Türk Lirası’nın ABD Doları karşısında Temmuz ayı boyunca devam eden yatay seyri, son haftalarda yerini deÄŸer kaybına bıraktı ve Dolar/TL kuru 7,30’u aÅŸarak rekor kırdı.
Türk Lirası yılbaşından bu yana ABD Doları karşısında yüzde 20’den fazla deÄŸer kaybetmiÅŸ durumda.
Bugünkü gelişmeler sonrası Merkez Bankası bir açıklama yaptı.
Açıklamada, “Piyasalarda oluÅŸan fiyat geliÅŸmeleri yakından izlenmektedir. AÄŸustos başı itibariyle iktisadi faaliyetteki normalleÅŸme süreciyle birlikte, hedefli ilave likidite imkanları kademeli olarak azaltılacaktır” denildi.
Merkez Bankası’nın açıklamasında ÅŸu ifadeler de yer aldı:
“Piyasalarda oluÅŸan fiyat geliÅŸmeleri yakından izlenmektedir. Merkez Bankası, fiyat istikrarı ve finansal istikrar temel amaçları çerçevesinde, elindeki bütün araçları piyasalardaki aşırı oynaklığın azaltılması doÄŸrultusunda kullanacaktır” denildi.
Daha sonra Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu da bir açıklama yaptı.
BDDK yurt dışında yerleşik bankalara Türkiye kapsamında yapacakları TL işlemlerde esneklik sağladı.
Kur neden yükseliyor?
Para piyasası uzmanları TL’deki deÄŸer kaybını ve Dolar/TL kurundaki yükseliÅŸi birkaç temel nedene baÄŸlıyor.
Enflasyonun çift hanelerde kalmaya devam etmesine karşın Merkez Bankası’nın son bir yıl içerisinde politika faizini yüzde 24 seviyesinden yüzde 8,25’e kadar indirmesinin TL’nin cazibesini azalttığı ve yatırımcıların TL varlıklara olan ilgisinin azaldığı belirtiliyor.
Enflasyonun yüksek seyretmesine karşın faiz indirimlerinin sürmesi sonucunda Türkiye negatif reel faiz veren bir ülke konumuna gelmiş durumda.
Bir diÄŸer gerekçe ise Merkez Bankası’nın azalan döviz rezervlerinin Türkiye’nin TL’yi destekleme kapasitesine olan güveni azaltması olarak dile getiriliyor.
TL’nin baskı altında olmasına yol açan bir diÄŸer neden ise koronavirüs salgını nedeniyle ülkeye döviz giriÅŸinde yaÅŸanan düşüş olarak öne çıkıyor.
Reuters haber ajansı, para piyasası traderlarının yaptığı hesaplamalara göre Merkez Bankası ve kamu bankalarının 2019’un başından bu yana TL’yi desteklemek için piyasaya yaklaşık 110 milyar dolar sattığını aktarıyor.
Bu yolla piyasadaki döviz likiditesinin artırılması ve TL’nin desteklenmesi amaçlanıyor.
Yaz sezonunda Türkiye’ye gelen yabancı turist sayısında yaÅŸanan düşüş, turizm gelirlerinin geçen yılların oldukça gerisinde kalmasına yol açmış durumda.
Son açıklanan Turizm ve Kültür Bakanlığı verilerine göre Haziran ayında Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 96 düştü.
Koronavirüs, etkisini ihracatta da hissettiriyor. Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa’da talebin salgınla paralel gerilemesi sonucu Türkiye’nin ihracatında da beklenen seviyeler yakalanamadı ve ihracattan elde edilen döviz geliri de azaldı.
Türkiye Ä°statistik Kurumu’nun verilerine göre Nisan ve Mayıs aylarında ihracat yüzde 40’ın üzerinde düştükten sonra Haziran’da yüzde 15 artmıştı.
TL’de deÄŸer kaybı nelere yol açıyor?
Dış ticaret açığı veren ve enerjide dışa bağımlı olan bir ülke olan Türkiye için TL’nin deÄŸer kaybetmesi, ithalat maliyetlerini artırıyor.
Özellikle enerji ithalatı maliyetlerinin yükselmesi sonucu doÄŸalgaz ve petrol fiyatlarındaki yükseliÅŸ, genel üretim maliyetlerini artırıyor. Ãœretim maliyetlerindeki artış iÅŸe TL’deki deÄŸer kaybının enflasyonu yükseltmesine yol açıyor.
2018 yılında Türk Lirası, ABD Doları karşısında hızlı deÄŸer kaybı yaÅŸamış ve ardından enflasyon yüzde 20’nin üzerine tırmanmıştı.
TL’deki deÄŸer kaybının bir diÄŸer etkisi ise TL geliri olan ancak dövizle borçlanan özel sektörde hissediliyor.
Türk Lirası’nın deÄŸer kaybetmesi, hem ÅŸirketlerin döviz borçlarını geri ödemesini hem de borçların çevrilmesini zorlaÅŸtırıyor.
Merkez Bankası verilerine göre özel sektörün 12 ay içerisinde geri ödemesi gereken döviz borcu 162 milyar dolar seviyesinde.
Londra swap piyasasında TL faizleri neden yükseldi, neden düştü?
4 Temmuz Salı günü, Türk Lirası’nın deÄŸerini desteklemek adına uluslararası piyasalardaki TL likiditesi kısıldı.
Böylece Londra swap piyasasındaki TL faizleri yüzde yüzde 6,8’den yüzde 1050’ye kadar yükseldi.
Para piyasası uzmanları, Türkiye’nin swap piyasalarında TL likiditesini kısarak Türk Lirası’na karşı pozisyon almanın maliyetini yükselttiÄŸini ve bu yolla TL’nin desteklendiÄŸini belirtmiÅŸti.
Bu yolla Dolar/TL’nin psikolojik sınır olarak kabul edilen 7 seviyesini aÅŸması Salı günü engellenmiÅŸ oldu.
Ancak swap piyasasında TL bulamayan yatırımcılar bu sefer ellerindeki hisse senedi ve tahvil gibi diÄŸer TL cinsi varlıklarda satışa gitti. Borsa Ä°stanbul 100 endekasi TL swap faizinin yüzde 1050’yi gördüğü günü, yüzde 5’lik kayıpla tamamladı.
Bu sabah ise swap piyasasında faizler yeniden normal seviyelere geriledi.
Reuters’a konuÅŸan Aberdeen Standard yatırım bankası analisti Viktor Szabo, swap faizlerideki artış için “Bu sürdürülebilir bir strateji deÄŸil. Ya TL’nin deÄŸer kaybetmesine izin verecekler ya da olumsuz senaryoda sermaye kontrollerini devreye sokacaklar. Sermaye kontrolleri kanamayı durdurur ancak para piyasalarını da tamamen dondurur” dedi.
TL için beklentiler neler?
Türk Lirası’nın ABD Doları karşısında kısa vadede toparlanması beklenmiyor.
Rabobank’tan kıdemli stratejist Piotr Matys, yatırımcılara gönderdiÄŸi piyasa notunda “Gelecek birkaç ay içerisinde Türkiye ekonomisine dair beklentilerin ciddi biçimde toparlanmaması halinde, Dolar/TL’nin 7’nin üzerinde kalıcı olması olası” diyor.
Reuters haber ajansına konuÅŸan Commerzbank’ın döviz ve geliÅŸmekte olan piyasalar stratejisti Antje Praefcke, TL’nin deÄŸer kaybıyla ilgili yorumunda, “Merkez Bankası enflasyonla yeterince sert ÅŸekilde mücadele etmiyor ve reel faiz oranları da negatif seviyelerde” dedi.
Antje Praefcke, “Bu nedenle lira baskı altında kalacak gibi görünüyor” diye konuÅŸtu.
IMF ise açıkladığı son Dış Sektör Raporu’nda, Türkiye’nin dış ÅŸoklara karşı kırılgan olduÄŸunu vurguladı ve Merkez Bankası’na rezervleri yeniden yükseltecek bir stratejiye geçip enflasyonu dizginlemeye yönelik adımlar atma tavsiyesinde bulundu.
