Almanya’da üç ayda bir Türkçe yayımlanan kültür, edebiyat ve düşünce dergisi Tahta Gemi, sekizinci sayısını Türk şiirinin özgün isimlerinden Özdemir Asaf’a ayırdı. Şiirlerinde insan ilişkilerini, yalnızlığı, sevgiyi ve bireyin toplum içindeki yerini az sözcükle yoğun bir anlatıma dönüştüren Asaf’ın edebiyat mirası, derginin yeni sayısının odağında yer alıyor. Farklı ülkelerden yazarların katkılarıyla hazırlanan dergi, edebiyatın yanı sıra tarih, sinema ve felsefeye de sayfalarını açıyor.
Almanya’da Türkçe kültür ve edebiyat yayıncılığını sürdüren Tahta Gemi dergisinin sekizinci sayısı yayımlandı. Yeni sayının kapak konusu, Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde kendine özgü söyleyişi, kısa dizeleri ve dilin anlam olanaklarını araştıran şiirleriyle tanınan Özdemir Asaf oldu. Dergi, farklı ülkelerde yaşayan yazarların katkılarıyla edebiyatı kültürel ve düşünsel tartışmalarla buluşturmayı amaçlıyor.
Yayın Yönetmeni Sebahattin Çelebi, yeni sayının hazırlanmasında dünyanın farklı bölgelerinden yazarların görev aldığını belirterek derginin yalnızca şiir ve öyküyle sınırlı kalmadığını söyledi. Çelebi, “Dünyanın değişik yerlerinden arkadaşlarımız, sizlere çok özel dosyalar hazırladılar” diyerek sinema, tarih, felsefe ve düşünce yazılarına da yer verdiklerini vurguladı.
Özdemir Asaf: Az Sözcükle Kurulan Derinlik
11 Haziran 1923’te Ankara’da doğan Özdemir Asaf’ın asıl adı Halit Özdemir Arun’dur. Çocukluğunun bir bölümünü İstanbul’da geçiren şair, Galatasaray Lisesinde öğrenim gördü; daha sonra Kabataş Erkek Lisesinden mezun oldu. İstanbul Üniversitesinde hukuk, iktisat ve gazetecilik alanlarında eğitim aldı ancak öğrenimini tamamlamadı. Gazetecilik, çevirmenlik ve yayıncılıkla uğraşan Asaf, 1955 yılında kendi yayınevini kurarak şiirlerini kitaplaştırmaya başladı.
İlk şiir kitabı Dünya Kaçtı Gözüme 1955’te yayımlandı. Bunu Sen Sen Sen, Bir Kapı Önünde, Yumuşaklıklar Değil, Nasılsın ve Çiçekleri Yemeyin gibi eserleri izledi. 28 Ocak 1981’de İstanbul’da yaşamını yitiren şair, geride Türkçenin anlatım olanaklarını alışılmış kalıpların dışında kullanan geniş bir şiir birikimi bıraktı.
Özdemir Asaf’ın şiirlerinde sözcüklerin sayısından çok birbirleriyle kurdukları ilişki önem taşır. Kısa dizeler, beklenmedik anlam değişimleri, karşıtlıklar ve sözcük oyunları aracılığıyla insanın kendisiyle ve başkalarıyla yaşadığı çelişkiler görünür hale gelir. Sevgi, ayrılık, yalnızlık ve zaman gibi konular, onun şiirinde yalnızca kişisel duygular olarak kalmaz; insanın başka insanlarla kurduğu ilişkileri sorgulayan düşünsel bir boyut kazanır.
Asaf’ın şiirinin belirgin özelliklerinden biri de gündelik dilin içindeki alışılmış anlamları yerinden oynatmasıdır. Sözcükleri eksilterek anlamı daraltmak yerine, okurun tamamlayacağı yeni bir düşünce alanı açar. Bu nedenle şiirleri kısa olmasına rağmen çoğu zaman birden fazla okumaya elverişlidir. Şairin özellikle Lavinia ve Yalnızlık Paylaşılmaz adlı eserleri, farklı kuşakların ilgisini çekmeyi sürdürüyor.
Almanya’da Türkçe Edebiyatın Sürekliliği
Tahta Gemi’nin yeni sayısı, Almanya’da Türkçe yayıncılığın kültürel sürekliliği açısından da önem taşıyor. Türkiye’den Almanya’ya uzanan göç tarihinin oluşturduğu çok dilli ve çok kültürlü ortamda Türkçe edebiyat dergileri, yalnızca yazınsal ürünlerin yayımlandığı alanlar değil, farklı ülkelerde yaşayan yazarların birbirleriyle düşünsel ilişki kurabildiği yayın ortamları olma işlevini de üstleniyor.
Derginin “Seyir Defteri” başlıklı bölümünde, basılı yayıncılığın taşıdığı emeğe ve yazıların arkasındaki düşünsel birikime dikkat çekiliyor. Yayın kurulunun değerlendirmesinde, kâğıt ve mürekkebin maddi ağırlığının yanında metinleri oluşturan insanların duygu ve düşünce dünyasına da yer veriliyor. Derginin dünyayı evrensel bir bakışla okumayı amaçladığı belirtiliyor.
Sekizinci sayıda Seval Tuncer, Tamer Çiçekdemir, Hürrem Erman, Selma Onater, Nuray Aslan-Uhl, Cem Bahadır, Seçil Güven Mehmetoğlu, Sebahattin Çelebi, Özlem Yılmaz, Yıldız Canpolat, Gülçin Newby Kennett, Recep Kadiroğlu, Sabri Uçar Çalışkan, Ahmet Zeki Yeşil, Alpay Eglenen, Muhterem Demir Uysal, Özlen Biçer, Hülya Lasch, Oya Gönen, Ece Kılıç, Cihan Saygın, Sevil Arslan, Enis Behiç, İsmail Polat, Özlem İbiş Yılmaz, Nevin Ulusoy Gör ve Emre Nur Keleş Zavar yazılarıyla yer alıyor.
Üç ayda bir yayımlanan Tahta Gemi’nin yeni sayısı, derginin kendi internet sitesi ve Almanya’daki Türkçe kitap dağıtım kanalları üzerinden edinilebiliyor.
Özdemir Asaf’ın şiirini yeni kuşaklarla buluşturan bu sayı, Almanya’da Türkçe edebiyat üretiminin devam eden varlığını da görünür kılıyor. Basılı dergilerin ekonomik ve dağıtıma ilişkin güçlüklerle karşılaştığı bir dönemde, farklı ülkelerden yazarları aynı sayfalarda bir araya getiren yayınların sürekliliği, edebiyatın okurla kurduğu ilişkinin geleceğini de ilgilendiriyor. Peki, bir dilin ve edebiyatın kuşaklar boyunca yaşaması, yalnızca büyük yayınevlerinin değil, sınırların ötesinde emekle hazırlanan bağımsız dergilerin de varlığını sürdürebilmesine bağlı değil midir?
