BM biyolojik çeÅŸitlilik konferansında taraflar 2030 yılına kadar kara ve deniz alanlarının yüzde 30’unun koruma altına alınmasında mutabık kaldı.
Kanada’nın Montreal kentinde düzenlenen BirleÅŸmiÅŸ Milletler Biyolojik ÇeÅŸitlilik SözleÅŸmesi 15. Taraflar Konferansı sona erdi. Yaklaşık iki haftadır 193 ülkeden beÅŸ binden fazla temsilcinin katılımıyla düzenlenen konferansta önemli bir anlaÅŸmaya varıldı.
Gezegenin yüzde 30’una koruma
AnlaÅŸma dünya üzerindeki toplam kara ve deniz alanlarının yüzde 30’unun 2030 yılına kadar koruma altına alınmasını öngörüyor. Yüzde 30’luk oran dünya geneli için geçerli olduÄŸu için bazı ülkelerin koruma yükümlülüğü altına alacağı alanlar diÄŸerlerine göre daha fazla. Åžimdiye kadar bu oran, kara alanlarının yüzde 17’si ve deniz alanlarının yüzde 8’i düzeyindeydi.
20 milyar dolarlık uluslararası yardım
Anlaşmada ayrıca 2030 yılına kadar biyolojik çeşitlilik için farklı kaynaklardan 200 milyar dolar toplanmasında mutabık kalındı. Zengin kuzey yarımküre ülkeleri güney yarımküre ülkelerine doğanın korunması için mali destekte bulunacak. Buna göre 2025 yılına kadar kalkınmakta olan ülkelere doğayı korumak için yılda en az 20 milyar dolar destek verilecek. 2030 yılına kadar da bu miktar en az 30 milyar dolara çıkartılacak. Söz konusu meblağın halihazırda biyolojik çeşitlilik için ayrılan kaynağın iki ila üç katına denk olduğu belirtiliyor.
Yeniden doÄŸal hale getirme
BirleÅŸmiÅŸ Milletler verilerine göre dünya üzerindeki kara parçasının üçte biri insan etkisi sonucunda “makul ya da aşırı oranda” tahribata uÄŸramış durumda. Montreal’de varılan anlaÅŸma uyarınca 2030 yılına kadar tahrip olmuÅŸ ekosistemin yeniden doÄŸal hale getirilmesi hedefleniyor.
Daha az pesitisit
Avrupa BirliÄŸi’nin yanı sıra Brezilya, Hindistan ve Endonezya gibi ülkeler Montreal’deki görüşmelerde çevre kirliliÄŸi konusunu ele aldı. AnlaÅŸma “2030 yılına kadar çevre kirliliÄŸi risklerini ve çevre kirliliÄŸinin olumsuz sonuçlarını biyolojik çeÅŸitliliÄŸe zarar vermeyecek seviyeye indirmeyi” öngörüyor. Bu hedefe ulaÅŸmak için de imzacı ülkelerin “pestisitler ve tehlikeli kimyasallardan doÄŸan toplam riski yarıya azaltmaları” isteniyor. Plastik nedeniyle oluÅŸan çevre kirliliÄŸi de azaltılacak.
Anlaşmanın hayata geçirilmesinin denetlenmesi
2010 yılında düzenlenen konferansta kabul edilen hedeflerden hiçbiri 2020 yılına kadar tutturulamadı. O nedenle ülkeler planlama ve denetim için de bir mekanizma oluşturulması konusunda mutabık kaldı. Ancak varılan mutabakatın Paris İklim Anlaşması’ndan daha az bağlayıcı olduğu belirtiliyor.
Bir sonraki toplantı Türkiye’de
Kanada’daki görüşmelerde Türkiye’yi Tarım ve Orman Bakanı Vahit KiriÅŸci baÅŸkanlığındaki heyet temsil etti. 2024 yılında düzenlenecek bir sonraki taraflar konferansına Türkiye ev sahipliÄŸi yapacak. SözleÅŸmeye 1996 yılında taraf olan Türkiye, sözleÅŸmenin 2024-2026 yılları arasında dönem baÅŸkanlığını üstlenecek. Türkiye, dönem baÅŸkanlığını 2024’te ev sahipliÄŸini yapacağı BM Biyolojik ÇeÅŸitlilik SözleÅŸmesi 16. Taraflar Konferansı’nda Çin’den devralacak.
AFP / EC, BK
