ABD ve İsrail’in İran’a eş zamanlı askeri saldırısı, büyük şehirlerde patlamalar, lider figürlere yönelik hedeflemeler ve pek çok Körfez ülkesinde hava sahası kapatmalarına yol açarak Orta Doğu’yu yeni bir krize sürükledi.
Öncelikli Hedefler Ve Saldırının Kapsamı
Cumartesi sabahı erken saatlerde İsrail ve ABD, koordineli bir hava ve füze saldırısı başlattıklarını duyurdu ve İran’ın başkentinde patlamalar kaydedildi. İsrail hükümeti operasyonu “Önleyici Harekât” olarak adlandırırken, ABD Başkanı da kapsamlı askeri eylemlerin yürütüldüğünü doğruladı. İran’ın güvenlik ve hükümet binaları dahil olmak üzere çeşitli askeri tesisler hedef alındı; bazı uluslararası kaynaklar saldırının yönetici liderlik yapısını da vurduğunu öne sürdü. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, “çok sayıda belirti” bulunduğunu, İran’ın üst düzey liderlerinden Ayetullah Ali Hamaney’in artık “artık aramızda olmadığını” düşündüklerini belirtti; bu iddia resmi olarak bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. İran’ın dini lideri dahil devlet liderliği ise kendi açıklamalarında güvende olduklarını savundu. Bu gelişmeler, çatışmanın niteliğini basit bir askeri darbeden çıkarıp siyasi hedeflere doğru genişleyen bir hamle haline getiriyor.
Ortak operasyonun bir parçası olarak, İran’ın stratejik askeri altyapısı; hava savunma sistemleri, komuta merkezleri ve balistik füze üsleri bombardımana uğradı. İran Kızılay’ı ve bazı yerel yetkililer, ülke genelindeki saldırılarda ölü ve yaralı sayısının yüzleri bulduğu, çok sayıda sivil ve askerî hedefin etkilendiğini bildirdi. Aynı zamanda patlamalar başka kentlerde de duyulmaya devam ediyor ve bölgenin büyük kısmında alarm seviyeleri yükseldi.
Bölgesel Yanıtlar Ve Güvenlik Alarmı
İsrail‑ABD saldırısı hemen hemen anında bölgesel bir reaksiyona dönüştü. İran, karşı saldırı başlattığını duyurdu ve misilleme olarak İsrail ile ABD’nin varlığının bulunduğu Körfez ülkelerindeki üsleri hedef alan füze ve drone saldırılarına başladığını bildirdi; bu durum hava sahalarının kapatılmasına ve sivil uçuşların massiv biçimde iptaline yol açtı. Birleşik Arap Emirlikleri ile Katar başta olmak üzere çok sayıda ülke kendi hava sahalarını güvenlik gerekçesiyle tamamen veya kısmen kapattı, bu da uluslararası havacılık trafiğini felç etti.
Körfez ülkelerinden de patlama ve saldırı haberleri gelirken, Kuveyt gibi bazı ülkeler kendi hava sahalarında füze savunma sistemlerini aktive ederek gelen hedefleri düşürdüklerini açıkladı. Diğer yandan, çatışmanın yayılmasıyla birlikte, birçok ülke acil durum seviyesini artırdı ve bölgesel istikrarın derin bir risk altında olduğu sinyalleri verilmeye başlandı.
Uluslararası Tepkiler Ve Jeopolitik Etkiler
Bu geniş çaplı askeri operasyon ve peşi sıra gelen misilleme dalgaları, uluslararası aktörlerin dikkatini çekti. Birleşmiş Milletler ve Avrupa ülkeleri çatışmanın daha da büyümesinden duydukları kaygıyı dile getirdi ve taraflara itidal çağrısında bulundu. Rusya gibi büyük aktörler saldırıyı “egemen bir ülkeye yönelik hukuka aykırı eylem” olarak nitelendirirken, farklı coğrafyalardan devletler de gerilimi düşürme veya destek beyanlarında bulundu. Bu durum, Orta Doğu’daki mevcut dinamikleri ve küresel güç ilişkilerini yeni bir döneme sokuyor.
Çatışmanın uzun vadeli etkileri hâlâ belirsizliğini koruyor; diplomatik çabalar, ekonomik yaptırımlar ve askeri dengeler dramatik biçimde değişebilirken, uluslararası toplumun süreci nasıl yönlendireceği önümüzdeki günlerde netleşecek.
NHY / Reuters, AP News, The Guardian, Euronews
