Malatya’nın Yeşilyurt ilçesinde depremzedeler için yapılan konutlarda doğal gaz ve yol altyapısının tamamlanmaması tepkilere neden oldu. Hatay, Adıyaman ve Gaziantep’te de teslim edilen konutların su, ulaşım ve yalıtım sorunları gündemde. Bir yandan deprem konutlarının tamamlandığı açıklanırken diğer yandan hak sahipleri yeni evlerine yerleşebilmek için eksik hizmetlerin giderilmesini bekliyor. Depremde yıkılan binalara ilişkin yargılamalar ise yapı güvenliğinden kamu denetimine uzanan sorumlulukları tartışmaya açmayı sürdürüyor.
Malatya’nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Dilek Mahallesi’nde depremzedeler için inşa edilen 8 blok ve 160 dairelik yerleşimde doğal gaz bağlantılarının ve yolların tamamlanmaması, hak sahiplerinin tepkisine neden oldu. Konutların yönetimini oluşturmak amacıyla düzenlenen toplantıda yurttaşlar, temel altyapı eksiklikleri giderilmeden yönetici seçilmesine karşı çıktı. Merkezi kömürlü ısıtma sistemini de istemediklerini belirten depremzedeler, doğal gaz bağlantısının daha sonra kendi olanaklarıyla yaptırılmasının yeni bir ekonomik yük doğuracağını dile getirdi.
Toplantıda yaşanan gerginlik, konutların teslim edilmesiyle yerleşime hazır hale getirilmesi arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı. Depremde evlerini ve geçim olanaklarının bir bölümünü kaybeden aileler, altyapı giderlerinin kendilerine bırakılmasından kaygı duyduklarını belirtti. Hak sahiplerinin itirazı, yalnızca ısınma tercihine değil, konutların eksikleriyle birlikte yönetim sorumluluğunun kendilerine devredilmesi olasılığına da yöneldi.
Malatya’dan Hatay’a Aynı Sorunlar
Malatya’da Dilek Mahallesi’ndeki sorunlar, deprem sonrası inşa edilen diğer yerleşimlerde de farklı biçimlerde yaşanıyor. Yeşilyurt’un İkizce bölgesinde konutlarına taşınan yurttaşlar ulaşım, sağlık hizmetleri, alışveriş olanakları ve altyapı eksikliklerinden yakınırken Salköprü Mahallesi’nde teslimlerin gecikmesi ve kira desteğinin kesilmesi hak sahiplerinin barınma giderlerini artırdı.
Hatay’ın Defne ilçesine bağlı Elektrik Mahallesi’nde ise anahtarları teslim edilen konutlarda su bağlantılarının tamamlanmaması nedeniyle çok sayıda ailenin taşınamadığı bildirildi. Mahalle muhtarının açıklamasına göre 1.485 konutta su sorunu yaşanırken anahtar tesliminden yaklaşık iki ay sonra yalnızca beş aile yerleşebildi. Samandağ’ın Hıdırbey bölgesinde de bazı konutlarda duvar çatlakları, su sızıntıları ve tamamlanmamış bölümler nedeniyle hak sahiplerinin taşınmakta güçlük çektiği belirtildi.
Adıyaman’ın Gölbaşı ilçesindeki Yukarı Çöplü yerleşiminde elektrik, su tesisatı, kanalizasyon ve ulaşım sorunları gündeme gelirken Hatay ve Gaziantep’te bazı yeni konutların yağışlarla birlikte su alması ve duvarlarda nem oluşması yapıların teslim öncesindeki denetimlerini tartışmaya açtı. Şikâyetlerin niteliği yerleşimlere göre değişmekle birlikte ortak sorun, konut üretiminin altyapı ve kamusal hizmetlerle aynı zamanda tamamlanamaması olarak öne çıkıyor.
Deprem bölgelerinde yeni yerleşim alanlarının bir bölümünün kent merkezlerinden uzak noktalarda kurulması, özellikle düzenli geliri bulunmayan ailelerin ulaşım giderlerini de artırıyor. Okul, sağlık merkezi, pazar ve toplu taşıma bağlantılarının yetersiz olduğu bölgelerde konut sahibi olmak, günlük yaşamın temel gereksinimlerine ulaşmak için yeterli olmuyor. Böylece barınma sorunu, yalnızca bina eksikliğinden değil, yeni yerleşimlerin kent yaşamıyla kurduğu ilişkinin yetersizliğinden de kaynaklanıyor.
Milyarlarca Liralık Yatırım, Tamamlanmayan Hizmetler
Hükümetin açıkladığı verilere göre 6 Şubat depremlerinin ardından üç yılda kalıcı konutlar, yeniden inşa ve altyapı çalışmaları için yaklaşık 3,6 trilyon liralık kamu kaynağı kullanıldı. Malatya’da da doğal gaz dağıtım şebekesinin genişletilmesi için yüzlerce kilometrelik yeni hat yapıldığı açıklandı. Ancak bölge genelindeki yatırım miktarı ve tamamlanan konut sayısı, her yerleşimde temel hizmetlerin eksiksiz sağlandığını göstermiyor.
Depremzedelerin karşı karşıya kaldığı ekonomik sorunlar da bu ayrımı derinleştiriyor. Kira desteğinin sona ermesi, taşınma giderleri, aidatlar ve eksik altyapının tamamlanması için istenebilecek ödemeler, özellikle emekliler, işsizler ve düşük gelirli aileler açısından yeni güçlükler yaratıyor. Konutların teslim tarihleriyle fiilen oturulabilir hale geldikleri tarihler arasındaki farkın açıklanması, kamu harcamalarının sonuçlarının değerlendirilmesi bakımından önem taşıyor.
Deprem Davalarında Kamu Görevlilerinin Sorumluluğu
Deprem bölgelerinde yeni konutların güvenliği ve denetimi tartışılırken 6 Şubat 2023 depremlerinde yıkılan binalara ilişkin ceza davaları da devam ediyor. Kahramanmaraş’ta 123 kişinin yaşamını yitirdiği Ebrar Sitesi G Blok davasında 3 Temmuz 2026’da açıklanan kararla müteahhit Tevfik Tepebaşı’na 17 yıl 4 ay, iki belediye görevlisine ise 6 yıl 8’er ay hapis cezası verildi. Karar, yapıların inşasında görev alanların yanı sıra ruhsatlandırma ve denetim süreçlerindeki kamu görevlilerinin sorumluluğunu da gündeme taşıdı.
Depremde yakınlarını kaybeden aileler, yargılamalarda yalnızca müteahhitlerin değil, yapı ruhsatlarını onaylayan, projeleri denetleyen ve mevzuata aykırılıkları incelemekle yükümlü kamu görevlilerinin de sorumluluklarının araştırılmasını istiyor. Devam eden davalarda bu sorumlulukların kapsamı bilirkişi raporları, teknik belgeler ve mahkeme kararlarıyla belirlenirken yeni yapılan konutların eksiklikleri, denetimin yalnızca inşaatın tamamlanmasıyla sona ermemesi gerektiğini yeniden gösteriyor.
Malatya’da doğal gazı bağlanmamış, Hatay’da suyu akmayan, Adıyaman’da altyapı sorunları bulunan konutlar, deprem sonrası yeniden inşa sürecinin yalnızca tamamlanan bina sayıları üzerinden değerlendirilemeyeceğini ortaya koyuyor. Üç yılı aşkın süredir güvenli bir yaşam kurmaya çalışan depremzedeler açısından temel sorun, kendilerine verilen anahtarın açtığı konutta bütün gereksinimlerini karşılayabilmek. Yıkılan binaların sorumluluğu mahkemelerde araştırılırken yeni konutların eksiklerinden kimin sorumlu olacağı da açıklığa kavuşturulmak zorunda. Peki, bir konutun teslim edildiği ilan edildiğinde, o konutta güvenli ve insanca yaşamanın koşulları henüz sağlanmamışsa kamu yönetiminin sorumluluğu gerçekten yerine getirilmiş sayılabilir mi?
- NHA / Malatya Haber 24, Busabah Malatya, Yeni Malatya, Hatay Asi Gazetesi, ANKA Haber Ajansı, Anadolu Ajansı, Cumhuriyet, T24, soL Haber, Kısa Dalga, Türk Tabipleri Birliği, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TBMM
