Koronavirüs salgını nedeniyle uygulanan sokağa çıkma yasakları, trafikteki haraketliliğin azalması ve endüstri bölgelerinde üretime ara verilmesi gibi nedenlerden dolayı, başta Avrupa ve ABD olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde hava kalitesi önemli ölçüde arttı.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (KNMI) ve Belçika Kraliyet Havacılık ve Uzay Enstitüsü (BIRA) uzmanları, 18 Mart – 4 Mayıs 2020 tarihleri arasındaki uydu görüntülerini inceledi.
AraÅŸtırmaya göre, özellikle nüfus ve endüstri alanlarının yoÄŸun olduÄŸu kentlerde, havadaki azot dioksit (NO2) oranı yüzde 50’ye varan oranlarda azaldı. Geophysycical Research Letters adlı bilim dergisinde yayımlanan araÅŸtırmaya göre koronavirüs salgını, hava kirliliÄŸine neden olan etkenleri önemli ölçüde ortadan kaldırdı.
Kentlerde azot dioksit kaynağı olan trafik keskin bir şekilde düştü. Atmosferdeki bir başka önemli kirlilik kaynağı olan endüstriyel faaliyetler de geriledi.
Milano, Barselona ve Madrid gibi kentlerde geçen yılın aynı dönemi ile karşılaÅŸtırılan uydu görüntülerinde, havadaki NO2 oranlarının yüzde 30-40 daha düşük olduÄŸu saptandı. Paris, New York ve Hindistan’daki bazı kentlerde kirlilik oranı yüzde 30’dan fazla azaldı.
Belçika ve Hollanda’daki bazı kentlerde, havadaki NO2 oranının yüzde 50’ye varan oranlarda azalma gösterdiÄŸi belirlendi.
Çin’de Åžubat ayında kaydedilen uydu görüntüleri, havadaki azot dioksit oranının bir önceki yıla göre yüzde 70’lik bir azalma gösterdiÄŸini ortaya koydu. Ancak, salgın önlemlerinin gevÅŸetilmesinin ardından Çin hava sahasındaki kirlilik yeniden yükselmeye baÅŸladı.
Hindistan’da Covid-19 karantinası nedeniyle hava kirliliÄŸi gözle görülür ÅŸekilde azaldı
Hindistan koronavirüsün yayılmasını engellemek için geçen ay tüm ulaşım sistemlerini kapattığından beri havası temizlendi ve kirli şehirlerindeki gökyüzü açık maviye döndü.
Hava kirliliğinde azalma miktarı daha önce görülmemiş sınırlara ulaştığından insanlar temiz, açık havanın fotoğraflarını paylaştı. Yıllarca dumanla kaplı Himalaya zirveleri bile görünür oldu.
Delhi’den bir vatandaşın bulunduÄŸu çevrimiçi mesajlaÅŸma grubunda, genellikle dünyanın en kirli havası unvanını taşıyan ÅŸehrin, bu sefer Alp DaÄŸları gibi temiz havası kutlandı. Siyasetçi ve yazar Shashi Tharoor şöyle yazdı: ” Mavi gökyüzü ve temiz hava solumanın mutluluÄŸu hayatlarımızın geri kalanıyla ne yapacağımıza dair bir gösterge saÄŸlıyor.”
Altı aydan daha kısa zaman önce Delhi nefes almak için çırpınıyordu. Yetkililer hava kalitesinin ‘dayanılamaz sınırlara’ ulaÅŸtığını söyledi. Okullar kapatıldı, uçuÅŸlar ertelendi ve insanlardan maske takıp, kirli alanlardan uzak durmaları ve kapı pencereleri kapalı tutmaları söylendi.
Delhi ve 13 diÄŸer Hint ÅŸehri ‘Dünya’nın en kirli 20 ÅŸehri’ listesinde bulunuyor. Her yıl milyonlarca Hintlinin hava kirliliÄŸinden doÄŸan hastalıklar nedeniyle öldükleri tahmin ediliyor.
Sanayi dumanı, taşıt emisyonu, atık yakımı ve tarım ürünü atığı ve inşaat tozları ana nedenler arasında.
Kentlerde yaÅŸayan Hintliler evlerinin içinden gökyüzüne bakıp temiz hava alırken, araÅŸtırmacılar ÅŸimdi 3 Mayıs’a kadar uzatılan karantinanın ülke genelinde hava kirliliÄŸini nasıl etkilediÄŸine dair verileri izlemek için iÅŸe koyuldu.
Veriler de olumlu yönde
”Bu, hava kirliliÄŸi seviyelerinin olaÄŸanüstü bir geliÅŸmeye nasıl tepki verdiÄŸine yakından bakmamız için eÅŸi görülmemiÅŸ bir fırsattı” diyor Urban Emission yöneticisi Sarath Guttikunda.
Federal kirlilik kontrol yetkilileri 85 şehirde hızla artan hava kalitesi gelişmesi kaydetti.
Dr.Guttikunda ve araÅŸtırmacıları Hindistan’ın dört bir yanındaki 100 tek hava kalitesi izleme istasyonu tarafından açıklanan verilere baktı. 20 milyondan fazla insanın yaÅŸadığı baÅŸkent Delhi’ye ve kırsal kesimlerine odaklanmaya karar verdiler. Geçen kış hava kirliliÄŸi Dünya SaÄŸlık Örgütü’nün güvenlik sınırını 20 katı kere aÅŸtılar.
Delhi’nin kirli havasının en ölümcül kısmı ise küçük fakat önemli parçası ise PM 2.5 adlı solunum ve kardiyovasküler hastalıkların olasılığını arttıran partiküler madde. Öncelikli olarak ateÅŸ, otomobil veya elektrik santrallerindeki patlamalarla meydana gelir.
Urban Emissions, Delhi’de bulunan PM 2.5’in seviyesinin metreküp başına 20 mikrograma düştüğünü bunun da 20 günlük ortalamasının 35 olduÄŸu bulundu.
Bunu baÄŸlama almak adına, 2017-2019 yılları arasında, baÅŸkentteki aylık PM 2,5 aylık ortalaması dört kat daha yüksekti. (Ulusal standart 40 olarak belirlenmiÅŸtir ve DSÖ’nün yıllık ortalama kılavuzu metreküp başına sadece 10 mikrogramdır.)
Dr.Guttikunda’nın bana söylediÄŸine göre ”35 yerel emisyonların sınırlı olduÄŸu ortalama en düşük PM2.5 ise, kirliliÄŸin en az %70’inin yerel olarak üretildiÄŸi anlamına gelir.”
Çalışmaları ayrıca PM 10’da esas olarak yol ve inÅŸaat tozu ve esas olarak araç emisyonlarından kaynaklanan azot dioksitin belirgin bir düşüşünü ve araçların yaklaşık %90’ının yoldan çıktığını keÅŸfetti.
Karantina döneminde hava kirliliÄŸi seviyesini takip eden Enerji ve Temiz Hava AraÅŸtırma Merkezi’nden Sunil Dahiya ”Güncel kriz bize açık gökyüzünün ve solunabilir havanın fosil yakıt kullanımını azaltmak için alınan somut eylemlerle ulaşılabileceÄŸini gösterdi.”
