Ä°ngiliz gazetesi The Guardian, CHP Genel BaÅŸkanı Özgür Özel’in yargı kararıyla görevden uzaklaÅŸtırılması ve muhalefete yönelik baskıların ardından Türkiye’de bir sonraki cumhurbaÅŸkanlığı seçiminin sonucunun seçim günü deÄŸil, bugünden ÅŸekillendirildiÄŸini yazdı. Gazeteye göre sorun yalnızca oyların nasıl sayılacağı deÄŸil, seçime kimlerin katılabileceÄŸi ve seslerini duyurup duyuramayacağı.
Türkiye’de bir sonraki cumhurbaÅŸkanlığı seçimine iki yıldan fazla süre bulunmasına raÄŸmen uluslararası kamuoyunda dikkat çeken tartışma artık seçim tarihinden çok seçim koÅŸulları üzerinde yoÄŸunlaşıyor. Ä°ngiltere’nin önde gelen gazetelerinden The Guardian, yayımladığı editoryal yazıda Türkiye’nin giderek “otoriter bir demokrasi” görünümünden uzaklaşıp daha merkezi ve kiÅŸiselleÅŸmiÅŸ bir iktidar modeline yöneldiÄŸini savundu.
Gazete, son günlerde yaÅŸanan geliÅŸmelerin yalnızca muhalefetin geleceÄŸini deÄŸil, Türkiye’deki demokratik rekabetin varlığını da tartışmalı hale getirdiÄŸini belirtti.
Muhalefete Yönelik Baskılar Derinleşiyor
The Guardian’ın deÄŸerlendirmesine göre, CHP Genel BaÅŸkanı Özgür Özel’in parti kurultayının iptal edilmesi yoluyla görevden uzaklaÅŸtırılması, sıradan bir parti içi kriz deÄŸil; muhalefetin etkisizleÅŸtirilmesine yönelik daha geniÅŸ bir sürecin parçası olarak görülüyor.
Gazete, 2024 yerel seçimlerinde CHP’nin elde ettiÄŸi baÅŸarının ardından baÅŸlayan operasyonların yüzlerce parti yöneticisi ve belediye yetkilisini hedef aldığını hatırlattı. Bu süreçte Ä°stanbul BüyükÅŸehir Belediye BaÅŸkanı ve CHP’nin cumhurbaÅŸkanı adayı Ekrem Ä°mamoÄŸlu’nun tutuklanmasının da muhalefetin siyasal alanını daraltan kritik adımlardan biri olduÄŸu vurgulandı.
Ä°nsan hakları örgütlerinin uzun süredir dile getirdiÄŸi “yargının siyasallaÅŸtığı” yönündeki eleÅŸtirilerin de hatırlatıldığı yazıda, yargı mekanizmasının muhalefet üzerinde baskı aracı olarak kullanıldığı yönündeki görüşlere yer verildi.
ErdoÄŸan’ın KurduÄŸu Sistem Gücünü PekiÅŸtiriyor
Gazete, CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın iktidara geldiÄŸi 2003 yılından bu yana özellikle Gezi Parkı protestoları ve 15 Temmuz darbe giriÅŸiminin ardından daha merkeziyetçi bir yönetim modelini hayata geçirdiÄŸini ifade etti.
Parlamenter sistemin yerini alan CumhurbaÅŸkanlığı Hükümet Sistemi’nin karar alma süreçlerini tek merkezde topladığına dikkat çekilen deÄŸerlendirmede, medya üzerindeki siyasi etkilerin arttığı, sivil toplumun ise giderek daha fazla baskı altında kaldığı savunuldu.
Özgürlükçü ve eleştirel görüşlerin merkezi olarak bilinen özel bir üniversitenin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kapatılması da bu eğilimin son örneklerinden biri olarak gösterildi.
Seçimden Önce Belirlenen Rekabet
The Guardian’ın en dikkat çekici tespiti ise Türkiye’de seçimlerin biçimsel olarak yapılmaya devam etmesinin demokratik rekabetin sürdüğü anlamına gelmediÄŸi yönünde oldu.
Gazeteye göre demokrasiler yalnızca sandığın kurulmasıyla ölçülmez. Adayların yarışabilmesi, muhalefetin örgütlenebilmesi, medyada görünür olabilmesi ve kamuoyuna ulaşabilmesi de seçimlerin adil olup olmadığını belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.
Bu nedenle Türkiye’de asıl tartışmanın oy verme günü deÄŸil, seçim sürecinin öncesinde yaÅŸanan müdahaleler olması gerektiÄŸi vurgulandı.
Ekonomik Kriz İktidarın Zayıf Karnı
Editoryalde, Erdoğan yönetiminin karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan birinin ekonomik kriz olduğu da belirtildi.
Yükselen enflasyon, artan hayat pahalılığı ve Türk lirasındaki deÄŸer kaybının iktidarın toplumsal desteÄŸini aşındırdığı ifade edilirken, Merkez Bankası’nın enflasyon hedefini yükseltmek zorunda kalmasının ekonomik sıkıntıların derinliÄŸini ortaya koyduÄŸu kaydedildi.
Özgür Özel’in görevden alınmasına iliÅŸkin kararın ardından borsada yaÅŸanan sert düşüş ve liranın tarihi seviyelerde deÄŸer kaybetmesi de siyasi belirsizliÄŸin ekonomik sonuçları arasında gösterildi.
Gazete, hukuki öngörülebilirliğin zayıfladığı ve siyasi risklerin arttığı bir ortamda yabancı yatırım çekmenin giderek zorlaştığı değerlendirmesinde bulundu.
Batı’nın SessizliÄŸi Dikkat Çekiyor
The Guardian, Türkiye’deki demokratik gerilemeye karşı Batılı hükümetlerin ve uluslararası kurumların sınırlı tepki vermesini de eleÅŸtirdi.
ABD BaÅŸkanı Donald Trump’ın ErdoÄŸan’ı “iÅŸini iyi yapan güçlü bir lider” olarak övmesine dikkat çekilen yazıda, Avrupa BirliÄŸi’nin önceliÄŸinin artık Türkiye’deki demokrasi deÄŸil Ukrayna savaşı olduÄŸu ifade edildi.
CHP lideri Özgür Özel’in daha önce dile getirdiÄŸi eleÅŸtirilere atıf yapan gazete, Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer ve İşçi Partisi’nin de Ekrem Ä°mamoÄŸlu’nun tutuklanmasına karşı kayda deÄŸer bir tepki göstermediÄŸini belirtti.
Demokrasi Bir Günde Kaybolmuyor
The Guardian, yazısını dikkat çekici bir uyarıyla sonlandırdı.
Gazeteye göre demokrasiler bir gecede ortadan kalkmıyor; yıllara yayılan küçük müdahaleler, kurumların aşındırılması ve siyasi rekabet alanının daraltılmasıyla zayıflıyor.
Bu nedenle Türkiye’de bir sonraki seçimde oyların doÄŸru sayılıp sayılmayacağından önce, seçime kimlerin katılabileceÄŸi ve hangi koÅŸullarda siyaset yapabileceÄŸi sorusunun sorulması gerektiÄŸi vurgulanıyor.
Editoryal deÄŸerlendirme, “Türkiye’deki bir sonraki seçim henüz yapılmadı ancak sonuçlarını belirleyecek süreç çoktan baÅŸladı” tespitiyle sona eriyor.
- The Guardian Editorial Board, “The Guardian View on ErdoÄŸan’s Tightening Grip on Turkey: The Next Election Is Already Being Decided”, 24 Mayıs 2026.
