1915 Çanakkale Köprüsü, Türkiye’nin en önemli altyapı projelerinden biri olarak kabul ediliyor. Ancak son dönemde köprünün ekonomik performansı ve devlete olan mali yükü tartışma konusu oldu. Yap-Ä°ÅŸlet-Devret modeliyle inÅŸa edilen bu köprünün, araç geçiÅŸ garantileri nedeniyle bütçede ciddi bir mali yük oluÅŸturduÄŸu belirtiliyor.
Köprü için 2023-2024 döneminde garanti edilen araç geçiÅŸ sayısı 16 milyon 425 bin olarak belirlenmiÅŸti. Ancak gerçekleÅŸen araç geçiÅŸ sayısı sadece 3 milyon 336 binde kaldı. Bu durum, devletin iÅŸletmeci firmaya önemli bir miktarda ödeme yapmasına neden oldu. CHP Genel BaÅŸkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz’ın belirttiÄŸine göre, hata payı %80 olarak gerçekleÅŸti ve Hazine, iÅŸletmeci firmaya geçmeyen araçlar için 281 milyon Euro (yaklaşık 10.5 milyar lira) ödeme yaptı.
Köprünün açılışı 18 Mart 2022’de gerçekleÅŸti ve araç geçiÅŸ ücreti 15 Euro + KDV olarak belirlendi. Ayrıca, Avrupa BirliÄŸi enflasyon farkı da ücrete eklendi. Günlük 45 bin araç geçiÅŸi garanti edilirken, bu rakamın yıllık 16 milyon 425 bin araç geçiÅŸine tekabül ettiÄŸi ifade edildi. Ancak, Yavuzyılmaz’ın vurguladığı gibi, Euro kurunun 2022 yılında 15,23 TL iken, bugün 37,53 TL’ye yükselmesiyle birlikte, garanti nedeniyle hazinenin ödediÄŸi tutar da arttı.
Bu durum, kamu-özel sektör ortaklıklarının ve Yap-İşlet-Devret modelinin risklerini ve potansiyel maliyetlerini gözler önüne seriyor. Garanti edilen araç geçiş sayılarına ulaşılamaması, devlet bütçesine büyük yükler getirebiliyor. Özellikle döviz kurlarındaki dalgalanmalar, bu tür projelerin maliyetini daha da artırabiliyor.
1915 Çanakkale Köprüsü’nün geleceÄŸi ve bu tür projelerin sürdürülebilirliÄŸi, ekonomik ve politik tartışmaların merkezinde yer alıyor. Devletin ve vatandaÅŸların bu tür projelerden beklentileri ile gerçekleÅŸen sonuçlar arasındaki fark, gelecekteki benzer projeler için önemli dersler içeriyor. Bu tür projelerin planlanması ve uygulanması sırasında daha gerçekçi beklentilerin oluÅŸturulması ve risk yönetiminin etkin bir ÅŸekilde yapılması gerektiÄŸi açıkça ortada.
- NHY / Sözcü Gazetesi, Haber3.com.tr
