CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, Yap-İşlet-Devret modeliyle inşa edilen Osmangazi Köprüsü için Hazine’nin 2016–2035 döneminde şirkete ödeyeceği toplam garanti tutarının 10,3 milyar dolara ulaşacağını belirterek, köprünün 1,48 milyar dolarlık maliyetiyle arasındaki farkın “kamusal kaynakların sistematik biçimde aktarılması” anlamına geldiğini söyledi.
CHP Zonguldak Milletvekili ve Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, Osmangazi Köprüsü’ne ilişkin yaptığı ayrıntılı hesaplamayla, Yap-İşlet-Devret (YİD) modelinin kamu maliyesi üzerindeki uzun vadeli yükünü yeniden gündeme taşıdı. Yavuzyılmaz, köprünün maliyetinin katbekat üzerinde garanti ödemesi yapılacağını vurgulayarak, mevcut sözleşme yapısının “kamu yararından çok şirket lehine işleyen bir düzenek” olduğunu savundu.
Maliyet İle Garanti Arasındaki Uçurum
Yavuzyılmaz’ın paylaştığı verilere göre Osmangazi Köprüsü’nün inşaat maliyeti 1 milyar 480 milyon dolar olarak hesaplandı. Buna karşılık, köprünün açıldığı 2016 yılından kamuya devredileceği 2035 Kasım ayına kadar Hazine’nin şirkete ödemiş olacağı toplam garanti tutarı 10 milyar 329 milyon dolara ulaşıyor. Aradaki 8 milyar 849 milyon dolarlık farkın, aynı nitelikte altı köprünün daha yapılmasına yetecek büyüklükte olduğu ifade ediliyor.
Yavuzyılmaz, bu tabloyu “kamu kaynaklarının uzun vadeli ve sözleşmeye bağlanmış bir yükle özel sektöre aktarılması” olarak nitelendirdi.
Yıllara Yayılan Garanti Ödemeleri
CHP’li Yavuzyılmaz’ın açıkladığı rakamlara göre Hazine’nin şirkete yaptığı garanti ödemeleri her yıl yüksek seviyelerde seyretti. 2016–2025 döneminde yapılan toplam ödeme 5 milyar 15 milyon doları bulurken, 2026’dan 2035’e kadar en az 5 milyar 314 milyon dolarlık ek ödeme öngörülüyor. Böylece garanti yükü, köprünün işletme süresi boyunca kümülatif olarak artıyor.
Bu yapı, YİD projelerinde riskin büyük ölçüde kamuya yüklendiği yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.
Araç Başına Garanti Mekanizması
Yavuzyılmaz, garanti sisteminin nasıl işlediğine dair teknik ayrıntılara da dikkat çekti. Sözleşmeye göre şirkete araç başına 35 dolar + KDV geçiş ücreti garanti ediliyor ve bu tutar her yıl ABD Tüketici Fiyat Endeksi (CPI) oranında artırılıyor. 2026 yılı için garanti edilen araç başına geçiş bedelinin KDV dahil 56,5 dolara, yani yaklaşık 2.430 liraya ulaştığı belirtiliyor.
Sürücülerin ödediği 995 liralık geçiş ücretinin ardından kalan 1.435 liralık farkın Hazine tarafından karşılandığını vurgulayan Yavuzyılmaz, garanti edilen araç sayısı tutsa dahi geçiş ücretinin yaklaşık yüzde 60’ının kamu bütçesinden ödendiğini ifade etti.
Kamu Maliyesi Açısından Uzun Vadeli Risk
CHP’li Yavuzyılmaz’a göre Osmangazi Köprüsü örneği, YİD projelerinde yapılan sözleşmelerin kamu maliyesi üzerinde uzun yıllara yayılan ve bütçe esnekliğini azaltan bir yük oluşturduğunu gösteriyor. Garanti ödemelerinin dövize endeksli olması ise kur dalgalanmaları karşısında Hazine’yi daha kırılgan hale getiriyor.
Yavuzyılmaz, bu tür projelerin şeffaflık, kamu yararı ve mali sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde yeniden ele alınması gerektiğini savundu.
- NHY / CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz’ın sosyal medya açıklamaları
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
