Et ve Süt Kurumu (ESK), Türkiye’nin en önemli kırmızı et üreticisi ve tedarikçisi konumunda olan bir kamu kuruluÅŸudur. Ancak kurumun son yıllarda mali durumu pek parlak deÄŸil. ESK’nin 2022 faaliyet raporuna göre, kurum geçtiÄŸimiz yılı 652 milyon TL zararla kapattı. Böylece kurumun son beÅŸ yıllık toplam zararı 2 milyar TL’ye ulaÅŸtı .
ESK’nin zararının ana nedenleri arasında piyasa fiyatlarındaki artış, banka kredilerinin yüksek faizleri, büyükbaÅŸ hayvan alım hedeflerinin tutturulamaması ve et fiyatlarına yapılan zam gösterilebilir.
Piyasa fiyatlarındaki artış, ESK’nin serbest piyasa büyükbaÅŸ hayvan alımını olumsuz etkiledi. 2022 yılında 3 bin 600 ton büyükbaÅŸ hayvan alımı hedeflenmiÅŸti ancak yalnızca bin 588 tonluk bir alım yapılabildi . Bu da kurumun et üretimini ve satışını azalttı.
Banka kredilerinin yüksek faizleri, ESK’nin finansman giderlerini artırdı. Sayıştay’ın 2021 raporunda da belirtildiÄŸi gibi, son dört yıldır yüksek oranda banka kredisi kullanılması neticesinde katlanılan finansman giderleri ile birlikte oluÅŸan dönem zararlarının da etkisiyle özkaynağın toplamının eksiye düştüğü belirtildi . Bu da kurumun mali yapısını bozdu.
BüyükbaÅŸ hayvan alım hedeflerinin tutturulamaması, ESK’nin piyasaya fiyatlarına göre yaklaşık yüzde 66 oranında daha ucuza et satmasına neden oldu. Bu da uzun kuyruklara ve tüketici talebinin karşılanamamasına yol açtı. Bu sorunu çözmek için ESK, geçtiÄŸimiz yıl Mart ayında kırmızı et fiyatlarına yüzde 50’ye yakın zam yaptı . Ancak bu zam, hem tüketicileri hem de üreticileri maÄŸdur etti. Tüketiciler et fiyatlarının çok yükseldiÄŸini, üreticiler ise ESK’nin kendilerine verdiÄŸi fiyatların piyasa fiyatlarının altında olduÄŸunu söyledi.
Et fiyatlarına yapılan zam, ESK’nin zararını azaltmak için bir çözüm olmadı. Aksine, kurumun satış gelirlerini düşürdü. Çünkü zam sonrasında tüketicilerin et talebi azaldı. Ayrıca zam açıklamasını yapan Genel Müdür Osman Uzun ve bazı yönetim kurulu üyeleri de görevden alındı . Bu da kurumun yönetiminde istikrarsızlığa neden oldu.
Sonuç olarak, ESK’nin son beÅŸ yılda toplam 2 milyar TL zarar etmesinin arkasında birçok faktör var. Bu faktörlerin ortadan kaldırılması için gerekli tedbirlerin alınması ve ilgili bakanlıklar nezdinde giriÅŸimlerde bulunulması gerekiyor . Aksi takdirde, ESK’nin zararı daha da büyüyebilir ve et sektöründe ciddi sorunlara yol açabilir.
