Silahsızlanma ile demokratikleşme birbirini bekleyen değil, eş zamanlı ilerleyebilecek süreçlerdir. Ancak demokratikleşmenin önünün açılmadığı, halkın kendi geleceği üzerinde söz sahibi olamadığı bir düzende kurulacak İzleme Komisyonu, barışın güvencesi olmaktan çok, başka kurumlarda alınan kararların parlamentodaki tanığına dönüşebilir. Asıl sorun, Meclis’in barışı denetleyip denetlemeyeceği değil, kendisine sunulan bir süreci izlemekle yetinip yetinmeyeceğidir.
Bir ülkede silahların susması, o ülkeye barışın geldiği anlamına gelmez. Bazen silahlar susar, fakat onları konuşturan koşullar bütün ağırlığıyla yerinde durur. Dağların üzerinden askerî birlikler çekilirken vadilere başka güçler yerleşir; sınır boylarında karakolların yerini ticaret merkezleri, askerî güzergâhların yerini enerji koridorları alır. Toprakların üzerindeki denetimin biçimi değişir, fakat o topraklarda yaşayan insanların kendi yaşamları üzerindeki söz hakkı değişmeyebilir. Böyle zamanlarda savaşın sona erdiği söylenir, oysa değişen, savaşın yarattığı siyasal ve ekonomik ilişkilerin sürdürülme biçimidir.
Şebnem Oğuz’un silahsızlanma sürecinin politik ekonomisine ilişkin değerlendirmesi, tartışmanın çoğu zaman gözden kaçırılan bu yanını görünür kılması bakımından önemlidir. Oğuz, silahsızlanmanın yalnızca silahların bırakılması ve buna eşlik edecek hukuksal düzenlemeler üzerinden değerlendirilemeyeceğini, sürecin arkasındaki sermaye birikimi, enerji kaynakları, ticaret yolları ve bölgesel güç ilişkilerinin de demokratik denetimin konusu olması gerektiğini belirtiyor. Bu yaklaşım, barış ile ekonomik çıkarlar arasındaki ilişkiyi anlamak bakımından teorik olarak güçlü ve üzerinde düşünülmesi gereken bir çözümlemedir.
Ancak tam da burada, bu çözümlemenin kendi içinden doğan başka bir soruyla karşılaşıyoruz: Demokratikleşmenin gerçekleşmediği, parlamentonun yürütme karşısındaki denetim gücünün giderek daraldığı, yargı bağımsızlığının sürekli tartışıldığı bir ülkede, Meclis bünyesinde oluşturulacak İzleme Komisyonu bütün bu ilişkileri gerçekten denetleyebilir mi? Yoksa siyasal iktidarın belirlediği sınırlar içerisinde hareket ederek, önceden kararlaştırılmış bir sürecin yalnızca izleyicisi ve sonunda meşruiyet sağlayan kurumsal unsurlarından biri mi olur?
Bu soru, Şebnem Oğuz’un yaklaşımını değersizleştirmiyor. Tersine, onun ortaya koyduğu politik ekonomi çözümlemesini bir adım daha ileri götürmeyi gerektiriyor. Çünkü bir kurumun hangi konuları denetlemesi gerektiğini belirlemekle, o kurumun bunları denetleyebilecek gerçek siyasal güce sahip olup olmadığını sorgulamak birbirinden farklı meselelerdir. Birincisi demokratik bir gerekliliği, ikincisi ise bu gerekliliğin gerçekleşebileceği maddi ve siyasal koşulları gündeme getirir.
Burada bir yanlış anlamanın da önüne geçmek gerekir. Silahsızlanmanın tamamlanmasını bekleyip demokratikleşmeyi daha sonraya bırakmak zorunlu değildir. Tersine, silahsızlanma ile demokratikleşme eş zamanlı yürüyebilir, hatta birbirini güçlendiren iki süreç olarak gelişebilir. Silahların bırakılması yönünde atılan her adım, demokratik hakların genişletilmesiyle desteklenebilir; demokratikleşme yönünde atılan her adım da silahsızlanmanın toplumsal güvencesini artırabilir. Böyle bir karşılıklı ilişki, barışı yalnızca devletin güvenlik politikalarının sonucu olmaktan çıkarıp toplumun ortak kazanımına dönüştürebilir.
Ne var ki bugün tartışılan modelde asıl eksiklik, bu eş zamanlılığın siyasal ve hukuksal güvencelerinin yeterince ortaya konulmamasıdır. Demokratikleşme belirsiz bir geleceğe bırakılırken silahsızlanmanın somut biçimde izlenmesi, iki sürecin birbirinden ayrılması tehlikesini doğuruyor. Dolayısıyla itiraz, silahsızlanmanın izlenmesine değil, demokratikleşmenin aynı açıklık ve kararlılıkla gündeme alınmamasına yönelmelidir.
Barışın Adı Konulurken İçeriğini Kim Belirliyor?
Türkiye’de Kürt sorunu, uzun yıllardır yalnızca güvenlik politikaları üzerinden ele alınmadı; aynı zamanda devletin siyasal örgütlenmesinin, toplumsal kaynakların dağılımının ve bölgesel ekonomik ilişkilerin belirleyici unsurlarından biri hâline geldi. Savaşın sürekliliği, askerî harcamalardan savunma sanayisine, sınır güvenliğinden bölgesel yatırımlara kadar geniş bir ekonomik alan yarattı. Bu alanın çevresinde yalnızca devlet kurumları değil, kamu kaynaklarıyla büyüyen özel sermaye grupları ve uluslararası çıkar ilişkileri de şekillendi.
Şimdi aynı coğrafyada silahsızlanmadan, ekonomik kalkınmadan, enerji hatlarından ve ticaret koridorlarından söz ediliyor. Elbette savaşın sona ermesi, yolların açılması, üretimin gelişmesi ve insanların güven içinde yaşaması istenir. Ancak bütün mesele, bu gelişmelerin kimin yararına ve hangi toplumsal ilişkiler içerisinde gerçekleşeceğidir.
Bir dağın altında petrol bulunması, o dağın eteklerinde yaşayan köylünün refaha kavuşacağı anlamına gelmez. Bir vadiden doğal gaz boru hattının geçmesi, o vadideki insanların kendi gelecekleri üzerinde karar sahibi olacağını göstermez. Bir ticaret koridorunun açılması, o koridor boyunca yaşayan halkların özgürleşmesi demek değildir. Ekonomik büyüme ile toplumsal özgürleşme arasında kendiliğinden işleyen bir eşitlik yoktur. Hatta kimi zaman birinin büyümesi, diğerinin daha fazla sınırlandırılması pahasına gerçekleşebilir.
Ortadoğu’nun yakın tarihi bunun örnekleriyle doludur. Petrol yataklarının bulunduğu, enerji hatlarının geçtiği, dünya ticaretinin stratejik yollarının kesiştiği topraklarda yaşayan halkların önemli bir bölümü, kendi zenginlikleri üzerinde söz sahibi olamamıştır. Kaynakların bulunduğu coğrafyalar zenginleşirken değil, çoğu zaman kaynakların mülkiyetini ve dolaşımını denetleyen güçler zenginleşirken halklar yoksullaşmıştır.
Bu nedenle Kürt sorununun çözümünü, yalnızca silahlı güçlerin tasfiyesi ve bölgesel ekonomik faaliyetlerin güvence altına alınmasıyla özdeşleştirmek, tarihsel bir sorunu ekonomik dolaşımın önündeki güvenlik engeline indirgemek anlamına gelir. Oysa Kürt sorunu, öncelikle bir halkın kimliği, dili, siyasal varlığı, eşit yurttaşlığı ve kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma hakkıyla ilgilidir. Bu haklar güvence altına alınmadan gerçekleştirilecek ekonomik düzenlemeler, sorunun çözümünden çok, mevcut güç ilişkilerinin yeni koşullara uyarlanmasını sağlayabilir.
Silahların Yerini Sermaye Aldığında
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım bulunuyor. Savaşın sona ermesi ile savaşın yarattığı egemenlik ilişkilerinin sona ermesi aynı şey değildir.
Askerî denetim altında tutulan bir coğrafya, silahsızlanmanın ardından ekonomik yatırımlara açılabilir. Ancak bu yatırımların hangi şirketlere verileceği, yeraltı kaynaklarının kimler tarafından işletileceği, enerji hatlarının güvenliğinin nasıl sağlanacağı, toprakların hangi koşullarda kullanılacağı ve elde edilen gelirin nasıl paylaşılacağı üzerinde o coğrafyada yaşayan insanların demokratik karar hakkı bulunmuyorsa, burada gerçek anlamda bir özgürleşmeden söz etmek güçleşir.
Askerî zorun görünür biçimleri azalırken ekonomik bağımlılık ilişkileri derinleşebilir. Devletin güvenlik politikaları ortadan kalkmak yerine, enerji altyapısını, sermaye yatırımlarını ve ticaret yollarını korumak üzere yeniden düzenlenebilir. Böyle bir durumda barış, toplumsal eşitliğin değil, sermaye dolaşımının güvenliğinin adı hâline gelme tehlikesi taşır.
Üstelik mesele yalnızca Türkiye’nin kendi sınırlarıyla da sınırlı değildir. Irak’ın kuzeyinden Suriye’nin kuzeyine uzanan geniş coğrafya, petrol ve doğal gaz kaynakları, ulaşım yolları ve bölgesel ticaret bağlantıları nedeniyle uzun zamandır farklı devletlerin ve uluslararası sermaye çevrelerinin rekabet alanıdır. Türkiye’nin bölgesel güç olma hedefleri de bu ilişkilerden bağımsız değildir. Dolayısıyla silahsızlanmanın hangi ekonomik ve jeopolitik koşullar içerisinde gündeme geldiğini sorgulamak, barışa karşı çıkmak değil, barışın hangi toplumsal temeller üzerinde kurulacağını araştırmaktır.
Şebnem Oğuz’un değerlendirmesinin güçlü yanı da burada ortaya çıkıyor. Fakat bu tespitten hareketle İzleme Komisyonu’na katılmanın zorunlu olarak demokratik bir denetim yaratacağı sonucuna ulaşmak, bana göre meselenin en tartışmalı yanını oluşturuyor.
Çünkü denetim, yalnızca bir kurumun varlığıyla gerçekleşmez. Denetim için bilgiye ulaşma hakkı, bağımsız karar verebilme gücü, yürütmeyi sınırlandırabilecek hukuksal yetki ve bütün bunların üzerinde yükseldiği demokratik bir siyasal ortam gerekir. Bunlar yoksa komisyonun adı ne olursa olsun, işlevi siyasal iktidarın izin verdiği alanla sınırlı kalır.
Meclis Barışı mı Denetleyecek, Yoksa Yapılanları mı İzleyecek?
Tartışmanın belki de en önemli, fakat yeterince üzerinde durulmayan yanı, silahsızlanma sürecini yürüten ve doğrulayan kurumlarla Meclis’te kurulması öngörülen İzleme Komisyonu arasındaki yetki ayrımıdır.
Çünkü burada Meclis’in doğrudan yönettiği bir silahsızlanma sürecinden söz edilmiyor. Sürecin sahadaki tespiti ve doğrulanması devletin güvenlik kurumlarına bırakılırken, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığındaki Üst Kurul yürütme düzeyinde sorumluluk üstleniyor. Meclis’te kurulacak komisyona ise bu çalışmaları izleme, gelişmeleri kamuoyuna aktarma ve ilgili kurumlara tavsiyelerde bulunma görevi veriliyor.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un 19 Kasım 2026 tarihli açıklaması, bu kurumsal ayrımı görünür kılıyor. Kurtulmuş, sürecin yürütme tarafından sürdürüldüğünü, Meclis komisyonunun ise yürütmenin çalışmalarını millet adına takip edeceğini, yasama ile yürütme arasında bağlantı kuracağını ve toplumu bilgilendireceğini belirtiyor. Komisyonun önerilerinin tavsiye niteliğinde olacağını açıklarken asıl sorumluluğun Üst Kurulda bulunduğunu da ifade ediyor. Sahadaki silahsızlanma tespitlerinin güvenlik kurumları tarafından yapılacağını ayrıca vurguluyor.
Bu açıklama, komisyonun niteliğine ilişkin tartışmayı varsayımların ötesine taşıyor. Ortada henüz bütün çalışma usulleri belirlenmiş bir komisyon bulunmasa da öngörülen görev dağılımı, parlamentonun karar verici ve bağlayıcı denetim uygulayan bir makamdan çok, yürütmenin sürdürdüğü süreci izleyen ve kamuoyuyla paylaşan bir konuma yerleştirildiğini gösteriyor.
İşte bu noktada izlemek ile denetlemek arasındaki fark belirleyici hâle geliyor.
İzlemek, başkalarının yaptığı işlemleri takip etmektir. Denetlemek ise gerektiğinde o işlemleri sorgulayabilmek, değiştirebilmek, durdurabilmek ve sorumlularından hesap sorabilmektir. Birincisi bilgi edinmeye, ikincisi gerçek bir siyasal yetkiye dayanır. Elbette izleme faaliyeti demokratik denetimin bir parçası olabilir; ancak yalnızca izlemek, kendiliğinden denetlemek anlamına gelmez.
Daha da önemlisi, Meclis’in siyasal partileriyle birlikte böyle bir komisyona katılması, yürütmenin belirlediği sürece geniş bir parlamenter destek görüntüsü kazandırabilir. Komisyonun kamuoyunu bilgilendirme işlevi, bağımsız ve eleştirel bir denetimle desteklenmediğinde, alınan kararların topluma anlatılması ve benimsetilmesi işlevine dönüşebilir.
Bu durumda parlamentonun önüne konulan görev, barışın koşullarını belirlemekten çok, başka kurumlar tarafından belirlenen koşulların uygulanışına tanıklık etmek olacaktır.
Burada söz konusu olan yalnızca yetki eksikliği değildir. Aynı zamanda siyasal sorumluluğun nasıl paylaştırıldığıdır. Kararları yürütme organları alırken bu kararların toplumsal sonuçlarına parlamentodaki siyasi partilerin de ortak edilmesi, iktidarın sorumluluğunu geniş bir siyasal mutabakat görüntüsü içerisinde dağıtabilir.
Dolayısıyla İzleme Komisyonu’nun demokratikleşmenin aracı mı, yoksa mevcut sürecin meşrulaştırılmasının aracı mı olacağı sorusu, soyut bir kuşkudan ibaret değildir. Komisyona öngörülen görevlerin ve yetkilerin niteliğinden doğan somut bir siyasal sorudur.
Üstelik silahsızlanmayı izleyen kurumun, demokratikleşme yönünde atılması gereken adımları aynı ölçüde izleyip izlemeyeceği de belirsizliğini koruyor. Silahların bırakılması güvenlik kurumlarının raporlarıyla doğrulanırken, anadil hakkının, siyasal temsilin, yerel demokrasinin, yargı bağımsızlığının ve toplumsal eşitliğin gelişmesi hangi ölçütlerle değerlendirilecektir? Bu alanlarda ilerleme sağlanmadığında komisyonun hangi bağlayıcı yetkisi olacaktır?
Bu sorular yanıtlanmadan kurulacak bir komisyon, demokratikleşmeyi güvence altına alan bir mekanizma olmaktan çok, silahsızlanmanın devlet tarafından belirlenen aşamalarını kamuoyuna aktaran bir kurum olarak kalabilir.
Demokrasi Olmadan Demokratik Denetim Olabilir mi?
Bugün Türkiye’de tartışılması gereken asıl çelişki budur.
Bir yandan silahsızlanmanın demokratikleşmenin önünü açacağı söylenirken diğer yandan demokratikleşme yönünde somut ve güvenilir adımların atılmadığı bir siyasal ortamda, parlamentonun bu süreci denetleyebileceği varsayılıyor. Oysa demokratik denetim, demokratik kurumların yalnızca biçimsel varlığına değil, gerçek işleyişine bağlıdır.
Parlamentonun yürütmeden bağımsız hareket edemediği, muhalefetin denetim araçlarının etkisizleştiği, yargının siyasal baskılardan arındırılamadığı bir düzende kurulacak komisyonun, devletin güvenlik politikalarını ve sermaye ilişkilerini sorgulama kapasitesi de doğal olarak sınırlı olacaktır.
Daha önemlisi, böyle bir komisyonun varlığı, demokratikleşmenin gerçekleştiği yönünde bir görüntü yaratmak için kullanılabilir. Muhalefetin katılımı, alınan kararların içeriğinden bağımsız olarak, sürecin toplumsal ve siyasal meşruiyetini güçlendiren bir araca dönüştürülebilir.
Burada bir ayrımı özellikle korumak gerekiyor. Parlamenter mücadeleyi bütünüyle reddetmekle, parlamenter kurumların mevcut koşullarda neleri yapıp neleri yapamayacağını sorgulamak aynı şey değildir. Meclis, bütün sınırlılıklarına rağmen siyasal mücadelenin alanlarından biridir. Ancak bu alanın varlığı, orada yürütülen her faaliyetin demokratik sonuçlar doğuracağını garanti etmez.
Bir komisyona katılmak, tek başına demokratik bir kazanım olmadığı gibi, katılmamak da kendiliğinden demokratik bir tutum değildir. Belirleyici olan, katılımın hangi koşullarda gerçekleştiği, hangi yetkilerle donatıldığı ve hangi toplumsal taleplere dayanarak sürdürüldüğüdür.
Bu nedenle Özgür Özel’in demokratikleşme yönünde adım atılmamasını gerekçe göstererek komisyona katılmama yönündeki tutumu, yalnızca parlamenter sorumluluktan kaçınmak olarak değerlendirilemez. Bu tutumun siyasal tutarlılığı ayrıca tartışılabilir; ancak demokratikleşmenin ön koşullarını gündeme getirmesi bakımından üzerinde durulması gereken bir yanı vardır.
Üstelik silahsızlanma ile demokratikleşmenin eş zamanlı yürütülmesini istemek, barışı geciktirmek anlamına gelmez. Tersine, silahsızlanmanın toplumsal ve hukuksal temellerini güçlendirmek anlamına gelir. Demokratikleşmenin silahsızlanmanın tamamlanmasından sonraya bırakılması, siyasal hakların gerçekleşmesini güvenlik kurumlarının vereceği kararlara bağımlı kılabilir. Oysa demokratik haklar, devletin güvenlik değerlendirmelerine göre ertelenebilecek ödüller değildir.
Şebnem Oğuz’un önerdiği kapsamlı denetim ise ancak bu ön koşulların yaratılmasıyla gerçek bir anlam kazanabilir. Aksi hâlde silahsızlanmanın politik ekonomisini sorgulamak üzere oluşturulduğu düşünülen bir kurum, tam da sorgulaması gereken ekonomik ve siyasal ilişkilerin meşrulaştırılmasına katkıda bulunabilir.
Burada Yeni Parti’nin kendi siyasal çizgisi de eleştirel değerlendirmeden muaf tutulamaz. Savunma sanayisinin büyümesini ve Türkiye’nin askerî kapasitesinin artırılmasını destekleyen bir siyasal yaklaşımın, aynı zamanda savaşın ekonomik ve kurumsal temellerini ne ölçüde sorgulayabildiği ayrıca tartışılmalıdır. Demokratikleşme talebinin tutarlılığı, yalnızca yargısal keyfiliğe karşı çıkmakla değil, bu keyfiliği besleyen devlet ve sermaye ilişkileriyle kurulacak eleştirel mesafeyle de ölçülür.
Barış Bir Güvenlik Projesine İndirgenebilir mi?
Bir başka temel sorun da barışın hangi kavramlarla tanımlandığıdır.
Eğer barış, silahlı çatışmaların sona ermesi ve devletin belirli bir coğrafyada ekonomik faaliyetleri güvence altına alması olarak tanımlanırsa, bu tanımın merkezinde insan değil güvenlik bulunur. Güvenliğin öznesi ise çoğu zaman o topraklarda yaşayan halk değil, devletin egemenliği ve sermayenin faaliyet koşulları olur.
Oysa gerçek bir barış, yalnızca devletin güvenlik kaygılarının giderilmesiyle kurulamaz. Barış, insanların kendi dillerinde yaşayabilmesi, siyasal iradelerini özgürce ortaya koyabilmesi, yerel yönetimler aracılığıyla kendi yaşam alanları üzerinde karar verebilmesi ve toplumsal kaynakların kullanımına demokratik biçimde katılabilmesiyle anlam kazanır.
Bunlar gerçekleşmediğinde silahların susması önemli bir gelişme olmakla birlikte, sorunun tarihsel nedenleri varlığını sürdürür.
Savaşın yarattığı toplumsal yıkımı ortadan kaldırmak, yalnızca silahlı örgütlerin faaliyetlerine son vermek değildir. Aynı zamanda savaşın beslediği otoriter devlet yapılanmasını, hukuksal keyfiliği, toplumsal eşitsizlikleri ve ekonomik bağımlılık ilişkilerini dönüştürmeyi gerektirir.
Şebnem Oğuz’un savaş ile devletin zor aygıtları ve sermaye birikimi arasında kurduğu ilişki, bu bakımdan son derece önemlidir. Ancak bu ilişkinin varlığı kabul edildiğinde, mevcut siyasal düzenin oluşturacağı bir komisyonun onu ne ölçüde değiştirebileceği de aynı açıklıkla sorgulanmalıdır.
Çünkü savaşın maddi temellerini koruyan bir siyasal düzenin, yalnızca silahsızlanmayı izlemek üzere kurduğu kurumlar aracılığıyla kendi varlık koşullarını ortadan kaldırmasını beklemek ciddi bir çelişki barındırır.
Bu, demokratik dönüşümün parlamentodan başlayamayacağı anlamına gelmez. Ancak parlamenter girişimlerin gerçek gücünü, toplumsal mücadeleden, özgür örgütlenmeden, bağımsız basından, hukukun üstünlüğünden ve halkın siyasal katılımından aldığını unutmamak gerekir.
Demokrasi, bir komisyonun tutanaklarına yazıldığı için gerçekleşmez. Toplumun kendi yaşamı üzerinde karar verebildiği ölçüde var olur.
Barışın Seyircisi mi, Öznesi mi?
Bütün bu tartışmanın sonunda karşımıza çıkan mesele, aslında bir İzleme Komisyonu’nun kurulup kurulmamasından çok daha derindir.
Türkiye, Kürt sorununu gerçekten demokratik ve eşitlikçi bir siyasal çözümle mi aşmak istiyor, yoksa silahlı çatışmanın yarattığı engelleri ortadan kaldırarak bölgesel ekonomik ve jeopolitik hedeflerine daha elverişli koşullarda mı ulaşmayı amaçlıyor?
Bu iki hedefin kimi noktalarda kesişmesi mümkündür. Silahların susması, insanların ölmemesi, ekonomik yaşamın canlanması elbette küçümsenemez. Ancak bu gelişmelerin kendiliğinden demokratikleşme yaratacağı düşüncesi, tarihsel deneyimlerle doğrulanmış değildir.
Üstelik ekonomik kalkınma adı altında yürütülen projelerin hangi toplumsal sınıfların çıkarlarına hizmet ettiği sorusu yanıtsız bırakıldığında, barışın kendisi de eşitsiz ilişkilerin yeniden üretildiği bir sürece dönüşebilir.
Bu nedenle Şebnem Oğuz’un silahsızlanmanın politik ekonomisini tartışmaya açması değerli ve gereklidir. Fakat bu tartışmanın mantıksal sonucu, mevcut koşullarda İzleme Komisyonu’na mutlaka katılmak değil, öncelikle komisyonun gerçek bir demokratik denetim gücüne sahip olabileceği koşulları sorgulamak olmalıdır.
Komisyonun yetkileri, bağımsızlığı, kararlarının bağlayıcılığı, ekonomik anlaşmalara ve güvenlik politikalarına ilişkin bilgi edinme kapasitesi açıkça belirlenmeden, parlamenter katılımın demokratik denetim anlamına geleceği söylenemez.
Kaldı ki burada Meclis’in doğrudan karar verici olmadığı, yürütmenin ve güvenlik kurumlarının sürdürdüğü çalışmaları izlemekle görevlendirildiği bir yapı öngörülmektedir. Böyle bir yapının gerçek bir demokratik denetime dönüşebilmesi için yalnızca çalışma alanının genişletilmesi değil, yetkilerinin ve siyasal işlevinin de yeniden tanımlanması gerekir.
Dahası, bu süreçte asıl söz sahibi olması gerekenlerin kimler olduğu da unutulmamalıdır. Silahların bırakılacağı coğrafyada yaşayan insanlar, yalnızca barışın sonuçlarını bekleyen topluluklar değildir. Onlar, barışın nasıl kurulacağına ve kendi topraklarında nasıl bir yaşamın şekilleneceğine karar verme hakkına sahip siyasal öznelerdir.
Onların iradesinin dışında belirlenen bir ekonomik gelecek ne kadar büyük yatırımlarla ne kadar uzun enerji hatlarıyla, ne kadar geniş ticaret koridorlarıyla donatılırsa donatılsın, demokratik bir gelecek olarak adlandırılamaz.
Barışın gerçek ölçüsü, silahların kaçının teslim edildiği kadar, insanların yaşamları üzerinde ne kadar söz sahibi olabildiğidir.
Silahsızlanma ile demokratikleşmenin eş zamanlı yürütülmesi, işte bu nedenle yalnızca siyasal bir tercih değil, kalıcı barışın toplumsal gerekliliğidir. Silahların bırakılmasını izleyen, fakat demokratikleşmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini aynı kararlılıkla sorgulamayan bir komisyon, barışın bütününü değil, yalnızca devletin öncelik verdiği bölümünü izlemiş olacaktır.
Ve belki de bugün sormamız gereken en önemli soru şudur:
Silahlar sustuğunda, o topraklarda yaşayan halklar mı konuşacak, yoksa onların adına devletler, şirketler ve bölgesel güçler mi karar vermeye devam edecek?
Çünkü barış, yalnızca silahların susması değildir. Barış, silahların gölgesinde susturulmuş insanların kendi gelecekleri hakkında konuşabilmesidir. Eğer bu gerçekleşmeyecekse, kurulacak komisyonlar barışın kuruluşunu değil, barış adı altında şekillenen yeni bir egemenlik düzenini izlemekle yetinebilir.
- Silahlar Susarken Sermaye Konuşacaksa: Barışı Kim, Kimin Adına İzleyecek? - 21 Kasım 2026
- Ortadoğu’da Silahların Son Durağı: Yemen ve Husiler - 20 Kasım 2026
- Sarı Öküzden Önce Kaybedilen: Türkiye’nin Örgütsüz Demokrasisi - 17 Kasım 2026












