Almanya’nın metal ve elektrik sanayisinde 3,7 milyon çalışanı ilgilendiren toplu sözleşme görüşmelerinin üçüncü turu da anlaşma sağlanamadan sona erdi. IG Metall sendikası, yüzde 5 ücret artışı ve iş güvencesi talebine karşı işverenlerin 2028 yılı için yüzde 1,3 zam önermesi üzerine 24 saatlik uyarı grevleri kararı aldı. Ülke genelinde 464 bin işçinin katıldığı kısa süreli iş bırakma eylemlerinin ardından yeni grevlerin kapsamı işletmelerde yapılacak üye oylamalarıyla belirlenecek. Uyuşmazlık yalnızca ücretleri değil, toplu sözleşmelerin geleceğini ve sanayide kararların kimler tarafından alınacağını da kapsıyor.
Almanya’nın en büyük sanayi sendikası IG Metall, metal ve elektrik sektöründe devam eden toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine grevlerin kapsamını genişletme kararı aldı. Sendika yönetiminin 12 Kasım’da oy birliğiyle aldığı kararla, seçilecek işletmelerde 24 saatlik uyarı grevlerine gidilmesinin önü açıldı. Ancak iş bırakmaların başlayabilmesi için ilgili işyerlerinde sendika üyelerinin çoğunluğunun onayı gerekiyor.
Almanya genelinde 15 toplu sözleşme bölgesini kapsayan görüşmeler, otomotivden makine üretimine, elektrikli donanımdan savunma ve havacılık sanayisine kadar geniş bir üretim alanını ilgilendiriyor. IG Metall’in açıklamasına göre 2 Kasım’dan itibaren gerçekleştirilen kısa süreli uyarı grevlerine 464 bin çalışan katıldı. Üçüncü görüşme turunun da sonuçsuz kalmasının ardından sendika, 2018’den bu yana ilk kez tam günlük uyarı grevlerini yeniden uygulamaya hazırlanıyor.
Yüzde 5 Talebe Karşı 2028’de Yüzde 1,3 Zam
IG Metall, 12 aylık dönem için ücretlerin yüzde 5 artırılmasını, düşük ücret gruplarındaki çalışanların ayrıca desteklenmesini ve kârlı işletmelerde çalışanların şirket kazançlarından pay almasını istiyor. Sendikanın talepleri arasında mevcut işyerlerinin korunması, mesleki eğitim olanaklarının sürdürülmesi ve şirketlerin gelecek yatırımlarına ilişkin bağlayıcı taahhütler vermesi de bulunuyor.
İşveren örgütlerinin sunduğu teklif ise 26 aylık toplu sözleşme dönemi için Temmuz 2027’de şirketin ekonomik durumuna bağlı olarak yapılabilecek tek seferlik ödeme ile Temmuz 2028’de yürürlüğe girecek yüzde 1,3’lük kalıcı ücret artışından oluşuyor. Sendika, bu teklifin çalışanların yaklaşık 20 ay boyunca kalıcı ücret artışı alamaması anlamına geldiğini ve hayat pahalılığı karşısında satın alma gücünü korumayacağını belirtiyor.
İşverenlerin önerdiği tek seferlik ödeme, işletmenin ekonomik durumuna göre ertelenebilecek veya uygulanmayabilecek nitelikte. Buna karşılık yüzde 1,3’lük artış, 26 aylık sözleşme döneminin son bölümünde yürürlüğe girecek. Böylece taraflar arasındaki anlaşmazlık, yalnızca zam oranının büyüklüğünden değil, artışın ne zaman yapılacağından ve bütün çalışanlara aynı koşullarda uygulanıp uygulanmayacağından da kaynaklanıyor.
IG Metall’in toplu sözleşmelerden sorumlu yöneticisi Nadine Boguslawski, iş güvencesi ve gelir güvencesini birlikte ele alan bir teklif sunduklarını belirterek işverenlerin uyarı grevlerine rağmen tutumlarını değiştirmediğini söyledi. Sendika Başkanı Christiane Benner ise anlaşmazlığın toplu sözleşme standartlarının ve çalışanların karar süreçlerine katılım haklarının geleceğini ilgilendirdiğini vurguladı.
İşverenler Kararları İşletme Düzeyine Taşımak İstiyor
Görüşmelerde ücret artışının ötesine geçen başlıca uyuşmazlık, çalışma koşullarının hangi düzeyde belirleneceği konusunda yaşanıyor. İşverenler, şirketlerin ekonomik durumlarına göre ücret, çalışma süresi ve yıl sonu ödemelerinde daha fazla esneklik istiyor. Bu düzenlemelerin bir bölümünün sektörel toplu sözleşmeler yerine işletmelerdeki işçi temsilcilikleriyle görüşülmesini öneriyor.
IG Metall ise bu yaklaşımın sektör genelinde geçerli ortak çalışma standartlarını zayıflatacağını savunuyor. Almanya’da işletme işçi temsilcilikleri çalışanların yönetime katılımında önemli haklara sahip olsa da sendikalarla aynı toplu pazarlık ve grev yetkilerini kullanamıyor. Dolayısıyla ücret ve çalışma süresi gibi konuların işletme düzeyine taşınması, farklı şirketlerde çalışan işçiler arasında koşulların daha fazla ayrışmasına yol açabilecek bir düzenleme olarak tartışılıyor.
Sendika, sanayinin dönüşüm gereksinimlerini bütünüyle reddetmiyor. Yeni teknolojilere yatırım yapılması ve üretimin sürdürülmesi amacıyla bazı toplu sözleşme hükümlerinde belirli sürelerle esneklik sağlanabileceğini kabul ediyor. Ancak bunun karşılığında şirketlerin yatırımlarını, üretim tesislerini, istihdamı ve mesleki eğitim yerlerini korumaya yönelik denetlenebilir taahhütler vermesini istiyor.
İşveren örgütü Gesamtmetall ise sanayinin yüksek maliyetler ve uluslararası rekabet baskısı altında bulunduğunu belirterek 24 saatlik grevleri gereksiz ve ekonomik açıdan zararlı buluyor. İşveren temsilcileri, 2019’dan bu yana metal ve elektrik sektöründe yaklaşık 350 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığını öne sürüyor. Sendika ise bütün işletmelerin aynı ekonomik koşullarda bulunmadığını, otomotiv ve yan sanayide daralma yaşanırken havacılık, savunma, tıbbi teknoloji ve bazı elektrikli donanım alanlarında üretim ve siparişlerin güçlü seyrettiğini belirtiyor.
Bu farklılık, görüşmelerin önemli başlıklarından birini oluşturuyor. İşverenler ekonomik güçlükleri ücretlerin ve çalışma koşullarının yeniden düzenlenmesi için gerekçe gösterirken sendika, şirketlerin yatırım kararları üzerindeki yetkilerinin çalışanların iş ve gelir güvencesini ortadan kaldırmaması gerektiğini savunuyor.
Bremen’den Hamburg’a Grev Hazırlıkları
IG Metall’in kuzey bölgesinde Bremen, Hamburg, Schleswig-Holstein, Mecklenburg-Vorpommern ve Aşağı Saksonya’nın kuzeybatısını kapsayan toplu sözleşme görüşmeleri yaklaşık 130 bin çalışanı ilgilendiriyor. Bremen’de Mercedes-Benz, Airbus, Rheinmetall ve Lear gibi işletmelerden çalışanlar, üçüncü görüşme turu öncesinde düzenlenen gösterilere katıldı. Bremen polisinin açıklamasına göre gösterilerde aynı anda yaklaşık 2 bin 500 kişi bulunurken sendika, toplam katılımı 4 bin olarak bildirdi.
Kuzey bölgesindeki uyarı grevlerine katılımın 47 bin 800’e ulaştığı açıklanırken Bremen’de 24 saatlik grevlere ilişkin üye oylamalarının 17 Kasım Salı gününe kadar tamamlanması bekleniyor. Ülke genelinde hangi işletmelerin hangi tarihlerde iş bırakacağı ise henüz kesinleşmedi.
Tam günlük uyarı grevleri, IG Metall tarafından ilk kez 2018 yılında uygulanmıştı. O dönemde yaklaşık 250 işletmede 500 bin çalışan iş bırakmış, ardından taraflar anlaşmaya varmıştı. Bu yöntem, kısa süreli protestolarla süresiz grev arasında bir aşama oluşturuyor. İş bırakmaya katılan sendika üyelerinin ücret kayıpları, sendikanın grev fonundan karşılanacak.
Almanya sanayisinde yaşanan dönüşüm, toplu sözleşme görüşmelerinin ekonomik arka planını oluşturuyor. Otomotiv sektöründeki üretim değişiklikleri, elektrikli araçlara geçiş, enerji maliyetleri ve uluslararası rekabet, şirketlerin yatırım ve istihdam kararlarını etkiliyor. İşverenler bu koşullarda maliyetlerin azaltılmasını savunurken çalışanlar, sanayinin yeniden yapılanmasının ücret kayıpları ve iş güvencesinin zayıflaması pahasına gerçekleştirilmesine karşı çıkıyor.
Üç görüşme turunun ardından yeni bir müzakere tarihi henüz belirlenmedi. İşletmelerde devam eden oylamalar, uyuşmazlığın üretimi daha uzun süre durduracak bir aşamaya geçip geçmeyeceğini ortaya koyacak. Ancak görüşmelerdeki temel ayrılık şimdiden belirginleşmiş durumda: Sanayinin geleceği için yapılacak yatırımların maliyeti, şirketlerin kararlarıyla mı karşılanacak, yoksa ücretlerden, çalışma sürelerinden ve toplu sözleşmeyle kazanılmış haklardan verilen ödünlerle mi finanse edilecek?
- NHA / IG Metall, IG Metall Küste, IG Metall Leipzig, Alman Sendikalar Birliği (DGB), Gesamtmetall, Nordmetall, ARD Tagesschau, Radio Bremen, Reuters, n-tv, all-electronics.de, bianet
