Son üç yılda Türkiye’de kiÅŸi başına milli gelir dolar bazında %52 arttı. Ancak, ülkenin dünya sıralamasında 2003 yılındaki konumuna geri döndü. Ä°ktisatçılar, dolar enflasyonu ve sığınmacı nüfusunun etkisiyle son 10 yılda kiÅŸi başına milli gelirin düştüğünü belirtiyor.
Türkiye’de kiÅŸi başına düşen milli gelir ilk kez 13 bin doları aÅŸtı. Türkiye Ä°statistik Kurumu’na göre (TÜİK), 2023 yılında kiÅŸi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) 13.110 Amerikan doları olarak kaydedildi. Bu rakam, 2020’de 8.600 dolar olan kiÅŸi başına milli gelirin %52 arttığını gösteriyor.
Ancak, bu artışa raÄŸmen Türkiye dünya sıralamasında 69. sırada yer alıyor. 2003 yılında da Türkiye aynı sıradaydı. Ä°ktisatçılar, sığınmacı nüfus ve dolar enflasyonu göz önüne alındığında, son 10 yılda dolar bazında kiÅŸi başına milli gelirin %20’den fazla düştüğünü belirtiyor.
AK Parti’nin iktidara geldiÄŸi 2002 yılında Türkiye’de kiÅŸi başına milli gelir 3.608 dolar iken, 2013 yılında 12.582 dolara kadar yükseldi. Ancak sonrasında düşüş baÅŸladı ve 2020’de 8.600 dolara kadar geriledi. 2022’de tekrar 10 bin dolar sınırını aÅŸarak 2023’te rekor kırıldı.
Dünya genelinde ise, Türkiye’nin yükseliÅŸi diÄŸer ülkelerle kıyaslandığında görece sınırlı kalıyor. IMF verilerine göre, 2000 yılında Türkiye’nin kiÅŸi başına düşen milli geliri Bulgaristan ve Romanya’nın iki katından fazlaydı. Ancak, 2023’te Türkiye’nin rakamları bu ülkelerin gerisinde kaldı.
Türkiye’nin 2023’teki kiÅŸi başına düşen milli gelir sıralamasında dünyada 69. sırada olması, 2022’deki 78. sıradan bir yükseliÅŸ gibi görünse de, 2003 yılında aynı sırada olduÄŸu göz önüne alındığında aslında bir ilerleme kaydedilmediÄŸi görülüyor.
TÜİK’in 2023 verilerine yönelik eleÅŸtiriler arasında, milyonlarca göçmenin ülkedeki gayri safi yurtiçi hasılaya katkısı yer alıyor. Ancak, bu göçmenler nüfusa dahil edilmediÄŸi için kiÅŸi başına milli gelir rakamlarının gerçek durumu yansıtmadığı belirtiliyor.
Ekonomistler, dolar bazında kiÅŸi başına milli gelirin son 10 yılda aslında düştüğünü savunuyor. Geçici korunma statüsündeki nüfusun eklenmesi ve yıllık GSYH’nin ABD enflasyonuyla düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan rakamlar, 2013’teki seviyenin altında olduÄŸunu gösteriyor.
TÜİK eski Başkanı Birol Aydın da sığınmacı sayısını hesaba katarak yaptığı değerlendirmede, son 10 yıldaki düşüşü %26 olarak hesaplıyor.
NHY/ Euronews Türkçe
