CHP ve diğer muhalefet partilerinden AKP’ye geçen siyasetçilerin geçmişleri, yalnızca parti değiştirme meselesini değil, uzun yıllar aynı makamlarda biriken nüfuzu, siyasal bağlılıkları ve kamu gücünün kişisel ilişkilere dönüşmesini de tartışmaya açıyor. Türkiye’de siyasetin yenilenmesi, belki de önce koltukların ne kadar süreyle ve kimler tarafından kullanılabileceğini yeniden düşünmekten geçiyor.
Bir insanın bir koltukta ne kadar oturduğunu takvim gösterir; o koltuğun insanın içinde ne kadar yer kapladığını ise zamanla kurduğu ilişkiler. Başlangıçta halka hizmet etmek için çıkılan yol, yıllar geçtikçe insanın kendisini hizmet ettiği toplumdan ayrı, hatta onun üzerinde görmeye başladığı bir yere dönüşebilir. Makamın kapısından ilk girdiğinde kendisini geçici bir görevli olarak gören kişi, bir süre sonra o kapının anahtarını kendi mülkü sanabilir. Çevresindeki insanlar değişir, siyasi partilerin yöneticileri değişir, toplumun gereksinimleri değişir; fakat o aynı odada, aynı masanın arkasında, aynı yetkilerle kalmayı sürdürür. Bir gün gelir, artık makamın kendisine ne yaptığını değil, makamı kaybederse kendisine ne olacağını düşünmeye başlar.
Siyasetin kirlenmesi her zaman bir çanta dolusu parayla başlamaz. Bazen bir telefonla, bir işe yerleştirmeyle, bir ihalenin koşullarına yapılan küçük bir müdahaleyle, bir tanıdığın dosyasına gösterilen ayrıcalıkla başlar. Bazen bunların hiçbiri yaşanmaz; fakat yıllar içinde oluşan bağlılıklar, karşılıklı beklentiler ve korunması gereken ilişkiler, siyasetçinin kararlarını görünmez biçimde sınırlandırır. Kamu göreviyle kişisel nüfuz arasındaki çizgi silikleştiğinde, insan kendisine verilen yetkiyi artık toplum adına kullandığını düşünse bile kimin yararına kullandığını ayırt etmekte zorlanabilir.
Bu nedenle Türkiye’de son dönemde yaşanan parti değiştirmelerini yalnızca kişilerin siyasi tercihlerindeki değişiklikler olarak görmek yeterli değildir. Özellikle uzun yıllar belediye başkanlığı, milletvekilliği ya da parti yöneticiliği yapmış isimlerin iktidar partisine geçişleri, siyasal gücün nasıl biriktiği ve bu birikimin insanları hangi ilişkilere bağımlı hale getirdiği sorusunu gündeme getiriyor. Burada amaç, birilerini suçlamak ya da parti değiştiren herkesin geçmişinde karanlık ilişkiler bulunduğunu ileri sürmek değildir. Asıl mesele, uzun süreli siyasal iktidarın insanın davranışlarını, ilişkilerini ve özgürlüğünü nasıl etkileyebildiğini anlamaktır.
Sandıktan Çıkan Yetki, Başka Bir Partinin Rozetine Dönüşürken
31 Mart 2024 yerel seçimleri, Türkiye’de önemli bir siyasal değişimin başlangıcı oldu. Özgür Özel CHP’sinin ülke genelinde birinci parti konumuna yükselmesi ve birçok belediyeyi kazanması, seçmenin yerel yönetimlerde farklı bir siyasi yönelim ortaya koyduğunu gösterdi. Ancak sonraki dönemde belediye başkanlarının parti değiştirmesi, bu sonucun yerel yönetimlerdeki karşılığını önemli ölçüde etkiledi.
Ekim 2026’da yayımlanan bir araştırmaya göre, 31 Mart seçimlerinden sonra farklı partilerden AKP’ye geçen belediye başkanlarının sayısı yüzü aştı. CHP’den seçilip AKP’ye katılanların sayısı 36, İYİ Parti’den geçenlerin sayısı ise 11 olarak kaydedildi. Yeniden Refah Partisi’nden gelenler de bu değişimin önemli bir bölümünü oluşturdu. Bu sayılar yalnızca bireysel siyasi kararları değil, seçilmiş yerel yönetimlerin parti dağılımında yaşanan geniş çaplı dönüşümü gösteriyordu.
29 Eylül 2026’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın rozet taktığı dokuz belediye başkanından beşi CHP’den, üçü Yeniden Refah Partisi’nden, biri İYİ Parti’den gelmişti. İzmir Çiğli Belediye Başkanı Onur Emrah Yıldız, Tekirdağ Çerkezköy Belediye Başkanı Vahap Akay, Balıkesir Marmara Adalar Belediye Başkanı Aydın Dinçer, Erzurum Şenkaya Belediye Başkanı Görbil Özcan ve Antalya Elmalı Belediye Başkanı Halil Öztürk bu törende AKP’ye katılan CHP kökenli isimlerdi.
Bu tablo karşısında üzerinde düşünülmesi gereken mesele, parti değiştirmenin hukuken mümkün olup olmadığı değildir. Elbette bir siyasetçi düşüncelerini değiştirebilir, partisinden ayrılabilir, başka bir siyasi hareketin görüşlerini benimseyebilir. İnsan düşüncesini değiştirebildiği ölçüde özgürdür. Fakat seçilmiş bir kişinin bireysel özgürlüğüyle ona oy veren insanların ortak iradesi arasında çözülmesi gereken bir gerilim bulunur.
Bir belediye başkanı seçime belirli bir partinin programıyla girer, o partinin örgütüyle çalışır, seçmenlerinden belirli vaatler için yetki ister. Daha sonra seçildiği siyasi çizginin karşısındaki partiye geçtiğinde yalnızca kendi siyasi kimliğini değiştirmiş olmaz; kendisine verilen temsil yetkisinin siyasal anlamını da değiştirir. Seçmen aynı kalır, sandık sonucu aynı kalır, belediye binası aynı yerde durur; fakat yönetimin siyasi yönü değişmiştir.
İşte demokrasi açısından asıl soru burada doğar: Seçmenin belirli bir siyasi program için verdiği yetki, seçilmiş kişinin başka bir partiye geçmesiyle ne ölçüde korunmuş olur?
Aydın’dan Keçiören’e: Dosyaların Gölgesinde Değişen Rozetler
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu’nun AKP’ye geçişi, uzun siyasi geçmişle parti değişikliği arasındaki ilişkiyi incelemek bakımından önemli bir örnektir. Çerçioğlu, 2002 ve 2007 seçimlerinde milletvekili olmuş, 2009’dan itibaren Aydın’da belediye başkanlığı görevini yürütmüştü. Önce il belediyesinde, ardından büyükşehir belediyesinde geçen uzun yıllar, onun yalnızca seçmenle değil, belediye bürokrasisi, müteahhitler, kamu kurumları ve yerel ekonomik çevrelerle de sürekli ilişki içinde bulunduğu bir dönemdi.
Ağustos 2025’te AKP’ye geçişi gündeme geldiğinde, Özgür Özel, Aziz İhsan Aktaş soruşturması üzerinden Çerçioğlu’na baskı yapıldığını ileri sürdü. Çerçioğlu ise bu iddiaları reddederek parti değiştirmesini CHP içindeki sorunlarla ve imar rantına karşı çıktığı yönündeki açıklamalarıyla gerekçelendirdi.
Bu karşılıklı açıklamalar, olayın arka planındaki bütün ilişkileri aydınlatmıyor. Fakat önemli bir gerçeği görünür kılıyor: Uzun yıllar kamu yetkisi kullanan bir siyasetçinin geçmişteki kararları, ihaleleri ve kurumsal ilişkileri, siyasi ayrışma anlarında yeniden tartışmanın konusu haline gelebiliyor. Böyle bir durumda geçmiş yalnızca yaşanmış yıllardan ibaret olmaktan çıkıyor; bugünkü siyasi mücadelenin bir parçasına dönüşüyor.
Ankara’nın Keçiören ilçesinde yaşananlar da benzer bir soruyu gündeme taşıdı. CHP’den seçilen Mesut Özarslan, daha önce Ankara Büyükşehir Belediyesinin şirketlerinden PORTAŞ’ın genel müdürlüğünü yürütmüştü. AKP Milletvekili Osman Gökçek’in Hıdırlıktepe projelerine ilişkin şikâyetinin ardından İçişleri Bakanlığı müfettiş görevlendirdi. Şikâyette, Özarslan’ın genel müdürlük döneminde başlayan işlemler de yer aldı. Gökçek, şikâyetinin esas olarak Mansur Yavaş’ı hedeflediğini, ancak incelemenin Özarslan’ı da kapsayabileceğini söyledi. Özarslan daha sonra AKP’ye katıldı.
Burada eski bir kamu görevinin, o görev sırasında alınan kararların ve yeni bir parti tercihinin aynı siyasi tartışmanın içinde buluşması, araştırılmaya değer bir olgudur. Çünkü siyasi geçmiş, yalnızca seçimlerde kazanılmış başarıların toplamı değildir; kullanılan yetkilerin, kurulan ilişkilerin ve alınan kararların da tarihidir.
Gaziantep’in Şehitkamil ilçesinde CHP’den seçildikten sonra AKP’ye katılan Umut Yılmaz hakkındaki yolsuzluk soruşturmasında takipsizlik kararı verilmiş olması da başka bir örnek oluşturuyor. Kamuoyunun bu olayları birlikte değerlendirmesi, siyasetin güven sorununu gösteriyor.
Bütün bu örnekler, parti değiştiren herkesin aynı nedenle hareket ettiğini söylemeyi mümkün kılmıyor. Ancak siyasi geçmişteki dosyaların, idari işlemlerin ve ekonomik ilişkilerin parti değişiklikleriyle aynı dönemde gündeme gelmesi, siyasal gücün kişisel ve kurumsal bağımlılıklar üretme kapasitesini tartışmayı gerekli kılıyor.
Uzun Siyaset Koridorlarının Görünmeyen Bağları
Siyasette geçirilen yıllar yalnızca deneyim kazandırmaz. İnsanların çevresinde bir ilişkiler ağı da oluşturur. Bir belediye başkanı yıllar boyunca imar planlarını, belediye şirketlerini, hizmet alımlarını, personel kararlarını ve kamu kaynaklarının kullanımını etkileyebilir. Bir milletvekili, parti yönetiminden bürokrasiye, iş dünyasından yerel örgütlere kadar geniş bir çevreyle sürekli temas halinde bulunur.
Bu ilişkilerin hepsi kötü değildir. Hatta kamu yönetimi, toplumun farklı kesimleriyle sürekli ilişki kurulmasını gerektirir. Sorun, bu ilişkilerin kişisel bağlılıklara dönüşmesiyle başlar. Bir yurttaşın hakkı olan hizmet, bir siyasetçinin iyiliği gibi sunulduğunda; kamu göreviyle sağlanan olanaklar kişisel sadakat yaratmak için kullanıldığında; devletin kurumlarıyla siyasi partilerin çıkarları birbirine karıştığında, makamın geçici niteliği giderek unutulur.
Uzun süre aynı koltukta oturan kişi, zamanla çevresindeki ilişkilerin kendisine değil, makamına bağlı olduğunu da unutabilir. Kendisine gösterilen saygıyı kişiliğinin üstünlüğü, sağlanan kolaylıkları doğal hakkı, yöneltilen eleştirileri ise kişisel saldırı olarak görmeye başlayabilir. Bu değişim bir günde gerçekleşmez. İnsanın alışkanlıkları, çevresindeki insanların davranışları ve sürekli yinelenen ayrıcalıklar aracılığıyla yavaş yavaş oluşur.
İktidarın en görünmez biçimi, artık iktidar olarak algılanmayan alışkanlıktır. Makam sahibi, yıllardır kullandığı yetkileri kendi varlığının doğal uzantısı saymaya başladığında, toplum adına verilmiş olan güçle kişisel nüfuz arasındaki sınır zayıflar.
Böyle bir ortamda siyasi geçmiş, kişiyi güçlendirdiği kadar bağımlı da kılabilir. Çünkü uzun yıllar içinde alınmış kararlar, kurulmuş ortaklıklar ve verilmiş sözler vardır. Makamı kaybetmek, yalnızca görevden ayrılmak anlamına gelmeyebilir; o ilişkilerin yeniden sorgulanması anlamına da gelebilir.
İşte siyasal baskı ihtimalinin tartışıldığı yer burasıdır. Bir kişinin geçmişteki kararlarının kendisine karşı kullanılabileceği düşüncesi, onun siyasi tercihlerinde etkili olabilir. Gazeteciliğin görevi, ilişkilerin nasıl işlediğini görünür kılmaktır.
YENİ Parti’nin Ortaya Çıkışı ve İktidarın Transfer Siyaseti
2026 yılında CHP’nin kurultayına ilişkin mutlak butlan kararının ardından yaşanan ayrışma, belediye başkanlarının siyasi tercihlerine yeni bir boyut kazandırdı. Özgür Özel’in öncülüğünde YENİ Parti’nin kurulmasıyla CHP’den ayrılan çok sayıda belediye başkanı yeni siyasi yapıya katıldı. Ancak CHP’de kalan veya başka tercihler yapan bazı başkanlar AKP’ye geçti.
Eylül 2026’da yayımlanan bir araştırmaya göre, mutlak butlan kararının ardından CHP’den AKP’ye geçen belediye başkanlarının sayısı 14’e ulaşmıştı. Aynı tarihte YENİ Parti’ye katılan belediye başkanı sayısı 252 olarak aktarılıyordu.
Bu ayrışma, Türkiye’de parti aidiyetinin yalnızca düşünsel ve programatik bağlılıkla açıklanamayacağını gösteriyor. Bir siyasetçi aynı siyasi geçmişten gelmesine rağmen başka bir siyasetçiyle bütünüyle farklı bir yol seçebiliyor. Kimisi eski partisinde kalıyor, kimisi yeni kurulan muhalefet partisine geçiyor, kimisi de yıllardır karşısında siyaset yaptığı iktidar partisine katılıyor.
Bu tercihlerde kişisel ilişkiler, siyasi gelecek beklentileri, yerel yönetimlerin kaynak gereksinimleri, parti içi anlaşmazlıklar ve ideolojik değişimler farklı ağırlıklar taşıyabilir. Ancak iktidar partisine geçişlerde özellikle kamu kaynaklarına erişim ve merkezi yönetimle ilişkilerin kolaylaşması beklentisi, yerel yönetimlerin yapısal bağımlılığını gündeme getiriyor.
Bir belediyenin hizmet üretebilmek için merkezi yönetimden gelecek kaynaklara, onaylara ve yatırımlara ihtiyaç duyması doğaldır. Fakat bu kaynakların siyasi yakınlıkla ilişkilendirildiği bir ortamda belediye başkanının parti tercihi yalnızca kişisel düşünce meselesi olmaktan çıkabilir. Yerel yönetimlerin mali bağımsızlığı zayıfladıkça, merkezi iktidarın siyasal etkisi artar.
Böylece parti değiştirme tartışması, siyasetçilerin karakterinden daha büyük bir soruna bağlanır: Kamu kaynakları, yurttaşların ortak gereksinimlerini karşılamak için mi dağıtılıyor, yoksa siyasi bağlılıkların güçlenmesinde de rol oynuyor mu?
Makamın Süresi Neden Sınırlandırılmalı?
Siyasetin uzun yıllar aynı kişiler etrafında dönmesi, yalnızca Türkiye’ye özgü değildir. Fakat demokratik kurumların zayıf olduğu, parti içi seçimlerin sınırlı kaldığı ve kamu kaynakları üzerindeki denetimin yeterince işlemediği toplumlarda uzun görev süreleri daha büyük sorunlar yaratabilir.
Bir kişi on beş, yirmi ya da otuz yıl boyunca aynı siyasi çevrede karar verici konumda kaldığında, kendisinden sonra gelecek insanların yetişmesini de etkiler. Parti örgütleri zamanla yeni düşüncelerin tartışıldığı yerler olmaktan çıkarak mevcut yöneticilerin konumlarını koruduğu yapılara dönüşebilir. Siyasete yeni giren gençler, kadınlar ve farklı toplumsal kesimlerden insanlar, yıllardır aynı kişiler tarafından doldurulan makamların dışında kalabilir.
Bu nedenle görev sürelerinin sınırlandırılması, yalnızca kişilerin yer değiştirmesi için değil, siyasal gücün sürekli el değiştirebilmesi için de düşünülmelidir. Belediye başkanlıklarında, milletvekilliklerinde ve parti yönetimlerinde art arda görev yapılabilecek dönem sayısına makul sınırlar getirilmesi, makamların kişisel mülkiyet gibi algılanmasını zorlaştırabilir.
Örneğin belediye başkanlığı için art arda iki dönem, milletvekilliği için üç dönem, parti genel başkanlığı ve üst yönetim görevleri için belirli süre sınırları tartışılabilir. Bunlar kendiliğinden bütün sorunları çözmez. Ancak siyasetçilerin aynı yetkileri sınırsız biçimde kullanmasının önüne geçilmesi, yeni kadroların yetişmesine ve kurumsal hafızanın kişilerden bağımsız hale gelmesine katkı sağlayabilir.
Elbette görev süresi sınırı tek başına yeterli değildir. Bir siyasetçi iki dönem görev yapıp ardından yakınlarını, iş ortaklarını veya kendisine bağlı kişileri aynı makamlara taşıyorsa, görünürde değişen yönetimin arkasında aynı ilişkiler varlığını sürdürebilir. Bu nedenle süre sınırlarının parti içi demokrasi, açık ön seçimler, mal varlığı ve çıkar çatışması denetimi, kamu ihalelerinde saydamlık ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla birlikte ele alınması gerekir.
Siyasetin yenilenmesi, yalnızca eski isimlerin yerine yeni isimlerin gelmesi değildir. Yetkinin kullanım biçiminin değişmesidir. Aynı kapıdan giren yeni insanlar, içeride aynı ilişkileri sürdürüyorsa yalnızca yüzler değişmiş olur.
Siyaset Bir Meslek mi, Geçici Bir Toplumsal Görev mi?
Modern toplumlarda siyaset giderek kendi içinde uzmanlaşmış bir mesleğe dönüştü. İnsanlar genç yaşta parti örgütlerine giriyor, ilçe ve il yönetimlerinde görev alıyor, milletvekili veya belediye başkanı oluyor, ardından parti genel merkezlerinde ve çeşitli kamu kurumlarında çalışmalarını sürdürüyor. Kimi zaman bütün çalışma yaşamları siyasi görevlerle geçiyor.
Bu durum deneyim ve kurumsal bilgi birikimi sağlayabilir. Fakat aynı zamanda siyasetçinin toplumun gündelik yaşamından uzaklaşması tehlikesini de taşır. Yıllarca kamu göreviyle geçinen, ekonomik geleceğini siyasi konumuna bağlayan bir insan için makamını kaybetmek, yalnızca bir görevin sona ermesi değil, bütün yaşam düzeninin değişmesi anlamına gelebilir.
Böylece siyaset, toplumun sorunlarını çözmek için üstlenilen geçici bir sorumluluk olmaktan çıkarak korunması gereken bir geçim ve güç alanına dönüşebilir. İnsan başlangıçta düşüncelerini gerçekleştirmek için siyasete girer; yıllar sonra siyasi konumunu koruyabilmek için düşüncelerini değiştirmeye başlayabilir.
Bu dönüşümün herkeste aynı biçimde yaşandığını söylemek mümkün değildir. Uzun yıllar görev yapmasına rağmen ilkelerinden vazgeçmeyen, kamu kaynaklarını kişisel ilişkilerinden uzak tutan, eleştiriye açık siyasetçiler de vardır. Ancak bir yönetim düzeninin sağlıklı olup olmadığı, yalnızca iyi niyetli insanların varlığına bağlı olmamalıdır. Kurumlar, insanların zaaflarını da hesaba katarak oluşturulmalıdır.
Demokrasinin amacı kusursuz yöneticiler bulmak değildir. Hiçbir yöneticinin vazgeçilmez hale gelmediği, yetkinin sürekli denetlenebildiği ve gerektiğinde el değiştirebildiği bir düzen kurmaktır.
Koltuktan Kalkabilmenin Ahlakı
Siyasetin ahlaki sorunu, yalnızca bir kişinin ne kadar süre görev yaptığıyla ölçülemez. Asıl mesele, o kişinin görevini kendisinden bağımsız bir toplumsal sorumluluk olarak görüp görmediğidir. Bir belediye başkanı, kendisinden sonra gelecek yöneticinin de aynı yetkileri kullanabileceğini kabul edebiliyor mu? Bir milletvekili, yeniden aday gösterilmediğinde topluma hizmet etmenin başka yollarını arayabiliyor mu? Bir parti yöneticisi, örgütün kendisinden farklı bir karar vermesini doğal karşılayabiliyor mu?
Bu soruların yanıtı, siyasetin yalnızca hukuki değil, insani boyutunu da gösterir.
İnsan, uzun yıllar aynı yerde kaldığında çevresindeki dünyanın kendisine göre biçimlendiğini sanabilir. Oysa dünya hiç kimsenin çevresinde dönmez. Makamlar, insanlar doğmadan önce de vardı; onlar ayrıldıktan sonra da varlığını sürdürecektir. Bir siyasi görevin değeri, o görevde geçirilen yılların uzunluğundan çok, o yılların sonunda toplumun ne kazandığıyla ölçülmelidir.
Türkiye’de son dönemde yaşanan parti değişiklikleri, bu nedenle yalnızca siyasetçilerin hangi rozeti taktığına ilişkin bir tartışma değildir. Aynı zamanda siyasi yaşamın neden belirli kişiler etrafında bu kadar uzun süre döndüğünü, kamu gücünün nasıl kişisel nüfuza dönüşebildiğini ve seçmen iradesinin neden bireysel siyasi tercihler karşısında bu kadar savunmasız kaldığını sorgulamayı gerektiriyor.
Siyasetin kapıları yeni insanlara açılmadıkça, eski ilişkiler yeni adlarla yaşamayı sürdürebilir. Bir partiden başka bir partiye geçmek, geçmişte kurulan bütün bağları ortadan kaldırmaz. Rozet değişebilir; fakat yıllar içinde oluşan alışkanlıklar, ilişkiler ve iktidar anlayışı aynı kalabilir.
Bu yüzden asıl sorun, hangi siyasetçinin hangi partiye geçtiğinden daha büyüktür. Siyasetin insanları kendisine bağımlı hale getirmesini önleyecek bir demokratik düzenin nasıl kurulacağıdır.
Çünkü insanı kirleten yalnızca uzun süre koltukta oturmak değildir. Koltuğun bir gün kendisinden alınabileceğini unutmasıdır.
Ve belki de demokratik siyasetin en önemli erdemi, iktidara gelebilmek kadar, zamanı geldiğinde o koltuktan kalkabilmeyi de bilmektir.
NHA / Medyascope, Deutsche Welle Türkçe, T24, Cumhuriyet, ANKA, Gazete Pencere, TGRT Haber, Yeni Ankara, tv100




















