Paris Ä°klim AnlaÅŸması kapsamında, 10 Åžubat 2025 tarihine kadar ülkelerin 2035 yılına kadar sera gazı emisyonlarını nasıl azaltacaklarını detaylandıran güncellenmiÅŸ ulusal iklim planlarını (Nationally Determined Contributions, NDC) sunmaları gerekiyordu. Ancak, uzmanlar tarafından hazırlanan bir rapora göre, 195 ülkeden sadece 10’u bu önemli tarihe uydu. Bu durum, küresel iklim hedeflerine ulaÅŸma yolunda ciddi bir engel olarak deÄŸerlendiriliyor.
NDC’lerin Önemi ve Süreç
Paris Ä°klim AnlaÅŸması, 2015 yılında imzalandığında, ülkelerin ulusal düzeyde belirledikleri iklim planları (NDC) aracılığıyla sera gazı emisyonlarını azaltmaları ve küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2°C’nin altında tutma hedefi benimsendi. Hatta, mümkünse bu artışın 1,5°C ile sınırlandırılması hedeflendi. Ancak, bu hedeflere ulaÅŸmak için ülkelerin her beÅŸ yılda bir NDC’lerini güncellemeleri ve daha iddialı hedefler belirlemeleri gerekiyor.
Ekim 2024’te BirleÅŸmiÅŸ Milletler tarafından yayımlanan bir rapor, yeni NDC’lerin “emisyon azaltımında bir sıçrama” saÄŸlaması gerektiÄŸini vurguladı. Raporda, mevcut taahhütlerin 1,5°C hedefini karşılamaktan uzak olduÄŸu ve ülkelerin daha hızlı ve etkili adımlar atması gerektiÄŸi belirtildi.
Sadece 10 Ülke Zamanında Planını Sundu
Fakat, 10 Åžubat 2025 tarihine kadar sadece 10 ülke güncellenmiÅŸ NDC’lerini sundu. Bu ülkeler arasında Andorra, Brezilya, Ekvador, Yeni Zelanda, Ä°sviçre, Saint Lucia, Uruguay, BirleÅŸik Arap Emirlikleri, BirleÅŸik Krallık ve Amerika BirleÅŸik Devletleri yer alıyor. Ancak, bu planların birçoÄŸu iklim uzmanları tarafından yetersiz bulundu.
Özellikle ABD’nin durumu dikkat çekici. Ãœlke, NDC’sini zamanında sunmuÅŸ olsa da, BaÅŸkan Donald Trump’ın Paris AnlaÅŸması’ndan çekilme niyetini açıklaması, bu planın uygulanabilirliÄŸini sorgulatıyor. ABD’nin sunduÄŸu plan, eski BaÅŸkan Joe Biden yönetimi tarafından hazırlanmıştı ve Trump’ın iklim politikalarıyla uyumlu deÄŸil.
Planların Yetersizliği ve Eleştiriler
İklim araştırma grubu Climate Action Tracker, sunulan planların birçoğunu 1,5°C hedefini karşılamak için yetersiz buldu. Örneğin, Brezilya ve İsviçre gibi ülkelerin planları, emisyon azaltımında yeterli adımları içermiyor. Bu durum, küresel ısınmayı sınırlandırma hedefinin giderek daha ulaşılmaz hale geldiğini gösteriyor.
Uzmanlar, ülkelerin ekonomik ve siyasi kaygılar nedeniyle daha iddialı hedefler belirlemekten kaçındığını belirtiyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, finansal ve teknolojik destek olmadan emisyon azaltımına yönelik adımlar atmanın zor olduğunu ifade ediyor.
Uluslararası Toplumun Tepkisi
Paris Ä°klim AnlaÅŸması’nın baÅŸarıya ulaÅŸması için tüm ülkelerin taahhütlerini yerine getirmesi büyük önem taşıyor. Ancak, 195 ülkeden sadece 10’unun zamanında plan sunması, uluslararası toplumda hayal kırıklığı yarattı. Ä°klim aktivistleri ve sivil toplum kuruluÅŸları, ülkeleri daha hızlı ve etkili adımlar atmaya çağırıyor.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Çerçeve SözleÅŸmesi (UNFCCC) Genel Sekreteri, ülkeleri gecikmeksizin harekete geçmeye davet etti. “Ä°klim krizi beklemeye tahammülü olmayan bir aciliyet taşıyor. Ãœlkelerin taahhütlerini yerine getirmesi ve daha iddialı hedefler belirlemesi gerekiyor” açıklamasını yaptı.
Türkiye’nin Durumu
Türkiye, Paris Ä°klim AnlaÅŸması’nı 2021 yılında onayladı ve ulusal katkı beyanını (NDC) güncelleme sürecine girdi. Ancak, henüz yeni planını sunmayan ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye’nin, özellikle kömür bağımlılığını azaltma ve yenilenebilir enerji yatırımlarını artırma konusunda daha iddialı adımlar atması bekleniyor.
İklim Kriziyle Mücadelede Zaman Daralıyor
Paris Ä°klim AnlaÅŸması’nın hedeflerine ulaÅŸmak için ülkelerin daha hızlı ve kararlı adımlar atması gerekiyor. Ancak, sadece 10 ülkenin zamanında plan sunması, küresel iklim mücadelesinin ne kadar zorlu olduÄŸunu gösteriyor. Önümüzdeki yıllarda, özellikle 2025’te yapılacak olan COP30 zirvesi, ülkelerin taahhütlerini gözden geçirmesi ve daha iddialı hedefler belirlemesi için kritik bir fırsat olacak.
İklim kriziyle mücadelede zaman hızla tükenirken, uluslararası toplumun birlikte hareket etmesi ve somut adımlar atması büyük önem taşıyor. Aksi takdirde, 1,5°C hedefini kaçırma riski giderek artacak ve iklim değişikliğinin yıkıcı etkileri daha da şiddetlenecek.
- NHY / spiegel.de
