Çocuk yaşta çalışma hayatına dahil edilen yüz binlerce stajyer ve çırak, yıllarca “sigortalı” olduklarını sanarak çalıştı; ancak emeklilik hesabına dahil edilmeyen bu süreler bugün büyük bir sosyal güvenlik mağduriyetine dönüşmüş durumda. CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Meclis’te yaptığı açıklamada staj ve çıraklık sürelerinin geriye dönük biçimde sigorta başlangıcına dahil edilmesi çağrısında bulunarak, devletin yıllardır görmezden geldiği yapısal soruna dikkat çekti.
Çalıştırıldılar Ama Sigortalı Sayılmadılar
TBMM’de bir grup staj ve çıraklık mağduruyla birlikte açıklama yapan Gürer, özellikle meslek liseleri ve çıraklık sistemi üzerinden çalışma yaşamına erken yaşta dahil edilen gençlerin, yıllarca fiilen emek üretmelerine rağmen sosyal güvenlik sistemi içinde tam anlamıyla tanınmadığını söyledi.
Gürer’e göre sorun, gençlere işe başladıkları gün verilen sigorta kartıyla başlıyor. Çünkü birçok stajyer ve çırak, kendilerine verilen kart nedeniyle sigortalı olduklarını düşünürken; sistem yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı kapsamında işlem yapıyor. Yaşlılık sigortası kapsamı dışında bırakılan bu çalışma süreleri ise emeklilik hesabında yok sayılıyor.
Bu durum, özellikle 18 yaşından önce çalışma hayatına başlayan yüz binlerce kişi açısından yıllar sonra ortaya çıkan ağır bir hak kaybına dönüşüyor. Çalışılmış süreler kayıt altına alınmasına rağmen, emeklilik başlangıcı açısından “yok hükmünde” kabul ediliyor.
Ara Eleman Politikasıyla Çelişen Sistem
Türkiye’de uzun yıllardır sanayi, üretim ve teknik eğitim alanında “ara eleman açığı” tartışılırken, çıraklık ve staj sisteminin sosyal güvenlik açısından eksik bırakılması dikkat çekici bir çelişki yaratıyor.
Gürer, Meclis’e bu konuda çeşitli kanun teklifleri sunduklarını belirterek, sorunun yalnızca bireysel mağduriyet değil; aynı zamanda çalışma yaşamının geleceği açısından da kritik olduğunu ifade etti. “Ara eleman sorunu, çırak ve stajyerin mutlu olmasıyla çözülebilir” diyen Gürer, gençlerin çalışma hayatına güvencesiz biçimde başlamasının mesleki eğitime olan güveni de zedelediğini söyledi.
CHP’li vekil, çözüm önerisi olarak staj ve çıraklık sürelerinin geriye dönük biçimde sigorta başlangıcına dahil edilmesini ve eksik kalan sürelerin prim ödenerek tamamlanabilmesini savundu. Böylece geçmişte fiilen çalışılmış yılların sosyal güvenlik sistemi içinde tanınması gerektiğini belirtti.
Bir Kuşağın Sessiz Emeklilik Krizi
Staj ve çıraklık mağdurları uzun süredir sosyal medya kampanyaları, mitingler ve çeşitli hukuk girişimleriyle taleplerini görünür kılmaya çalışıyor. Özellikle EYT düzenlemesinin ardından daha görünür hâle gelen bu kesim, “çalıştıkları halde başlangıç sayılmayan yılların” telafi edilmesini talep ediyor.
10 Mayıs Pazar günü Ankara’da bir araya gelecek olan mağdurların, Anıtkabir ziyareti sonrası Tandoğan girişinde basın açıklaması yapacakları belirtildi.
Bugün Türkiye’de milyonlarca kişinin emeklilik hesabı yapılırken, çocuk yaşta başlayan emeğin sistem tarafından yok sayılması sosyal devlet tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor. Çünkü mesele yalnızca teknik bir sigorta hesabı değil; yıllarca üretimin içinde yer alan insanların emeğinin hukuk önünde tanınıp tanınmaması meselesi.
