DİSK-AR’ın Ocak 2026 raporu, resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklanan Türkiye’de fiili sendikalaşmanın yüzde 12’ye, toplu iş sözleşmesi kapsamının ise yüzde 9,6’ya düştüğünü ortaya koyarak, sendikal hakların büyük ölçüde kâğıt üzerinde kaldığını gösteriyor.
Resmi Verilerle Fiili Durum Arasındaki Uçurum
DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) yayımladığı Sendikalaşma ve Toplu Pazarlık Raporu (Ocak 2026), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) istatistiklerinin sendikalaşmayı olduğundan yüksek gösterdiğini ortaya koydu. Rapora göre, Bakanlık verilerinde sigortalı işçiler arasında sendikalaşma oranı yüzde 14,5 olarak açıklansa da kayıt dışı emekçiler ve toplu iş sözleşmesi (TİS) kapsamı dikkate alındığında fiili oran yüzde 12,3’e geriliyor.
DİSK-AR, bu farkın iki temel nedene dayandığını vurguluyor: Kayıt dışı işçilerin tamamen dışarıda bırakılması ve sendika üyeliği ile toplu pazarlık hakkının aynı şeymiş gibi sunulması.
Asıl Gösterge: Toplu İş Sözleşmesi
Raporda, sendikal hakların gerçek ölçütünün TİS kapsamı olduğu belirtiliyor. ÇSGB’nin Aralık 2025 verilerine göre aktif TİS’ten yararlanan işçi sayısı 2 milyon 139 binle sınırlı. Bu da tüm işçilerin yalnızca yüzde 9,6’sının toplu pazarlık hakkına fiilen erişebildiği anlamına geliyor.
DİSK-AR’a göre işkolu ve işyeri barajları, yetki süreçlerindeki gecikmeler ve sendikalaşma nedeniyle yaşanan işten çıkarmalar, sendika üyeliğini büyük ölçüde işlevsizleştiriyor. Raporda, “Yüzde 14,5’lik resmi sendikalaşma oranı, fiili durumu yansıtmayan yapay bir göstergedir” değerlendirmesi yapılıyor.
Kamu-Özel Sektör Ayrımı Tabloyu Ağırlaştırıyor
Sendikalaşma oranının kamu ve özel sektör birlikte ele alındığında görece yüksek göründüğü, ancak bu tablonun özel sektörde dramatik biçimde değiştiği vurgulanıyor. Verilere göre kamu sektöründe çalışan işçilerin yüzde 75,6’sı sendika üyesiyken, özel sektörde bu oran yüzde 6,8’e kadar düşüyor.
DİSK-AR, fiili durumda özel sektörde her 100 işçiden yalnızca 5-6’sının sendikalı olabildiğini belirterek, Türkiye’de emek piyasasının büyük bölümünün sendikal korumadan tamamen yoksun olduğunu kaydediyor.
Sendikasızlık Yapısal Bir Soruna Dönüştü
Rapora göre kamu işçileri dâhil toplam 19,5 milyon işçinin 17,1 milyonu sendikasız. Başka bir ifadeyle, Türkiye’de işçilerin yüzde 87,7’si sendika üyesi değil. DİSK-AR, bu tablonun sendikal hakların fiilen askıya alındığı, toplu pazarlığın istisnaya dönüştüğü bir çalışma rejimine işaret ettiğini vurguluyor.
- NHY / DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR)
Nokta Haber Yorum sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
