Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde (AKPM) Türkiye’de muhalefete yönelik yargı süreçleri ve siyasi müdahale iddiaları sert biçimde tartışıldı. CHP’ye ilişkin yargı kararları, kayyum uygulamaları ve AİHM kararlarının uygulanmaması eleştirilirken, bazı Avrupalı parlamenterler Türk yetkililere yönelik yaptırım seçeneklerinin değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
AKPM’de Türkiye Dosyası Yeniden Açıldı
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin (AKPM) Fransa’nın Strazburg kentindeki yaz oturumunda gerçekleştirilen “Türkiye’de Muhalefete Baskılar ve Yargının İşleyişi” başlıklı oturum, Ankara-Brüksel hattındaki hukuk ve demokrasi tartışmalarını yeniden uluslararası gündemin merkezine taşıdı.
Oturumda yapılan konuşmalarda ortaklaşan nokta, son dönemde muhalefet partilerine yönelik yargı süreçleri, belediyelere yönelik kayyum uygulamaları ve siyasi partilerin iç işleyişine yargı eliyle müdahale edildiği yönündeki iddiaların Türkiye’deki demokratik standartlar açısından ciddi kaygılar yarattığı oldu.
CHP Tartışması Avrupa Gündemine Taşındı
AKPM Türkiye Raportörü Lord David Blencathra, siyasi partilerin kongre süreçlerine yönelik yargı müdahalelerinin demokratik siyasetin temel ilkeleriyle bağdaşmadığını belirterek, seçilmiş parti yöneticilerinin mahkeme kararlarıyla görevden uzaklaştırılmasının siyasi çoğulculuk açısından endişe verici sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Blencathra’nın değerlendirmesinde yalnızca CHP’ye ilişkin yargı süreci değil, seçilmiş belediye başkanlarının görevden alınması ve kayyum uygulamaları da aynı demokratik gerileme tablosunun parçaları olarak ele alındı. Raportör, bu gelişmelerin birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’de siyasal alanın giderek daraldığı yönünde güçlü bir izlenim oluşturduğunu ifade etti.
Yaptırım Çağrısı Dikkat Çekti
Oturumun en dikkat çekici açıklaması ise AKPM Sosyalistler, Demokratlar ve Yeşiller Grubu Başkanı Frank Schwabe’den geldi.
Alman parlamenter, Avrupa Birliği’nin Küresel İnsan Hakları Yaptırım Rejimi kapsamında, hukukun üstünlüğünü ihlal ettiği öne sürülen Türk yetkilileri kapsayabilecek yaptırım seçeneklerinin tartışılmasını desteklediğini açıkladı. Schwabe’nin konuşmasında, CHP’ye yönelik yargı süreçleri bu çağrının önemli gerekçelerinden biri olarak gösterildi.
Bu açıklama, Avrupa kurumlarının Türkiye’deki iç siyasi gelişmeleri artık yalnızca siyasi eleştiri düzeyinde değil, bireysel yaptırım mekanizmaları üzerinden de değerlendirmeye başladığını göstermesi bakımından dikkat çekici bulundu.
AİHM Kararları Ve Muhalefet Vurgusu
İsviçreli parlamenter Fabian Molina ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasının Avrupa Konseyi üyeliğinin temel yükümlülüklerinden biri olduğunu hatırlatarak, bağlayıcı kararların yerine getirilmemesinin hukukun üstünlüğünü zedelediğini savundu.
Molina, demokratik sistemlerin sağlıklı işlemesi için muhalefetin herhangi bir baskı veya müdahale olmadan siyasal faaliyetlerini sürdürebilmesi gerektiğini vurgularken, Avrupa Parlamentosu’nda da insan hakları ihlallerinden sorumlu olduğu değerlendirilen kişiler hakkında yaptırım mekanizmalarının daha önce gündeme geldiğini anımsattı.
Yargı Tartışması Uluslararası Boyut Kazanıyor
Strazburg’daki oturum, Türkiye’deki yargı süreçlerinin artık yalnızca iç hukuk veya iç siyaset tartışması olmaktan çıkarak Avrupa kurumlarının demokrasi ve hukukun üstünlüğü denetimi kapsamında ele alındığını bir kez daha ortaya koydu.
Özellikle siyasi partilerin iç işleyişine ilişkin yargı kararları, seçilmiş yerel yöneticilerin görevden alınması ve AİHM kararlarının uygulanmaması ekseninde şekillenen eleştiriler, Türkiye’nin Avrupa Konseyi üyeliğinden kaynaklanan yükümlülükleri üzerinden uluslararası bir tartışmaya dönüşmüş durumda.
AKPM oturumunda dile getirilen yaptırım çağrılarının kısa vadede somut bir karar anlamına gelmese de, Avrupa kurumlarının Türkiye’deki hukuk devleti tartışmalarını daha sert araçlarla izlemeye hazır olduğuna işaret ettiği değerlendiriliyor.
