekli yeniden üretilen bir normalleşme vardır.
Bugün de benzer bir sorunla karşı karşıyayız. Demokratik meşruiyet tartışması yerini usul tartışmasına bırakıyor. Siyasal müdahalenin kendisi değil, müdahale sonrasında uygulanacak prosedürler konuşuluyor. Böylece asıl mesele yavaş yavaş gözden kayboluyor.
Fikret Bila’nın yazısında dikkat çeken nokta da budur. Yazının sonunda CHP’nin bölünmesinin iktidarın işine yarayacağı belirtiliyor. Bu saptama kuşkusuz yabana atılabilecek bir değerlendirme değildir. Ancak bu bölünme riskini ortaya çıkaran sürecin kendisi yeterince sorgulanmadığında, sonuçlar nedenlerin önüne geçmeye başlar. Böylece okur yaşananları bir demokrasi ve hukuk sorunu olarak değil, iki lider arasındaki bir iktidar mücadelesi olarak algılamaya yönlendirilir.
Oysa bazen doğru soru şudur:
Bir partinin nasıl bölüneceğini değil, neden bu noktaya sürüklendiğini konuşmak gerekmez mi?
Gazetecilik siyasi partilerin tarafı olmak zorunda değildir. Hatta olmamalıdır da. Fakat gazeteciliğin taraf olmadığı şeyler ile taraf olmak zorunda olduğu değerler birbirinden farklıdır. Bir gazeteci belirli bir liderin ya da partinin yanında durmak zorunda değildir; ancak demokrasi, hukuk devleti ve halk iradesi söz konusu olduğunda kayıtsız kalma lüksüne de sahip değildir.
Çünkü tarafsızlık her zaman nötr bir alan değildir.
Bazen ortada durmak, fiilen bir tarafın bulunduğu zemine yaklaşmak anlamına gelir.
Bu nedenle gazeteciliğin gerçek sorumluluğu, taraflar arasında eşit mesafede durmaya çalışmaktan çok, demokratik meşruiyetin ve kamusal hakikatin yanında durabilmektir. Aksi halde tarafsızlık görünümü altında yapılan tercih, fark edilmeden mevcut güç ilişkilerini yeniden üreten bir mekanizmaya dönüşebilir.
CHP’deki kurultay tartışması elbette bir gün sona erecektir. Delegeler değişecek, kurultaylar yapılacak, liderler gelip geçecektir. Fakat geride daha önemli bir soru kalacaktır: Türkiye’de gazetecilik, yaşananları yalnızca aktaran bir tanıklık mı olacak, yoksa demokratik meşruiyetin aşındığı anlarda hakikati görünür kılma cesareti gösterebilecek mi?
Asıl tartışma belki de tam burada başlamaktadır.
- Bila’nın “Tarafsızlığı”: Demokrasi Krizini İki Taraf Arasındaki Anlaşmazlığa İndirgemek - 19 Haziran 2026
- Kılıçdaroğlu’ndan İktidarın Diliyle Muhalefet Etme Denemesi - 18 Haziran 2026
- Unutulan İl Başkanının Gölgesinde Bir Parti Hafızası - 17 Haziran 2026
