Altılı masa, 26 Ocak’taki 11’inci toplantısında iktidara gelinmesi halinde uygulanacak hükümet programı ile parlamenter sistem geçiÅŸ süreci yol haritasını görüşecek. CumhurbaÅŸkanı adayının kim olacağı da masada olacak.
12 Åžubat 2022 tarihinde ilk kez bir araya gelen altı muhalefet partisi lideri, süreç içinde 11’inci kez, bu kez Ä°YÄ° Parti ev sahipliÄŸinde 26 Ocak’ta buluÅŸuyor. O buluÅŸmada hem 30 Ocak’ta açıklanacak “Ortak Politikalar Mutabakat Metni” masada olacak hem de ilk kez ortak adayı konuÅŸacak.
Ä°bre “KılıçdaroÄŸlu” diyor
Altılı masa, 5 Ocak’taki son toplantısında “ortak aday” çıkarılacağına dair mesajını net ÅŸekilde vermiÅŸti. Masa ilk kez adayları en net 11’inci toplantıda konuÅŸacak. Kamuoyunda konuÅŸulan 3 isim; Kemal KılıçdaroÄŸlu, Ekrem Ä°mamoÄŸlu ve Mansur YavaÅŸ dışında henüz güçlü bir aday ismi gündeme gelmedi. Mansur YavaÅŸ hafta sonu yaptığı, KılıçdaroÄŸlu’nu iÅŸaret eden çıkışı sonrası artık denklemde olmadığını bir kez daha deklare etmiÅŸ oldu. CHP’nin, CHP yöneticilerinin ve CHP tabanının adayı ise artık neredeyse kesin gibi: Kemal KılıçdaroÄŸlu. Masada, KılıçdaroÄŸlu’na Ä°YÄ° Parti dışında güçlü bir itiraz bulunmuyor. Ä°YÄ° Parti cephesinde ise KılıçdaroÄŸlu’nun adının masada resmen geçmesi durumunda Meral AkÅŸener’in “parti kurullarında deÄŸerlendirme yapacağını” söylemesi bekleniyor. Bu durumda AkÅŸener, partisinin yönetimine KılıçdaroÄŸlu ismini taşıyacak.
26 Ocak toplantısında partilerin ellerindeki anketlerin de masada olması beklenirken, süreç içinde yeni bir çalışma yapılıp yapılmayacağına da karar verilmesi bekleniyor.
Ä°YÄ° Parti bu noktada sık sık “kazanacak aday olmalı” vurgusu yaparken Demokrat Parti Genel BaÅŸkanı Gültekin Uysal, hafta başında yaptığı açıklamada “KılıçdaroÄŸlu kazanacak adaydır” demiÅŸti.
Adayın ise Şubat ayının ilk 2 haftası içinde artık kamuoyuna ilan edilmesi hedefleniyor.
“CumhurbaÅŸkanı yardımcıları” nasıl olacak?
Gelecek Partisi Genel BaÅŸkanı Ahmet DavutoÄŸlu’nun “Altı liderin de imza yetkisi olacak” sözleriyle baÅŸlayan tartışma da altılı masanın gündemi olacak. Edinilen bilgiye göre taslak çalışmada, “CumhurbaÅŸkanı yardımcısı” yerine “CumhurbaÅŸkanı yardımcıları” denilecek ve bu göreve gelip gelmemek liderlerin tercihine bırakılacak. Ä°stemeleri halinde cumhurbaÅŸkanı yardımcısı olabilecekler.
Sistemin nasıl iÅŸleyeceÄŸine dair kamuoyuna daha net ve kesin bilgi verilmesi konusunda AkÅŸener’in yaptığı liderler turunda da ortak bir fikir birliÄŸi olduÄŸu kaydedildi. Meral AkÅŸener’in “tek cumhurbaÅŸkanı yardımcısı olmalı o da ben olayım” dediÄŸi de iddia edilirken AkÅŸener bu iddiayı gazeteci Murat Yetkin’e yaptığı açıklama ile yalanladı. Bu konuda farklı modeller 26 Ocak’taki buluÅŸmada ele alınacak. DW Türkçe’nin edindiÄŸi bilgiye göre “CumhurbaÅŸkanı yardımcıları” ifadesinin geçiÅŸ süreci belgesinde olması beklenirken belgeye göre CumhurbaÅŸkanı yardımcıları kabinede bulunacak ama kabinede partilerin dağılımının ise seçimde alacakları oy oranına göre belirlenmesi yönünde ağırlıklı görüş var.
Cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcıları her kararı ortak fikirle değil önem açısından kritik konularda kararı birlikte alacak. Cumhurbaşkanının kararına diğer yardımcıların veto yetkisi olmayacak.
“Yetkiler devredilecek”
26 Ocak’taki toplantıda ele alınacak geçiÅŸ sürecine dair taslakta en fazla geçen kelimeler “Ä°stiÅŸare”, “uzlaşı” ve “yönetiÅŸim” olacak. Altılı masa kaynakları, yeni dönemin ÅŸifresinin bu üç kelime olacağını ve kararların istiÅŸare ve uzlaşı ile alınacağına dikkati çekiyor. 30 Ocak’ta açıklanacak ve 26 Ocak’ta ele alınacak çalışmada “CumhurbaÅŸkanının yürütmeye dair yetkisini kime nasıl devredeceÄŸine” dair detaylar da olacak. Altılı masa ön çalışmasına göre; CumhurbaÅŸkanlığı bünyesinde “politika kurulları” kaldırılacak ve yetkileri bakanlıklara bırakılacak. CumhurbaÅŸkanlığı bünyesindeki “Ä°nsan Kaynakları”, “Yatırım”, “Finans” ve “Dijital Dönüşüm” Ofisleri de kaldırılacak ve ofis yetkileri de bakanlıklara dağıtılacak. Altılı masanın yol haritasına göre “Bakan yardımcılığı” da kaldırılacak ve yerine yeniden “MüsteÅŸarlık sistemi” kurulacağı duyurulacak. Ayrıca yasal zorunluluk olmamasına karşın hükümetin ilk 100 günlük programı da dahil olmak üzere tüm programları Meclis’e sunulacak.
Seçilen Cumhurbaşkanının partisi ile ilişkisini sonlandırması da gündemde. Ancak bu konuda masada farklı görüşler var. Geçiş süreci boyunca partili olabileceği ancak daha sonra yapılacak düzenlemelerin ardından partisini bırakabileceği kaydediliyor.
Kabine nasıl oluşacak?
Kabine dağılımı da yol haritasının önemli başlıklarından olacak. Kabinenin hangi partilerden oluşacağı, nasıl belirleneceği başlıkları ile partilere göre eşit dağılım mı, milletvekili sayısı oranında mı dağılım olacağı konusu da liderlere bırakıldı. Netlik bulunmayan konu başlığında liderler son kararı verecek.
Geçiş süreci programına göre; atamaların tamamı cumhurbaşkanınca yapılmayacak. İkili ve üçlü kararnameler geri gelecek. Bakanlar ilgili birimlere atamaları kendi yapacak.
Mevcut Anayasa gereÄŸi atamalarda sorumluluk ve yetki cumhurbaÅŸkanında. Anayasa deÄŸiÅŸmeden bazı adımların atılamayacağı da kamuoyuna deklare edilecek ve cumhurbaÅŸkanının mevcut anayasa içerisindeki yetkilerini kullanacağı duyurulacak. Ancak bu yetkileri kullanırken “istiÅŸare mekanizmasını iÅŸleteceÄŸi”ne vurgu yapılacak.
Yürütmenin yasama faaliyetlerine katılım sağlaması konusunda da adımlar atılacak.
Meclis içtüzüğü, siyasi partiler kanunu, seçim kanunu üzerinde ilk çalışılacak ve ilk deÄŸiÅŸecek kanunlar arasında gösterilecek. “Siyasi etik kanunu” ise çıkarılacak ilk kanun olacak.
İttifak protokolü çalışılacak
Altılı masa, seçim kararı alınmasından sonra resmi olarak “ittifak” olacak. Adının yine “Millet Ä°ttifakı” olarak devam etmesi kesin görülürken, ittifakın ortak protokolü de hazırlanacak. Ayrıca ittifakın nasıl seçime gireceÄŸine dair çalışmalar da sürüyor. Altı partinin kendi logosu ile seçime girmesi için en az 41 seçim bölgesinde liste çıkarması gerekiyor. Bu durumda “en az 360 vekil” parolasıyla hareket eden altılı masa, il il, bölge bölge hangi partinin hangi listede yer alacağını belirleyecek. Saadet, Gelecek, DEVA ve Demokrat partiden bazı isimlerinin CHP ve Ä°YÄ° Parti listelerinden de seçime girebileceÄŸi ifade ediliyor.
Hükümet ne vaat edecek?
GeçiÅŸ süreci yol haritası yanında altılı masanın somut vaatleri de ilk kez gün yüzüne çıkacak. Her partinin ayrı ayrı seçim bildirgesinin yanı sıra ortak çalışmalar da açıklanacak. Bu noktada, dokuz ana baÅŸlıkta 73 alt baÅŸlıktan oluÅŸan 2500’e yakın maddede eylemler ve vaatler sıralanacak. DW Türkçe’nin edindiÄŸi bilgiye göre, programın ana çerçevesini ekonomi programı oluÅŸturuyor. Ä°stihdamın artırılması, iÅŸsizlikle mücadele, yabancı yatırımcıların çekilmesi, tarım ve sosyal politikalarda hayata geçecek projeler ana omurgayı oluÅŸturacak.
Program, “Hukuk, adalet ve yargı”, “kamu yönetimi”, “yolsuzlukla mücadele, ÅŸeffaflık ve denetim”, “ekonomi, finans ve istihdam”, “bilim, Ar-Ge, yenilikçilik, giriÅŸimcilik ve dijital dönüşüm”, “sektörel politikalar”, “eÄŸitim ve öğretim”, “sosyal politikalar” ile “dış politika, savunma, güvenlik ve göç” olmak üzere 9 ana baÅŸlıktan oluÅŸuyor.
Bu noktada açıklanacak bazı projeler şöyle:
-Enflasyonun tek haneye inmesi için bir dizi proje hayata geçecek.
-Ä°ÅŸsizlerin yeni yetenekler kazandırılarak istihdama geçmelerini saÄŸlamayı amaçlayan “Ä°kinci Åžans Okulları” kurulacak.
-Sivil toplumdan da destek alınarak yolsuzlukla mücadele eylem planı hazırlanacak ve eş zamanlı olarak Meclis’te bir yolsuzluk araştırma komisyonu kurulacak.
-Merkez Bankası yapısı değiştirilecek, Türkiye Varlık Fonu kapatılacak.
-Beyin göçüyle mücadele eylem planı hazırlanacak.
-Terörle mücadele yurtiçi ve yurtdışında sürecek.
-AB üyelik süreci için gerekli adımlar atılacak
-Rusya ile kişisel temelli değil devletlerarası iş birliği temelli ilişki süreci inşa edilecek.
