Suudi Arabistan, küresel ekonomiyi etkileyebilecek yeni bir fiyat savaşı baÅŸlatmış gibi görünüyor. GeçmiÅŸte, benzer önlemler SSCB’nin çöküşüne katkıda bulunmuÅŸtu
Arap ülkelerinde petrol çıkarma fiyatı her zaman çok düşük olmuÅŸtur. Bu, bazı Arap ülkelerini de içeren Petrol Ä°hraç Eden Ãœlkeler Örgütü’nün OPEC üyelerinin birçoÄŸunun, piyasalardaki petrol ürünlerinin fiyatlarını düşürme veya artırma ve böylece dünya ekonomisini etkileme ÅŸansına sahip olduÄŸu anlamına geliyor. GeçmiÅŸte Suudi Arabistan tarafından daha önce kullanılmış olan ve kısmen Sovyetler BirliÄŸi’nin yıkılmasına katkıda bulunan bir hamle.
1973 petrol krizi
Son günlerde Amerikan piyasasında varil başına 30 doların altına düşen petrol fiyatlarındaki mevcut düşüş, 1973’tekine kıyaslanmaz düzeyde. O yılın 17 Ekiminde OAPEC (Arap Ãœlkeleri Örgütü) Petrol Ä°hracatçıları), Mısır ve Suriye tarafından desteklenen Kippur Savaşı’nda Ä°srail’i destekleyen ülkelere petrol satmayı bıraktı. Silahlı çatışma, 6 ile 25 Ekim 1973 arasında Ä°srail ile ağırlıklı olarak Mısır ve Suriye’den oluÅŸan bir Arap koalisyonu arasındaki savaÅŸtı.
Siyonist devleti destekleyen ülkeler Kanada, Japonya, Hollanda, BirleÅŸik Krallık ve ABD’dir. Ambargoya, üretimdeki kademeli aylık kesintiler eÅŸlik etti. Aralık 1973’te OAPEC üretimi Eylül 1973 seviyelerinin dörtte birine ulaÅŸtı.
1973’te ABD petrol üretimi dünya üretiminin %16,5’ini aÅŸmadı; ülke aslında petrolün ana ithalatçılarından biriydi. ABD ve OAPEC kararlarından etkilenen diÄŸer ülkeler önemli müşteriler olmasına raÄŸmen, OAPEC ülkeleri için düşük ekstraksiyon maliyetleri, ABD, Ä°ngiltere ve belirtilen diÄŸer ülkelere satış yapmadan bile ödemeler dengesini korumayı mümkün kıldı.
OAPEC kararı küresel bir durgunluk ve ciddi bir ekonomik krize yol açtı: 1974’teki ambargonun sonunda, petrol fiyatı ABD’de daha da yüksek maliyetlerle varil başına 3 dolardan 12 dolara yükselmiÅŸti.
Suudi şeyhleri ​​hızla muazzam servet kazandı. Petrol ve doğal gaz çıkarılmasını artıran ve hızla dünyanın önde gelen petrol ve gaz üreticilerinden biri haline gelen SSCB için de çok avantajlı olduğu kanıtlanan bir durum oluştur.
Bu arada, Amerika BirleÅŸik Devletleri’ndeki iÅŸsizlik oranları iki katına çıkmış ve GSYÄ°H %6 oranında düşmüştür. Ancak ABD, Suudi Arabistan’ı Washington’un çıkarına hareket etmeye ikna etmek için bir karşı hamle hazırlıyordu.
ABD soğuk savaşı kazandı
1973 krizinin uzun sonuçları oldu. ABD ve diğer batı ülkeleri yeni petrol sahaları aramaya ve ekstraksiyon tekniklerini geliştirmeye başlarken, tek bir yakıt deposunda milleri ikiye katlayabilen Japon otomobilleri pazar lideri oldu. Bu arada SSCB petrolünü satarak büyük karlar elde etmeye devam etti.
1979’da Ä°ran’daki Ä°slam devrimi o ülkede petrol üretiminde ciddi bir kesintiye neden oldu: bu dünya fiyatlarının daha da artmasına neden oldu. Eylül 1980’de baÅŸlayan Ä°ran-Irak savaşı durumu daha da kötüleÅŸtirdi. Ancak 1980’lerin başında, Amerika BirleÅŸik Devletleri ve diÄŸer ülkelerin ortak çabaları sonuç verdi: petrol fiyatları aşırı üretim nedeniyle düşmeye baÅŸladı. 1981’de ABD yönetimi, vergileri düşürürken petrol ve petrol ürünleri fiyatlarının devlet kontrolünü bıraktı. Fiyatlar 1980’den itibaren düşmeye baÅŸladı.
Bu durumda, SSCB dahil tüm ülkeler nükleer enerji de dahil olmak üzere alternatif enerji kaynakları üzerinde çalışmaya baÅŸladı. Ancak 1986’da Çernobil felaketi meydana geldi ve bugün bile felaketin nedeninin kısmen Sovyet yönetiminin tesisin elektrik üretimini artırma talebinden kaynaklanıp kaynaklanamayacağı merak ediliyor.
Kısa bir süre sonra 1986’da ABD Merkezi Ä°stihbarat Dairesi müdürü William Casey Suudi Arabistan’a gitti. Ronald Reagan’ın ulusal güvenlik danışmanı Richard Allen’a göre Casey, Kral Fahd ile bundan sonra ne olacağını müzakere etti. Önceki altı yıl içinde, Suudi hükümeti petrol fiyatlarını düşürdü, petrol çıkarmayı yavaÅŸ yavaÅŸ artırdı; ancak Casey’nin Eylül 1985’teki dönüşünden sonra, fiyatlar hala düşük olmasına raÄŸmen Suudi Arabistan petrol çıkarmayı hızla artırmaya baÅŸladı.
Hızlı bir düşüşÂ
Dört ay içinde Suudi Arabistan petrol üretimi günde iki milyondan 10 milyon varile çıktı ve fiyatlar varil başına 32 dolardan 10 dolara düştü. SSCB’nin ekonomisi için – zaten petrolden fahiÅŸ gelire alışıktı – bu ölümcül bir darbe oldu. 1986’da SSCB 20 milyar dolardan fazla para kaybetti (ülkedeki yıllık kârın yaklaşık %7,5’i).
Ancak Suudi Arabistan ekonomisi de düşük fiyatlardan zarar gördü! Peki bu önlemler neden alındı? Allen’a göre Casey, ÅŸeyh karşılığında tedbir karşılığında maddi tazminat teklif edecekti; bu görüş 1986 yılında Suudi petrolünün %80’inin Exxon, Mobil, Texaco ve Chevron: tüm Amerikan ÅŸirketleri aracılığıyla satılmasıyla desteklenmekteydi.
1985-1986 petrol krizinin ardından, Sovyetler BirliÄŸi durgunluÄŸa gömüldü ve bu durum halihazırda tükenmiÅŸ ekonominin çöküşüne katkıda bulundu. 1986’da SSCB’nin dış kredileri yaklaşık 30 milyar dolardı, bu da 1989’da 50 milyar dolara ulaÅŸtı.
Suudi Arabistan petrol fiyatları kârlılığa döndükleri 2000’li yılların baÅŸlarına kadar yavaÅŸ yavaÅŸ toparlandı. Suudi hükümeti muhtemelen 1970’lerin aşırı kârları ile oluÅŸmuÅŸ büyük fonları sayesinde sürecin zamana yayılmasına müdahale etmedi. Ancak, Amerika BirleÅŸik Devletleri tahmin edilebilir bir kâr elde etti: 1986’da Amerikan servis istasyonları reklam vermek için ücretsiz benzin bile verdi.
Petrol krizi, ABD’nin SSCB’ye karşı soÄŸuk savaşı kazanmasına önemli ölçüde yardımcı oldu: ekonomik durgunluk, Mikhail Gorbaçov’un son derece popüler olmayan siyasi kararlar almasına yol açtı. Hükümet sisteminde reform yapma giriÅŸimi (Perestroika olarak bilinir), fonların yetersiz olması nedeniyle baÅŸtan beri çok az umut vardı. Gorbaçov’un popülist söylemi zaten çok fakirleÅŸmiÅŸ bir nüfus karşısında iyi performans göstermedi. 1980’lerin sonunda, Sovyetler BirliÄŸi’nin çöküşü kaçınılmazdı.
Çevri: Funda Yıldırmaz
Kaynak: RUSSIA BEYOND
- Talihsiz Anjel Hala ve Edirne Kuşatması Günleri - 29 Ocak 2025
- Bilim İnsanları, Bazı Kişilerin Neden Covid Olmadığını Buldu - 21 Haziran 2024
- Tüketicinin İyimserliği Azalıyor - 21 Haziran 2024
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla ÅŸey keÅŸfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
