Bilimsel çalışmalar, küresel sıcaklık artışının tarım zararlılarının etkisini büyüttüğünü ve önlem alınmazsa buğdayda yüzde 46, mısırda yüzde 31’e varan verim kayıplarının gıda güvenliğini küresel ölçekte riske sokacağını ortaya koyuyor.
Küresel ısınma, yalnızca sıcaklık rekorlarıyla değil, sofraya ulaşan gıdanın miktarı ve fiyatı üzerindeki etkileriyle de alarm veriyor. Nature dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, iklim değişikliğiyle birlikte tarım zararlılarının hem daha uzun süre aktif kaldığını hem de daha geniş alanlara yayıldığını ortaya koydu. Exeter Üniversitesi Biyolojik Bilimler Bölümü’nden Prof. Dr. Dan Bebber’e göre, mevcut üretim ve tarım politikaları sürdürülürse gıda güvenliği önümüzdeki yıllarda ciddi biçimde zayıflayabilir.
Copernicus uydu verilerine göre 2025, küresel ölçekte kaydedilen en sıcak üçüncü yıl olurken, 2024 ilk sırada, 2023 ise ikinci sırada yer aldı. Uzmanlar, bu eğilimin tarımsal üretimde kalıcı hasarlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Isınan İklim, Güçlenen Zararlılar
Araştırmaya göre sonbaharın geç soğuması ve ilkbaharın erken ısınması, birçok zararlı böceğin kışlama dönemini kısaltıyor. Bu durum, zararlıların hem daha uzun süre mahsule zarar vermesine hem de daha fazla üremesine yol açıyor. Aynı zamanda iklim krizi, bu zararlıları dengeleyen doğal avcı türlerin azalmasına neden olarak sorunu daha da derinleştiriyor.
Raporda, zararlılar ve bitki hastalıkları nedeniyle küresel tarımsal üretimin halihazırda yaklaşık yüzde 40’ının risk altında olduğu vurgulanıyor. Küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi döneme kıyasla 2 derece artması halinde, temel tarım ürünlerinde beklenen verim kayıpları dikkat çekici boyutlara ulaşıyor.
Temel Ürünlerde Beklenen Verim Kaybı
Aşağıdaki tablo, küresel sıcaklık artışının tarım ürünleri üzerindeki olası etkisini özetliyor:
| Ürün | 2°C Isınmada Öngörülen Verim Kaybı |
|---|---|
| Buğday | %46 |
| Mısır | %31 |
| Pirinç | %19 |
| Soya | %20’nin Üzerinde (Bölgesel) |
Buğday, ekim alanı ve üretim hacmi bakımından dünyada ilk sırada yer alıyor ve küresel üretimin yaklaşık yüzde 85’i Avrupa, Çin, Hindistan, Pakistan, ABD ve Avustralya’da yapılıyor. Araştırmalar, her 1 derecelik sıcaklık artışının buğday veriminde ortalama yüzde 6 düşüşe yol açtığını gösteriyor. Pirinçte ise özellikle gece sıcaklıklarındaki artış kritik: Her 1 derecelik yükseliş, verimi yaklaşık yüzde 10 azaltıyor.
Küreselleşen Ticaret Ve Artan Risk
Uluslararası ticaret ve seyahatin artması, zararlı türlerin kıtalar arası taşınmasını kolaylaştırarak istilacı tür riskini büyütüyor. Rapora göre yalnızca 2019 yılında istilacı tarım zararlılarının yol açtığı ekonomik kayıp 423 milyar doları buldu. Bu zarar, 1970’ten bu yana her on yılda bir katlanarak arttı.
Prof. Dr. Dan Bebber, özellikle Sahra Altı Afrika gibi gelişmekte olan bölgelerin daha savunmasız olduğuna dikkat çekiyor. Dayanıklı tohumlara, pestisitlere ve tarımsal eğitime erişimin sınırlı olması, bu ülkelerde iklim krizinin etkilerini daha yıkıcı hale getiriyor.
Fiyatlar Üzerindeki Baskı Ve Çözüm Arayışları
İklim değişikliği ve hastalıkların, gıda fiyatlarını şimdiden yukarı çektiğine işaret eden Bebber, kakao ve zeytinyağı fiyatlarındaki son artışları örnek gösteriyor. Xylella fastidiosa hastalığının zeytin ağaçlarında yol açtığı tahribat, Akdeniz havzasında üretimi azaltarak fiyatları küresel ölçekte yükseltti.
Uzmanlara göre pestisitler kısa vadeli bir çözüm sunsa da hem çevresel etkileri hem de artan kısıtlamalar nedeniyle sürdürülebilir değil. Gen düzenleme, biyolojik mücadele, ürün çeşitlendirmesi ve hayvan yemi olarak kullanılan tahıl miktarının azaltılması gibi politikalar, gıda güvenliğini korumak için kritik önemde görülüyor.
Kaynaklar:
– Nature, Responses of Agricultural Pests to Climate Change and Land-Use Shifts
– Copernicus İklim Değişikliği Servisi
– Exeter Üniversitesi, Prof. Dr. Dan Bebber (AA söyleşisi)
– AA, Gazete Oksijen derlemesi
- Küresel Isınma Sofrayı Tehdit Ediyor: Zararlılarla Birlikte Buğday Ve Mısırda Tarihi Verim Kaybı Kapıda - 12 Ocak 2026
- WWA Raporu: İklim Krizi 2025’te Aşırı Hava Olaylarını Daha Sık Ve Daha Yıkıcı Hale Getirdi - 30 Aralık 2025
- Kullanan Yargılanıyor, Sentetik Yayılıyor: Uyuşturucuda Yapısal Alarm - 26 Aralık 2025
