Çocuklar İçin Çarpıcı Gerçekler: Hak İhlalleri ve Travmatik Hayatlar

Her Yer Çocuk DerneÄŸi üyesi Sedanur UÄŸur, yaÅŸamın her alanında yaÅŸanan hak ihlallerinin çocuklara travmatik hayatlar olarak geri döndüğünü belirtti. SavaÅŸ ve çatışmaların dinmediÄŸi, ekonomik, siyasal ve sosyal krizlerin her geçen gün büyüdüğü Türkiye’de çocuk olarak hayatta kalmak oldukça zor. AKP iktidarı döneminde sistematik olarak geriye giden çocuk hakları, eÄŸitimden saÄŸlığa, oyun hakkından yaÅŸam hakkına kadar her alanda ihlal ediliyor.

Eğitim sisteminin her yıl baştan düzenlenmesi, 4+4+4 sistemi ve Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) gibi projeler, çocukların eğitim hayatının dışına itilmesine neden olurken, bu durum kız çocukları açısından çocuk yaşta evliliklerin de önünü açtı. Yasama alanında yaşanan değişiklikler ise çocuk haklarını günden güne geriye götürdü. AKP iktidara geldikten sonra 2009 yılında MEB Ortaöğretim Yönetmeliğinde değişiklik yaparak, evli veya nişanlı olanların ortaöğretime kayıt yaptıramaması kuralını değiştirdi. 2013 yılında yapılan bir başka değişiklikle, ortaöğretimde evlenme meşrulaştırılarak erken yaşta evliliklerin önü açıldı.

2021 yılında getirilen 4’üncü Yargı Paketi ise çocuk istismarı davalarında cezasızlığın önünü açtı. Bu paketle, cinsel saldırı, iÅŸkence, cinsel istismar gibi suçlardan failin tutuklanabilmesi için “somut kanıt” zorunluluÄŸu getirildi ve cinsel saldırı faillerinin tutuklanması neredeyse imkânsız hale geldi. TÜİK verilerine göre, 2023 yılında 16-17 yaÅŸ aralığında 10 bin 471 kız ve 706 erkek çocuÄŸu evlilik adı altında tecavüze maruz kaldı. Son 10 yılda ise toplam 312 bin 640 kız çocuÄŸu evlendirildi.

AKP dönemi boyunca artırılan “güvenlik önlemleri” de çocuk ölümlerine neden oldu. Ä°nsan Hakları DerneÄŸi (Ä°HD) Diyarbakır Åžubesi verilerine göre, son 15 yılda zırhlı araç çarpması sonucu 21 çocuk yaÅŸamını yitirdi, 23 çocuk yaralandı. Ä°HD ve Türkiye Ä°nsan Hakları Vakfı’nın (TÄ°HV) verilerine göre ise sokaÄŸa çıkma yasakları süresince en az 80 çocuk yaÅŸamını yitirdi. En son örnek, Şırnak’ta 12 yaşındaki Tajdîn Adal’ın zırhlı araç çarpması sonucu kafa travması geçirmesi oldu.

Her Yer Çocuk DerneÄŸi üyesi Sedanur UÄŸur, Türkiye’de özellikle kadın ve çocukların bulundukları her alanda yoksulluk ve diÄŸer faktörlerden kaynaklı çok fazla sorun yaÅŸadığını, çocukların bir kat daha hak ihlaline maruz kaldığını belirtti. EÄŸitim politikalarından kentlerde güvenle oyun oynama alanlarının olmayışına kadar birçok sorunun yaÅŸandığını ifade eden UÄŸur, “Türkiye, çocuÄŸun üstün yararını gözetme, ayrımcılık yapmamak gibi Çocuk Hakları Yasalarında bulunan temel ilkeleri uygulamıyor. ÇocuÄŸun karar mekanizmalarına katılımı ve yaÅŸama hakkı da çok fazla ihlal ediliyor” dedi.

ÇocuÄŸa yönelik istismar vakalarının ya üstünün kapatıldığını ya da cezasızlıkla sonuçlandığını söyleyen UÄŸur, çocukların birey olarak görülmemesinin en önemli etken olduÄŸunu dile getirdi. Tarikat ve cemaatlerin yanı sıra aile içinde de yaÅŸanan istismarlarda, çocuktan çok aile bireylerinin dinlendiÄŸini kaydeden UÄŸur, “Çocuk birey olarak kabul edilmediÄŸi için onun söylediklerinden daha çok çevresindeki yetiÅŸkinlerin söylediklerinden yola çıkılıyor. ÇocuÄŸun ne dediÄŸi arka planda kalıyor” diye belirtti. Bu politikaların çocuklara ölüm ya da travmatik hayatlar olarak geri döndüğünü kaydeden UÄŸur, “Çocukların oyun hakkı da var ama bunlardan bahsedemiyoruz. Bu ülkede çocuklara en kötü politikalar uygulanıyor. Çocuklar MESEM projesiyle patronlara ucuz emek gücü saÄŸlamak için çalıştırılıyor. Çalışırken 5 ayda 5 çocuk hayatını kaybetti” dedi.

Åžiarlarının “Çocuklar için ve çocuklarla birlikte” olduÄŸunu belirten UÄŸur, yaÅŸanan tüm hak ihlali ve sorunlara karşı çocuklarla birlikte politikalar üretilmesi gerektiÄŸini ifade etti. Çocukların kendileri hakkında alınan kararlara ortak olamamasının yabancılaÅŸmaya yol açtığını vurgulayan UÄŸur, “Sorunu yaÅŸayan çocukların olmadığı karar mekanizmalarından çıkan sözler havada kalıyor. Ama onların zaten talepleri çok açık. Politik gündem de dahil her ÅŸeyden haberleri var. Yapılması gereken, onların istedikleri dünyayı onlarla konuÅŸup gündeme getirmek. En önemlisi de Türkiye’nin de imzaladığı Çocuk Hakları SözleÅŸmesi’nin maddelerinin istisnasız, çekincesiz uygulanmasını savunuyoruz” dedi.

NHY / MA