Küresel teknoloji hisseleri, Çinli yapay zeka giriÅŸimi DeepSeek’in piyasaya sürdüğü yeni yapay zeka modelinin yarattığı ÅŸok dalgasıyla büyük bir satış baskısı altında kaldı. Pazartesi günü piyasa açılışı öncesi, ABD endeks vadeli kontratlarında S&P 500 endeksi yüzde 2,4, Nasdaq endeksi yüzde 4,2 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,9 deÄŸer kaybetti. Özellikle yarı iletken ve teknoloji ÅŸirketlerinin hisselerinde yaÅŸanan düşüşler, piyasaları derinden sarstı.
DeepSeek’in Yıkıcı Etkisi
Çin merkezli DeepSeek, piyasaya sürdüğü “DeepSeek-R1” adlı yapay zeka modeliyle, ABD’li rakiplerine kıyasla daha düşük maliyetle ve daha az çip kullanarak benzer performansı sunmayı baÅŸardı. Åžirketin, yalnızca 2 bin Nvidia çipi ve yaklaşık 5,6 milyon dolarlık bir maliyetle geliÅŸtirdiÄŸi model, yapay zeka endüstrisinde dengeleri altüst etti.
DeepSeek-R1, Google ve OpenAI gibi rakiplerine göre daha kısa sürede ve daha az kaynakla geliÅŸtirilmesiyle dikkat çekti. Uygulama maÄŸazalarında, ABD merkezli ChatGPT’yi geride bırakarak en çok indirilen yapay zeka uygulaması haline geldi. Bu durum, yapay zeka ve yarı iletken sektöründe büyük bir belirsizliÄŸe neden oldu.
Yarı İletken Sektöründe Deprem
DeepSeek’in daha az çiple yapay zeka eÄŸitme konusunda verim alması, yarı iletken sektöründeki talep dengesini bozabileceÄŸi endiÅŸelerini artırdı. Piyasa öncesi iÅŸlemlerde, ABD’li çip devi Nvidia’nın hisseleri yüzde 11,4, Tayvanlı TSMC’nin hisseleri yüzde 10’un üzerinde deÄŸer kaybetti. AMD, Qualcomm ve Micron Technology gibi diÄŸer yarı iletken ÅŸirketlerinin hisseleri de benzer düşüşler yaÅŸadı.
Avrupa borsalarında da satış baskısı hakim oldu. Hollanda merkezli çip makineleri üreticisi ASML’nin hisseleri yüzde 10 gerilerken, teknoloji devleri Microsoft, Amazon ve Meta’nın hisseleri de yüzde 4-6 aralığında deÄŸer kaybetti.
ABD’nin Teknolojik Ãœstünlüğü Tehlikede Mi?
DeepSeek’in baÅŸarısı, ABD’nin yapay zeka ve yarı iletken alanındaki teknolojik üstünlüğünü sorgulatır hale getirdi. Analistler, ABD hükümetinin Çin’e yönelik çip kısıtlamalarının, DeepSeek’i daha verimli çözümler geliÅŸtirmeye zorladığını ve bu durumun Çin’in yapay zeka alanında ciddi bir oyuncu haline gelmesine yol açabileceÄŸini belirtti.
ABD’nin korumacı politikaları, özellikle Donald Trump döneminde güçlenmiÅŸti. Biden yönetimi de Aralık 2023’te, 24 tip çip üretim donanımı ve yarı iletken geliÅŸtirmede kullanılan yazılımlara ihracat kısıtlaması getirmiÅŸti. Ancak DeepSeek’in baÅŸarısı, bu kısıtlamaların etkisini sorgulatır hale getirdi.
Dolar ve Küresel Ekonomi Üzerindeki Etkiler
Deutsche Bank forex analisti George Saravelos, DeepSeek’in yeni yapay zeka modelinin büyük ve yıkıcı bir teknolojik atılım olduÄŸunu kanıtlaması halinde, doların deÄŸer kaybedebileceÄŸini öngördü. Saravelos, “Teknolojinin yayılması daha küresel olursa ve ABD’ye özgü bir teknolojik avantajı azaltırsa, etkinin marjinal bir dolar negatif olduÄŸu düşünülmelidir” dedi.
Ayrıca, DeepSeek’in ABD teknoloji deÄŸerlemelerinde “dotcom tarzı” bir gevÅŸemeye yol açabileceÄŸi de belirtildi. Bu durum, yatırımcıların teknoloji sektörüne olan güvenini sarsabilir ve küresel piyasalarda dalgalanmaları artırabilir.
Geleceğe Yönelik Endişeler
DeepSeek’in baÅŸarısı, yapay zeka endüstrisinde yeni bir dönemi baÅŸlatabilir. Ancak bu durum, yarı iletken sektöründeki talep dengesini bozma riski taşıyor. Analistler, DeepSeek’in maliyet avantajının doÄŸrulanması halinde, yapay zeka tedarik zincirinde köklü deÄŸiÅŸiklikler yaÅŸanabileceÄŸini belirtiyor.
Öte yandan, ABD ve Çin arasındaki teknoloji savaÅŸlarının daha da ÅŸiddetlenebileceÄŸi öngörülüyor. Çin, ABD’nin çip kısıtlamalarına karşılık olarak, kritik madenlerin ihracatını kısıtlamıştı. Bu ticaret savaÅŸlarının küresel ekonomi üzerindeki etkileri ise yakından takip ediliyor.
DeepSeek’in yarattığı ÅŸok dalgası, teknoloji ve yarı iletken sektörlerinde büyük bir belirsizliÄŸe neden oldu. Yapay zeka alanındaki bu yıkıcı atılım, küresel piyasaları derinden etkilemeye devam ederken, yatırımcılar ve analistler, geleceÄŸe yönelik adımları yakından izliyor.
