TÜİK’in haziran ayı iÅŸ gücü verileri, iÅŸsizliÄŸin yüzde 7,6’ya gerilediÄŸini ve istihdamın arttığını ortaya koyarken, geniÅŸ tanımlı iÅŸsizlik oranının hâlâ yüzde 28,8 seviyesinde bulunması ile milyonlarca yurttaşın gündelik yaÅŸam deneyimi arasındaki uçurum tartışmaları yeniden alevlendirdi. Resmî istatistiklerde iyileÅŸme tablosu çizilirken, iÅŸ arayanların, umudunu kaybedenlerin ve güvencesiz çalışmak zorunda kalanların oluÅŸturduÄŸu toplumsal gerçeklik, yalnızca dar tanımlı iÅŸsizlik oranıyla açıklanamayacak kadar karmaşık bir görünüm sergiliyor.
TÜİK Verileri İşsizliğin Gerilediğini Söylüyor
Türkiye Ä°statistik Kurumu’nun (TÜİK) Haziran 2026 Hanehalkı Ä°ÅŸgücü AraÅŸtırması’na göre, mevsim etkisinden arındırılmış iÅŸsiz sayısı bir önceki aya kıyasla 168 bin kiÅŸi azalarak 2 milyon 688 bine geriledi. Böylece dar tanımlı iÅŸsizlik oranı yüzde 8,1’den yüzde 7,6’ya düştü.
Aynı dönemde istihdam edilenlerin sayısı 227 bin kiÅŸi artarak 32 milyon 733 bine yükselirken, iÅŸ gücüne katılım oranı da yüzde 52,9’a çıktı. Genç iÅŸsizliÄŸi ise yüzde 12,8 olarak açıklandı.
Resmî tabloya bakıldığında iş gücü piyasasında olumlu bir görünüm oluştuğu izlenimi veriliyor. Ancak verilerin ayrıntıları incelendiğinde, bu iyimser tablonun önemli sınırlılıkları bulunduğu görülüyor.
Dar Tanım İyileşiyor, Geniş Gerçeklik Yerinde Duruyor
TÜİK’in aynı bültende açıkladığı en dikkat çekici göstergelerden biri ise atıl iÅŸ gücü oranı oldu.
İşsizler, zamana bağlı eksik istihdam edilenler ve çalışmaya hazır olduğu hâlde çeşitli nedenlerle iş aramayan potansiyel iş gücünü kapsayan geniş tanımlı atıl iş gücü oranı yüzde 28,8 olarak hesaplandı.
Başka bir ifadeyle, resmî dar tanımlı işsizlik yüzde 7,6 görünürken, iş gücü piyasasında tam ve nitelikli istihdama erişemeyen yaklaşık her üç kişiden biri hâlâ üretim sürecinin dışında veya eksik istihdam koşullarında bulunuyor.
Bu tablo, yalnızca işsizliği değil; düşük ücretleri, kayıt dışılığı, yarı zamanlı zorunlu çalışmayı ve iş bulma umudunu kaybeden milyonlarca insanı da kapsayan daha geniş bir sosyal gerçekliğe işaret ediyor.
Rakamlarla Sokak Arasındaki Mesafe
Ekonomi politikalarına ilişkin tartışmaların merkezinde uzun süredir yalnızca işsizliğin kaç kişi olduğu değil, hangi ölçütlerle hesaplandığı sorusu yer alıyor.
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) metodolojisine uygun olarak hazırlanan dar tanımlı iÅŸsizlik verileri, yalnızca belirli süre içinde aktif olarak iÅŸ arayan ve çalışmaya hazır olan kiÅŸileri kapsıyor. Buna karşılık iÅŸ aramaktan vazgeçenler, geçici iÅŸlerde çalışanlar ya da yeterli süre çalışamadığı için gelir elde edemeyen milyonlarca kiÅŸi bu orana doÄŸrudan yansımıyor.
Bu nedenle çalışma ekonomisi uzmanları, iş gücü piyasasının gerçek durumunu değerlendirmek için yalnızca dar tanımlı işsizlik oranına değil, atıl iş gücü göstergelerine de birlikte bakılması gerektiğini vurguluyor.
Kadınlar Ve Gençler İçin Tablo Hâlâ Ağır
Veriler, iş gücü piyasasındaki yapısal eşitsizliklerin sürdüğünü de ortaya koyuyor.
Kadınlarda işsizlik oranı yüzde 9,8 ile erkeklerin oldukça üzerinde seyrederken, kadınların iş gücüne katılım oranı yalnızca yüzde 35,4 düzeyinde kaldı. İstihdam oranında da benzer tablo dikkat çekiyor; erkeklerde istihdam oranı yüzde 66,1 iken kadınlarda bu oran yüzde 32 seviyesinde gerçekleşti.
Genç iÅŸsizliÄŸi yüzde 12,8’e gerilemiÅŸ görünse de özellikle genç kadınlarda iÅŸsizlik oranının yüzde 17,3 olarak hesaplanması, eÄŸitimden çalışma hayatına geçiÅŸte yaÅŸanan yapısal sorunların devam ettiÄŸini gösteriyor.
İstatistik İle Toplumsal Algı Arasındaki Güven Sorunu
Ekonomik verilerin güvenilirliÄŸi tartışması Türkiye’de uzun süredir yalnızca rakamların doÄŸruluÄŸu üzerinden deÄŸil, bu rakamların toplumun gündelik yaÅŸamıyla ne ölçüde örtüştüğü üzerinden de yürütülüyor.
Resmî istatistikler işsizliğin gerilediğini gösterirken, iş ilanlarına yapılan yoğun başvurular, uzun süre iş bulamayan üniversite mezunları, güvencesiz çalışma biçimlerinin yaygınlaşması ve geçim sıkıntısına ilişkin saha gözlemleri, kamuoyunda farklı bir algının oluşmasına neden oluyor.
İroni de tam bu noktada ortaya çıkıyor: İstatistiklerde işsizlik azalırken, sokakta iş arayanların sayısının değişmediğini düşünen geniş bir kesim bulunuyor. Ancak gazeteciliğin görevi, ne yalnızca algıyı ne de yalnızca istatistiği mutlak gerçek olarak sunmaktır. Asıl mesele, resmî veriler ile toplumsal deneyim arasındaki mesafenin neden oluştuğunu sorgulamak ve bu farkı görünür kılmaktır.
