Macaristan’da eski Başbakan Viktor Orbán hükümetinin Ulusal Kalkınma Bakanı Miklós Seszták hakkında yürütülen yolsuzluk soruşturmasında, ormanlara gömülmüş, depolara ve kasalara gizlenmiş 17,5 milyon euroyu aşkın nakit para ele geçirildi. Devlet işletmeleri üzerinden milyarlarca forintlik usulsüz ödeme yapıldığı iddialarıyla yürütülen soruşturma, yıllarca millî egemenliği, Hristiyan değerlerini ve ülke çıkarlarını siyasal söyleminin merkezine yerleştiren Orbán yönetiminin kamu kaynaklarını kullanma biçimini yeniden tartışmaya açtı.
Macaristan’da eski Başbakan Viktor Orbán döneminin üst düzey yöneticilerini kapsayan yolsuzluk soruşturmasında, ülkenin farklı bölgelerinde gizlenmiş milyonlarca euroluk nakit para bulundu. Ulusal Varlıkların Geri Kazanımı ve Korunması Ofisi (NVVH), 12 ve 13 Kasım tarihlerinde Budapeşte ile Pest, Békés ve Nógrád bölgelerinde eş zamanlı aramalar gerçekleştirdi. Ormanlık alanlara gömülmüş, tarım ve depo binalarında saklanmış, konutlara ve yüksek güvenlikli kasalara yerleştirilmiş büyük miktarda paraya el konuldu.
Yetkililerin açıklamasına göre operasyonlarda 5 milyar 71 milyon 632 bin forint, 2 milyon 658 bin 350 euro ve 1 milyon 257 bin 100 dolar ele geçirildi. Toplam değeri 17,5 milyon euroyu aşan paralar Macaristan Devlet Hazinesine teslim edildi. Soruşturmanın merkezinde, 2014-2018 yıllarında Orbán hükümetinde Ulusal Kalkınma Bakanlığı yapan Miklós Seszták bulunuyor.
Devlet İhalelerinden Milyarlarca Forintlik Yolsuzluk İddiası
Soruşturma, devletin yolcu taşımacılığı işletmesi Volánbusz üzerinden gerçekleştirilen otobüs alımları ve kamu şirketleriyle yapılan sözleşmeler üzerinde yoğunlaşıyor. Savcılık, 2015-2018 yıllarında 600’den fazla ikinci el otobüsün piyasa değerlerinin üzerinde fiyatlarla satın alındığı ve kamu işletmelerinin yaklaşık 10 milyar forint zarara uğratıldığı şüphesini araştırıyor.
Seszták ile dönemin Macaristan Ulusal Varlık Yönetimi Genel Müdürü Norbert Szivek’in, devlet işletmeleriyle sözleşme yapan şirketlerden 11 milyar forinti aşan haksız menfaat sağladığı iddia ediliyor. Araştırmalar, kamu ihalelerinin hazırlanmasından sözleşmelerin onaylanmasına, aracı şirketler üzerinden gerçekleştirilen para transferlerine kadar uzanıyor.
Eski bakanın Kisvárda’daki mülklerinde daha önce yapılan aramalarda yaklaşık 1,6 ton ağırlığında iki büyük kasa bulunmuştu. Kasaların boş olması, paraların başka yerlere taşınmış olabileceği şüphesini güçlendirmişti. Kasım ayında gerçekleştirilen yeni operasyonlarda ele geçirilen paraların kaynağı ve hangi işlemlerle bağlantılı olduğu ise henüz bütünüyle açıklığa kavuşmadı.
Seszták’ın avukatı Gábor Papp, bulunan paraların müvekkiline ait olduğunun kanıtlanmadığını belirterek suçlamaları reddetti. Eylül sonunda tutuklanan eski bakanın tutukluluk süresi, mahkeme kararıyla 30 Ocak 2027’ye kadar uzatıldı. Soruşturma devam ederken suçlamalar hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmuyor.
Millî Değerler Söylemi ile Kamu Kaynakları Arasındaki Çelişki
Soruşturmanın siyasal boyutu, Orbán yönetiminin uzun yıllar boyunca oluşturduğu iktidar anlayışıyla doğrudan ilişkili. Orbán ve Fidesz, 2010-2026 dönemindeki iktidarları boyunca millî egemenliği, Hristiyan kimliğini, geleneksel aile değerlerini ve Macaristan’ın dış müdahalelere karşı korunmasını siyasal programlarının merkezine yerleştirdi.
Avrupa Birliği kurumlarının hukuk devleti, kamu ihaleleri ve yolsuzlukla mücadele konularındaki eleştirileri, Orbán yönetimi tarafından sık sık millî egemenliğe müdahale olarak değerlendirildi. Buna karşılık Avrupa kurumları ve bağımsız kuruluşlar, Macaristan’da kamu kaynaklarının dağıtımı, çıkar çatışmaları ve siyasi iktidara yakın ekonomik çevrelerin kamu ihalelerindeki konumu hakkında yıllardır kaygılarını dile getiriyordu.
Bugün eski bir bakan hakkında devlet işletmeleri üzerinden milyarlarca forintlik haksız kazanç sağlandığı şüphesiyle soruşturma yürütülmesi, bu siyasal söylem ile kamu yönetiminin işleyişi arasındaki çelişkiyi görünür kılıyor.
Milliyetçilik ve dindarlık, kendi başlarına yolsuzluğun kanıtı değildir. Ancak bu değerlerin siyasal meşruiyetin temel dayanağı olarak kullanılması, kamu kaynaklarının kimlere ve hangi koşullarda aktarıldığı sorusunu ortadan kaldırmaz. Bir yönetimin millî çıkarları savunduğunu söylemesiyle o çıkarları gerçekten koruması aynı şey değildir. Bunu belirleyen, kullanılan siyasal kavramlardan çok, kamu kaynaklarının dağıtımı, karar süreçlerinin açıklığı ve yöneticilerin hesap verebilirliğidir.
Orbán Sonrasında Soruşturmalar Genişliyor
Nisan 2026 seçimlerinde Orbán’ın Fidesz partisinin iktidarı kaybetmesinin ardından Başbakan Péter Magyar yönetimi, önceki dönemde kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin soruşturmaları genişletti. Yeni hükümet yolsuzlukla mücadeleyi temel gündemlerinden biri olarak açıklarken Fidesz, soruşturmaların siyasal amaçlarla yürütüldüğünü savundu.
Macaristan’daki gelişmeler, yalnızca eski bir bakanın kişisel sorumluluğuna ilişkin değil, devletin ekonomik gücünün nasıl kullanıldığına ilişkin soruları da gündeme getiriyor. Kamu işletmelerinin satın alma kararları, ihaleler ve şirketlerle kurulan ilişkiler, bağımsız denetimin zayıfladığı koşullarda özel çıkarların etkisine açık hale gelebiliyor.
Ormanlara gömülen milyonlarca euro, olayın en çarpıcı görüntüsünü oluşturuyor. Ancak asıl önemli olan paraların nerede saklandığından çok, hangi ekonomik ilişkiler içinde biriktirildiği ve kamu kaynaklarıyla bağlantısının bulunup bulunmadığıdır. Bu soruların yanıtını devam eden soruşturma ve yargılama belirleyecek.
Macaristan’da ortaya çıkan tablo, millî ve dinî değerlerin siyasal söylemde sürekli öne çıkarılmasının, kamu yönetiminde dürüstlüğü ve hesap verebilirliği kendiliğinden güvence altına almadığını bir kez daha gösteriyor. Devletin kaynaklarının gerçekten toplumun yararına kullanılıp kullanılmadığı, ancak bağımsız denetim ve açık karar süreçleriyle anlaşılabilir.
Geriye ise yalnızca Macaristan’ı değil, benzer siyasal söylemlerin kullanıldığı bütün ülkeleri ilgilendiren bir soru kalıyor: Bir iktidarın millî çıkarları koruduğunu, halka anlattığı değerlerden mi, yoksa kamu kaynaklarını kimlerin yararına kullandığından mı anlamak gerekir?
- NHA / Telex, HVG, MTI, The Budapest Times, Reuters, Associated Press, Euronews, Macaristan Ulusal Varlıkların Geri Kazanımı ve Korunması Ofisi (NVVH), Macaristan Başsavcılığı, Buda Merkez Bölge Mahkemesi
