Mısır’da düzenlenen BM Ä°klim Zirvesi’nde 200’den fazla ülke kömür kullanımının tedricen terk edilmesi üzerinde uzlaÅŸmaya vardı. Ayrıca, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinden zarar gören yoksul ülkeler için de bir fon oluÅŸturulacak.
Mısır’ın Åžarm el Åžeyh kentinde düzenlenen BM Ä°klim Zirvesi’nde (COP27) kapanış bildirgesi üzerinde uzlaÅŸmaya varıldı. Bildirgeye göre, zirveye katılan 200’den fazla ülke iklime zararlı kömür kullanımının tedricen terk edilmesi konusunda mutabık kalırken yoksul ülkelerin iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinden kaynaklı zararlarının telafi edilmesi için bir fon oluÅŸturulması üzerinde de anlaÅŸtı.
Bildirgede, doÄŸal gaz ve petrol kullanımının azaltılması ile ilgili bir hedefe ise yer verilmedi. Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸinden zarar gören birçok ülke, iklim aktivisti ve uzmanlar “kirli enerji kaynaklarına olan bağımlılığının” azaltılması için zirvede somut hedefler belirlenmesini talep ediyordu.
Zirvede üzerinde uzlaşılan fon ile küresel ısınmaya bağlı kuraklık, sel ve kasırga gibi çevre felaketlerinin yanı sıra deniz seviyesinin yükselmesi ve çölleşme gibi sorunlarla kaşı karşıya olan ülkelerin zararlarının belli ölçüde telafi edilmesi amaçlanıyor. Söz konusu fonun oluşturulması, iki hafta süren ve görüş ayrılıkları nedeniyle 36 saat uzatılan zirvenin temel tartışma noktalarından birini oluşturuyordu. Ancak zirvede fona sanayileşmiş ülkelerin mi, yoksa kalkınmakta olan ülkelerin mi ödeme yapacağı konusu netleştirilmedi. Dünyanın en yüksek miktarda karbondioksit emisyonu üreten ülkesi Çin, zirvede hiçbir mali yükümlülüğün altına girmeyecekleri mesajı verdi.
1,5 derece hedefine bağlılık
Ayrıca ülkeler, kapanış bildirgesinde 2015 yılında Paris Ä°klim Zirvesi’nde kabul edilen küresel ısınmayı endüstrileÅŸme öncesindeki döneme göre 2 derecenin, mümkünse 1,5 derecenin altında tutma hedefine baÄŸlılıklarını da yineledi. Bidirgede bu hedefe ulaÅŸmak için emisyonların “derhal ve sürdürülebilir ÅŸekilde düşürülmesi” gerektiÄŸinin altını çizdi. Bildirgede, 2030 yılına kadar emisyonların 2019 yılındaki seviye ile kıyaslandığında yüzde 43 oranında düşürülmesi ve 2050 yılında da küresel olarak iklin nötre ulaşılması gerektiÄŸi belirtildi.
Kapanış bildirgesinde ülkeler, gelecek iklim zirvesine kadar ulusal iklim koruma planlarını iyileÅŸtirme konusunda da uzlaÅŸtı. Bir sonraki iklim zirvesi 2023 yılının sonunda BirleÅŸik Arap Emirlikleri’nde yapılacak.
Guterres: Yeterli deÄŸil ancak gerekli
BM Genel Sekreteri Guterres, iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi kaynaklı zararların telafi edilmesi için oluÅŸturulacak fonun “adaletin tesis edilmesi yönünde önemli bir adım” olduÄŸunu söyledi. Guterres, “Ebetteki yeterli deÄŸil, ancak kaybolan güvenin yeniden saÄŸlanması için acil olarak gerekli bir sinyal” dedi.
Almanya’nın YeÅŸiller partili DışiÅŸleri Bakanı Annalena Baerbock ise “Böylelikle iklim politikasında yeni bir dönem baÅŸlatıyoruz” diye konuÅŸtu.
Çevre örgütleri tepkili
Çevre örgütleri ise iki haftadan bu yana devam eden iklim zirvesinin hayal kırıklığı ile sonuçlandığı görüşünde. Oxfam örgütünün iklim uzmanı Jan Kowalzig, zirvenin “iç karartıcı sonucunun” geçen yılki zirvenin ötesine geçemediÄŸi deÄŸerlendirmesinde bulundu. Uzman, Suudi Arabistan’ın itirazı nedeniyle zirvede yenilenebilir enerjilerin geniÅŸletilmesinin dahi odaÄŸa alınamadığını söyledi.
Çevre örgütü Greenpeace’in Almanya yöneticisi Martin Kaiser de “Åžimdi iklim krizine yol açanlar sorumluluk almalı ve yeni yardım fonuna önemli ölçüde katkı yapmalı” diye konuÅŸtu. Kaiser, iklim zirvesinin kanayan bir yaraya sadece bir bant yapıştırdığını söyledi.
2015 yılında Paris’te düzenlenen zirvede kabul edilen 1,5 derece hedefine karşın küresel ısınma ÅŸimdiden 1,1 derece üzerine çıktı. Uzmanlar, 1,5 derece sınırının aşılmasının iklim sisteminde yıkıcı sonuçlara yol açabileceÄŸi uyarısında bulunuyor.
