KılıçdaroÄŸlu’nun Anlamadığı: Bir Partiyi Ayakta Tutan Lider DeÄŸil, Örgüttür

Siyaset üzerine konuÅŸurken çoÄŸu zaman liderlerden söz ederiz. Gazetelerin manÅŸetleri liderlerle doludur; televizyon ekranları onların konuÅŸmalarını yayınlar, tartışmalar onların etrafında döner. Oysa siyasal hayatın asıl öznesi çoÄŸu zaman görünmeyendir. Meydanları dolduran insanlar, kapıları çalan örgüt emekçileri, afiÅŸ asan gençler, seçim günü sandık başında saatlerce bekleyen görevliler, mahalle temsilcileri, ilçe yöneticileri… Bir siyasi partinin gerçek omurgasını oluÅŸturanlar bunlardır. Lider, ancak bu görünmeyen emeÄŸin üzerine yükseldiÄŸi ölçüde lider olabilir.

Çünkü siyaset, bireylerin değil, örgütlerin sanatıdır.

Tarih bunun sayısız örneğini sunmuştur. Güçlü görünen nice lider, arkasındaki örgütsel iradeyi kaybettiği anda siyaset sahnesinden hızla silinmiştir. Buna karşılık kişisel karizması sınırlı görülen birçok isim ise örgütün ortak aklını temsil ettiği için büyük dönüşümlerin öncüsü olabilmiştir. Bunun nedeni açıktır. Siyasal meşruiyet yalnızca hukuki prosedürlerden doğmaz; toplumsal kabulden, örgütsel bağlılıktan ve ortak mücadele pratiğinden beslenir.

Bugün Cumhuriyet Halk Partisi etrafında yaşanan tartışmalar da tam olarak bu eksende okunmalıdır.

Partinin genel merkezinde kimin oturduğu elbette önemlidir. Ancak bundan daha önemli olan soru şudur: O koltuğun dayandığı örgütsel zemin ne kadar sağlamdır?

Çünkü genel merkez binaları yalnızca duvarlardan oluşur. O duvarlara siyasal anlam kazandıran ise örgüttür. Eğer il başkanlıkları, ilçe örgütleri, kadın ve gençlik kolları, mahalle temsilcilikleri ve parti gönüllüleri başka bir siyasal iradeyi temsil etmeye başlamışsa, genel merkezin hukuki varlığı siyasal gerçekliği tek başına belirleyemez.

Tam da bu nedenle son haftalarda dikkat çeken tablo yalnızca Özgür Özel’in meydanlarda gördüğü ilgi deÄŸildir.

Asıl dikkat çekici olan, o meydanların nasıl oluştuğudur.

Bugün Türkiye’de ana akım medyanın büyük bölümü muhalefete kapalıdır. Ulusal televizyonlarda muhalefetin mitingleri ya hiç yer bulmamakta ya da birkaç saniyelik görüntülerle geçiÅŸtirilmektedir. Gazetelerin önemli bir bölümü aynı yayın çizgisini sürdürmektedir. Böyle bir medya düzeninde bir siyasetçinin gittiÄŸi her kentte binlerce insan tarafından karşılanması yalnızca kiÅŸisel popülariteyle açıklanamaz.

Çünkü insanlar haberdar edilmeden meydanlara gelemez.

Bir kente geleceğini sosyal medyada birkaç paylaşım yaparak on binlerce insana duyurmak mümkün değildir. Bunun arkasında çalışan örgütler vardır. Günler öncesinden hazırlık yapan il başkanlıkları vardır. Mahalle temsilcileri vardır. Telefon zincirleri vardır. Esnaf ziyaretleri vardır. Kahvehane sohbetleri vardır. Kapı kapı dolaşan parti emekçileri vardır.

Meydanları görünür kılan aslında görünmeyen bu emektir.

Siyasetin en temel yasalarından biri de budur: Kalabalıklar kendiliğinden oluşmaz.

Tam da bu nedenle bugün Özgür Özel’in gittiÄŸi her ÅŸehirde oluÅŸan tablo, yalnızca bir lider sevgisini deÄŸil, CHP örgütünün önemli ölçüde hangi siyasal iradenin yanında durduÄŸunu da göstermektedir.

Burada asıl mesele kişisel sempati değildir.

Örgüt bir tercih yapmaktadır.

Ve örgütlerin yaptığı tercihler, bireylerin yaptığı tercihlerden çok daha uzun ömürlüdür.

Ä°ÅŸte Kemal KılıçdaroÄŸlu’nun karşı karşıya bulunduÄŸu temel siyasal açmaz da burada ortaya çıkmaktadır.

Bir siyasi parti yalnızca hukuki kararlarla yönetilemez.

Mahkemeler parti yönetimlerinin hukuki statüsünü belirleyebilir; ancak siyasal meşruiyetini belirleyemez.

Çünkü siyasal meşruiyet mahkeme kararlarından değil, örgütün rızasından doğar.

Bir lider örgütün güvenini kaybetmişse, elindeki hukuki yetki giderek sembolikleşmeye başlar. Makam korunabilir; fakat siyasal otorite korunamaz.

Siyaset biliminde bunun adı “örgütsel meÅŸruiyet”tir.

Bir liderin gerçek gücü imza yetkisinden değil, arkasında yürüyen insanlardan gelir.

Tam da bu nedenle bugün yaşanan kriz yalnızca bir yönetim tartışması değildir.

Bu aynı zamanda CHP’nin gelecekte hangi siyasal kültür üzerinden yeniden ÅŸekilleneceÄŸi tartışmasıdır.

Burada geçmiş deneyimlerin de dikkatle okunması gerekir.

Uzun yıllar boyunca CHP seçmeninin her koÅŸulda sandığa gitmesi, kimi zaman yanlış biçimde yorumlandı. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri Ekmeleddin Ä°hsanoÄŸlu’nun cumhurbaÅŸkanı adaylığı sürecidir. O dönem ortaya çıkan yüksek seçmen katılımı, kimi çevreler tarafından seçmenin “nasıl olsa oy verir” refleksiyle açıklandı. Hatta kamuoyunda hafızalara kazınan “tıpış tıpış gider oy verirler” yaklaşımı da bu zihniyetin sembolü haline geldi.

Oysa burada gözden kaçırılan çok önemli bir gerçek vardı.

İnsanlar yalnızca lider istiyor diye sandığa gitmezler.

İnsanları sandığa götüren şey örgüttür.

Mahalle başkanlarıdır.

Sandık görevlileridir.

İlçe örgütleridir.

Seçim sabahı seçmeni arayan kadın kollarıdır.

Yaşlı seçmeni arabasıyla sandığa götüren gençlik örgütüdür.

Siyasetin görünmeyen bütün emekçileridir.

Eğer o örgüt çalışmamış olsaydı, Ekmeleddin İhsanoğlu adaylığı yalnızca tartışmalı değil, tarihsel ölçekte çok daha ağır bir siyasal çöküşe dönüşebilirdi.

Çünkü seçmen davranışı yalnızca lidere bağlı değildir.

Siyasal aidiyet dediğimiz şey örgüt tarafından sürekli yeniden üretilir.

Buradan bakıldığında bugün yaşanan tartışma yalnızca Özgür Özel ile Kemal Kılıçdaroğlu arasında bir liderlik mücadelesi olarak okunamaz.

Asıl mücadele, örgütsel meşruiyet ile hukuki meşruiyet arasındaki gerilimdir.

Hukuk bir yönetimi tanımlayabilir.

Ama örgüt bir lideri kabul etmiyorsa, hukuki kararlar siyasal hayatın tamamını belirlemeye yetmez.

Siyaset biraz da insanların inanma biçimidir.

İnanç ise zorla üretilemez.

Tam tersine, baskıyla daha da zayıflar.

Bu nedenle zamanın tek başına bütün sorunları çözeceğini düşünmek de siyasal gerçeklikle bağdaşmıyor. Çünkü örgütlerin hafızası bireylerin hafızasına benzemez. İnsan unutabilir; örgüt unutmaz. Bir kez oluşan kırgınlıklar, mücadele içinde edinilen deneyimler ve ortak siyasal bilinç yıllarca yaşamaya devam eder. Örgüt, yalnızca bugünü değil, geçmişi de taşır. Bu yüzden siyasal mücadelelerde zaman bazen yaraları iyileştirmez; tersine onları daha görünür hale getirir.

Bugün belki de en temel soru şudur: Eğer sahada çalışan kadroların önemli bir bölümü başka bir siyasal yönelim etrafında birleşmişse, meydanları dolduran enerji başka bir liderlikte somutlaşıyorsa ve parti örgütü fiilen başka bir iradeyi temsil ediyorsa, yalnızca hukuki bir statüye dayanarak parti yönetimini sürdürme ısrarı hangi siyasal hedefe hizmet etmektedir?

Bu sorunun cevabı yalnızca CHP’nin geleceÄŸini deÄŸil, Türkiye’de muhalefetin geleceÄŸini de belirleyecektir.

Çünkü siyaset, en sonunda yine aynı yere döner.

Bir partiyi ayakta tutan bina deÄŸildir.

Tabela deÄŸildir.

Mühür değildir.

Mahkeme kararı değildir.

Bir partiyi ayakta tutan, ortak bir ideale inanmış insanların örgütlü iradesidir.

Örgüt nefes almıyorsa, hiçbir lider tek başına bir partiyi geleceğe taşıyamaz.