Türkiye Ä°statistik Kurumu (TÜİK), 2022 yılına ait yıllık verileri ve 2023 yılının nisan, mayıs ve haziran aylarını kapsayan ikinci çeyrek dönemsel verilerini açıkladı. Bu veriler, Türkiye’nin gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) ve gelir dağılımındaki önemli deÄŸiÅŸikliklere ışık tutuyor.
2023 yılının ikinci çeyreÄŸinde GSYH, bir önceki yılın aynı çeyreÄŸine göre yüzde 3,8 artış göstererek ekonomik büyümeyi yansıttı. Ancak, bu büyüme eÅŸit bir ÅŸekilde paylaşılmamış gibi görünüyor. DÄ°SK-AR (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu AraÅŸtırma Merkezi), emekçilerin GSYH içindeki payının yıllık verilere göre 9 puan artarak yüzde 34,3 olduÄŸunu belirtti. Bununla birlikte, sermayenin aldığı pay bir önceki yılın aynı dönemine göre 10,5 puan azalarak yüzde 43,8’e geriledi.
DÄ°SK-AR, bu artışın arkasındaki ana sebep olarak EYT (Emeklilikte YaÅŸa Takılanlar) düzenlemesini iÅŸaret ediyor. EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların emeklilik yaÅŸ koÅŸulunu ortadan kaldırarak bu dönem öncesinde sigortalanan EYT’lilerin emeklilik iÅŸlemlerine olanak saÄŸladı. Bu dönemde, EYT nedeniyle kıdem tazminatı ve emekli aylığı alanlarda artış yaÅŸandı ve emeÄŸin GSYH içindeki payının yükselmesine yol açtı.
Öte yandan, 2022 yılında GSYH’nin yüzde 5,5 büyüdüğü ancak emeÄŸin payının 2021’e göre 3,7 puan azalarak yüzde 26,3’e gerilediÄŸi görüldü. Sermayenin GSYH içindeki payı ise 2021’e göre 1,4 puan artarak yüzde 53,7’ye yükseldi.
DÄ°SK-AR, bu deÄŸiÅŸiklikleri bir bölüşüm krizi olarak tanımlıyor ve 2016 sonrasında gelir dağılımında ciddi bir bozulma yaÅŸandığına dikkat çekiyor. 2002 yılında AKP iktidara geldiÄŸinde, büyüme emeÄŸin yüzde 28,3’ünü, sermayenin ise yüzde 53,8’ini alıyordu. Ancak 21 yıl süren AKP iktidarının ardından emeÄŸin payı yalnızca 2 puan azalırken, sermayenin payı neredeyse deÄŸiÅŸmedi.
BaÅŸkanlık sistemi döneminde ise gelir dağılımındaki bu kötüleÅŸme hızlandı. 2016’da GSYH içinde emeÄŸin payı yüzde 36,3 iken 2022’de 10 puan gerileyerek yüzde 26,3’e düştü. Sermayenin payı ise aynı dönemde 6,2 puan artarak yüzde 53,7’ye yükseldi.
DÄ°SK-AR, bu hızlı gelir eÅŸitsizliÄŸinin ciddi bir sorun olduÄŸunu vurguluyor ve baÅŸkanlık sisteminin uygulanmaya baÅŸladığı 2018’den itibaren emeÄŸin gelirinin sermayenin gelirine kıyasla daha yavaÅŸ arttığına dikkat çekiyor. Bu durum, gelirin sınıfsal dağılımının kötüleÅŸtiÄŸine iÅŸaret ediyor.
TÜİK verileri, Türkiye ekonomisinin büyüme ve gelir dağılımı konularında önemli değişikliklere sahne olduğunu gösteriyor ve bu veriler, ekonomik ve siyasi tartışmaların merkezinde yer alıyor.
