back to top
Ana Sayfa Haber Doğalgazda Kademeli Tarife: Isınmanın Bedeli Yurttaşın Sırtında

Doğalgazda Kademeli Tarife: Isınmanın Bedeli Yurttaşın Sırtında

Kış aylarıyla birlikte artan doğalgaz tüketimi, 2026’da uygulamaya konulan kademeli fiyatlandırmanın hane bütçeleri üzerindeki etkisini görünür kılıyor. BOTAŞ’ın kasım ve aralık ayları için tüketim sınırlarını yükseltmesine rağmen belirlenen limiti aşan aboneler daha yüksek birim fiyatla karşılaşacak. Üstelik sınır aşıldığında yalnızca fazla tüketim değil, ilgili aya ait tüketimin tamamı üst kademeden hesaplanıyor. Bu durum, özellikle gelirine göre ısınma gideri yüksek olan haneler açısından yeni bir mali yük oluşturuyor.

Türkiye’de hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte doğalgaz tüketimi artarken, konutlarda 4 Nisan 2026’da başlayan kademeli tarife uygulaması ilk kış sınavını veriyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve BOTAŞ tarafından belirlenen sistemde, yurttaşların devlet destekli fiyatlardan yararlanabilmesi belirli tüketim sınırlarına bağlanıyor. Bu sınırların aşılması durumunda ise daha yüksek birim fiyat uygulanıyor.

BOTAŞ’ın 30 Ekim’de açıkladığı düzenlemeyle kasım ve aralık aylarının tüketim limitleri artırıldı. İstanbul’da kasım için 136,01, aralık için 259,35 metreküp sınır belirlenirken Ankara’da bu rakamlar 283,78 ve 420 metreküp, İzmir’de ise 67,97 ve 196,23 metreküp oldu. İller arasındaki farklılıklar geçmiş yılların tüketim ortalamaları ve iklim koşulları esas alınarak hesaplandı.

Ancak aynı ilde yaşayan hanelerin ısınma koşulları da birbirinden farklı. Binanın yalıtımı, konutun büyüklüğü, bulunduğu kat, güneş alma durumu ve evde yaşayan kişi sayısı doğalgaz tüketimini doğrudan etkiliyor. Özellikle eski ve yalıtımsız konutlarda yaşayan yurttaşlar, aynı sıcaklığı sağlayabilmek için daha fazla enerji kullanmak zorunda kalabiliyor. Kademeli tarifenin bu farklılıkları yeterince karşılayıp karşılamadığı, uygulamanın toplumsal sonuçları bakımından önem taşıyor.

Sınır Aşılınca Bütün Tüketim Pahalılaşıyor

Uygulamanın yurttaş açısından en önemli sonucu, tüketim sınırının aşılma biçiminde ortaya çıkıyor. İGDAŞ’ın açıkladığı uygulama esaslarına göre, ilgili ayın tüketim limiti geçildiğinde yalnızca sınırı aşan miktar değil, o aya denk gelen tüketimin tamamı ikinci kademe birim fiyatıyla hesaplanıyor.

Bu nedenle tüketim sınırını az miktarda aşan bir hane bile beklediğinden daha yüksek bir faturayla karşılaşabiliyor. Kademeli sistem, tüketimi azaltmayı amaçlayan bir düzenleme olarak sunulsa da ısınmanın zorunlu bir ihtiyaç olması, yurttaşların tüketimlerini her koşulda istedikleri düzeyde azaltabilmesini mümkün kılmıyor.

Özellikle emekliler, asgari ücretliler ve düşük gelirli aileler açısından doğalgaz giderleri, gıda, kira ve diğer temel harcamalarla birlikte değerlendirilmek zorunda. Isınmaya ayrılan payın büyümesi, hane bütçesindeki diğer ihtiyaçların karşılanmasını güçleştirebilir. Daha az doğalgaz tüketmek için evin yeterince ısıtılamaması ise çocuklar, yaşlılar ve sağlık sorunları bulunan kişiler bakımından ayrı bir risk oluşturuyor.

Destek Tüketim Miktarına Bağlı, Gelir Farkı Devam Ediyor

Kademeli tarifenin bir başka tartışmalı yönü, destek sınırlarının esas olarak tüketim miktarına göre belirlenmesi. Aynı kentte yüksek gelirli ve iyi yalıtılmış bir konutta yaşayan kişiyle düşük gelirli, yalıtımsız bir evde yaşayan kişi aynı tüketim sınırına tabi tutulabiliyor. Böylece ekonomik olanakları sınırlı bir hane, konutunun fiziksel koşulları nedeniyle daha fazla doğalgaz tükettiğinde yüksek tarifeye geçme riskiyle karşılaşıyor.

Bu durum, enerji desteğinin yalnızca tüketim üzerinden düzenlenmesinin yeterli olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Çünkü fazla tüketim her zaman gereksiz kullanım anlamına gelmiyor. Isı kaybı yüksek bir binada oturmak ya da soğuk bir bölgede yaşamak, yurttaşın kısa sürede değiştiremeyeceği koşullar arasında bulunuyor.

Doğalgaz tüketim desteği gibi sosyal yardım uygulamaları bulunsa da bu desteklerin kapsamı ve yeterliliği, kademeli tarifenin düşük gelirli haneler üzerindeki etkisini belirleyecek başlıca etkenler arasında yer alıyor.

Enerji Tasarrufu Kimin Sorumluluğunda?

Yetkililer, tüketimin azaltılması için kombi bakımı, radyatörlerin açık tutulması ve kapı-pencere yalıtımı gibi önlemler öneriyor. Bu uygulamalar enerji verimliliğine katkıda bulunabilse de özellikle kiracıların yaşadıkları binaların yalıtımını değiştirme veya kapsamlı enerji yenilemeleri yaptırma olanağı sınırlı. Dolayısıyla tüketimin azaltılması yalnızca bireysel tasarruf alışkanlıklarına bırakılamayacak bir sorun olarak ortaya çıkıyor.

BOTAŞ’ın il bazlı limitleri artırması, kışın yükselen tüketimin bir bölümünün destekli tarifede kalmasını sağlayabilir. Buna karşılık üst kademeye geçen hanelerin karşılaşacağı fiyat farkı, enerji maliyetlerinin yurttaşlar arasında nasıl paylaştırıldığı tartışmasını ortadan kaldırmıyor.

Kış boyunca milyonlarca hanenin doğalgaz faturası, yalnızca kullanılan enerji miktarını değil, gelir düzeyi ile konut koşulları arasındaki eşitsizliği de yansıtacak. Isınmanın temel bir yaşam ihtiyacı olduğu düşünüldüğünde yanıt bekleyen soru şu: Enerji desteği yalnızca tüketilen metreküpe göre mi belirlenmeli, yoksa yurttaşın gelirini, yaşadığı konutun koşullarını ve insanca ısınma hakkını da gözetmeli mi?


  • NHA / BOTAŞ, EPDK, İGDAŞ, Anadolu Ajansı, Dünya Gazetesi, Sözcü, Cumhuriyet