BM İnsan Hakları Konseyi Cuma günü temiz ve sağlıklı bir çevreye erişimi temel bir hak olarak kabul ederek, iklim değişikliğine karşı küresel mücadeleye ve yıkıcı sonuçlarına dikkati çekti.
Oylama, başta ABD ve İngiltere olmak üzere bazı ülkelerin eleştirilerine rağmen ezici bir destekle kabul edildi.
Ä°lk olarak 1990’larda tartışılan karar yasal olarak baÄŸlayıcı olmamakla birlikte küresel standartları ÅŸekillendirme potansiyeline sahip. Ä°klim davalarına katılan avukatlar, bunun çevre ve insan haklarıyla ilgili davalarda argüman oluÅŸturmalarına yardımcı olabileceÄŸini söylüyor.
Kararı “tarihi bir atılım” olarak nitelendiren BIRLEÅžMIÅž Milletler Ä°nsan Hakları ve Çevre Özel Raportörü David Boyd, “Bu, küresel çevre krizinin her yıl dokuz milyondan fazla insanın ölüme neden olduÄŸu bir dünyada, hayatın deÄŸiÅŸim potansiyeli taşıyan bir adımdır. ” dedi.
Kosta Rika, Maldivler, Fas, Slovenya ve Ä°sviçre tarafından önerilen metnin 43 lehte ve Rusya, Hindistan, Çin ve Japonya’dan 4 çekimser oyla kabul etmesi, Cenevre forumunda nadir görülen bir alkış patlamasına neden oldu.
Son yoÄŸun müzakerelerde öneriyi eleÅŸtirenler arasında yer alan Ä°ngiltere, sürpriz, son dakika hamlesiyle lehinde oy kullandı. BM’nin Cenevre büyükelçisi Rita French, Ä°ngiltere’nin destekçilerinin iklim deÄŸiÅŸikliÄŸiyle mücadele hırsını paylaÅŸtığı için ‘evet’ oyu verdiÄŸini söyledi, ancak devletlerin kararın baÄŸlayıcı olmadığının da altını çizdi…
ABD, şu anda 47 üyeli Konsey üyesi olmadığı için oy kullanmadı.
Kosta Rika Büyükelçisi Catalina Devandas Aguilar, kararın “iklim sıkıntısıyla mücadele eden dünya toplumlarına yalnız olmadıklarına dair güçlü bir mesaj göndereceÄŸini” söyledi.
Karşı eleştirilerde bulunanlar, Konseyin uygun bir forum olmadığını söyleyerek ve yasal kaygıları gerekçe göstererek çeşitli itirazlarda bulunmuşlardı.
Çevre savunucuları, Ä°ngiltere’nin daha önceki eleÅŸtirel tutumunun gelecek ay Glasgow’da düzenleyeceÄŸi küresel iklim konferansı öncesinde verdiÄŸi sözlerin altını oyduÄŸunu ileri sürdüler.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler’in eski özel raportörü John Knox oylama öncesinde yaptığı açıklamada, kararı eleÅŸtirenlerin “tarihin yanlış tarafında” durduklarını söyledi.
Dünya SaÄŸlık Örgütü, yılda yaklaşık 13,7 milyon ölümün, yani küresel toplamın yaklaşık %24,3’ünün hava kirliliÄŸi ve kimyasallara maruz kalma sonucu oluÅŸan çevresel risklerden kaynaklandığını tahmin etmektedir.
Marshall Adaları’nın iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi konusunda yeni bir özel rapor oluÅŸturma yönündeki bir diÄŸer önerisi de Cuma günü Konsey tarafından onaylandı.
