Türkiye’de artan üretim maliyetleri, borç yükü ve düşük gelirle boğuşan çiftçiler için muhalefetten kapsamlı bir tarım politikası önerisi geldi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Ankara’nın Haymana ilçesinde çiftçilerle yaptığı iftarda, iktidara gelmeleri halinde çiftçilerin kredi faizlerinin silineceğini, mazottaki ÖTV’nin kaldırılacağını ve tarımda alım garantili üretim modelinin uygulanacağını açıkladı.
Türkiye’de tarım sektöründe artan maliyetler, yüksek kredi borçları ve gelir düşüşü tartışmaları sürerken, Özgür Özel Ankara’nın Haymana ilçesinde düzenlenen çiftçi buluşmasında kapsamlı tarım politikası vaatleri açıkladı.
Muhalefet liderinin açıklamaları, Türkiye’de tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, çiftçi borçluluğu ve enerji maliyetleri üzerine süren tartışmaların ortasında geldi. Uluslararası raporlar ve yerli araştırmalar, Türkiye’de tarımın son yıllarda artan girdi maliyetleri ve düşük gelir nedeniyle ciddi bir yapısal baskı altında olduğunu gösteriyor.
Çiftçi Borçları İçin Faiz Affı Ve Yeniden Yapılandırma
Özel, çiftçilerin bankalara olan borçlarının büyük bölümünün doğrudan zirai kredi olmadığını, çoğu üreticinin ihtiyaçlarını karşılamak için tüketici kredisi gibi daha pahalı finansman yöntemlerine yönlendirildiğini söyledi.
CHP liderine göre, iktidara gelmeleri halinde tarımsal faaliyet için kullanılan tüm kredilerin faizleri bir defaya mahsus silinecek ve ana para beş yıla bölünerek yeniden yapılandırılacak. Bu adımın çiftçilere “nefes aldıracak bir geçiş süreci” yaratacağını savundu.
Türkiye’de çiftçi borçlarının son yıllarda hızla arttığı biliniyor. Tarım ekonomistlerinin hesaplamalarına göre çiftçilerin bankalara ve finans kuruluşlarına olan toplam borcu 2020’lerden itibaren sürekli artarak yüz milyarlarca liralık seviyelere ulaştı. Bu durum, üretim maliyetleri ile gelir arasındaki makasın büyüdüğüne işaret ediyor.
Mazot Maliyetleri Ve Vergi Tartışması
Tarım sektörünün en büyük maliyet kalemlerinden biri olan yakıt fiyatları da Özel’in konuşmasının merkezindeydi.
Muhalefet lideri, çiftçilerin kullandığı mazottan ÖTV’nin kaldırılacağını ve böylece pompada yaklaşık yarı fiyatına yakıt kullanabileceklerini söyledi. Özel, mevcut durumda yat ve gemilere uygulanan ÖTV muafiyetine dikkat çekerek, aynı uygulamanın çiftçiler için de hayata geçirilmesi gerektiğini savundu.
Enerji maliyetleri, özellikle son yıllarda küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve kur hareketleri nedeniyle Türkiye’de tarımsal üretim maliyetlerini ciddi biçimde artırdı. Tarım örgütleri, mazot fiyatlarının üretim planlamasını doğrudan etkilediğini ve küçük ölçekli üreticiler için sürdürülemez hale geldiğini sık sık dile getiriyor.
Tarımda Planlama Ve Alım Garantisi Modeli
Özel’in açıkladığı bir diğer politika önerisi ise tarımsal üretimde planlama ve alım garantisi sisteminin kurulması oldu.
Bu modele göre çiftçi, sezon başında hangi ürünü ekeceğini, ne kadar destek alacağını ve ürününü hangi fiyatla satacağını önceden bilecek. Böylece plansız üretim nedeniyle ortaya çıkan arz fazlası ve fiyat çöküşlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Türkiye’de son yıllarda özellikle sebze üretiminde yaşanan fiyat dalgalanmaları ve zaman zaman ürünlerin tarlada kalması ya da protesto amacıyla dökülmesi, tarımda planlama eksikliği tartışmalarını gündeme getirmişti.
Süt Üreticileri İçin Parite Garantisi
Özel konuşmasında süt üreticilerinin yaşadığı krize de değindi.
Süt fiyatı ile yem maliyeti arasındaki dengeyi ifade eden “süt-yem paritesi”nin üreticinin sürdürülebilirliği açısından kritik olduğunu vurgulayan Özel, bu oranın en az 1,6 seviyesinde tutulacağını söyledi. Fiyatın bu seviyenin altına düşmesi halinde devletin alım garantisiyle farkı karşılayacağını ifade etti.
Tarım ekonomistleri, Türkiye’de süt üreticilerinin son yıllarda artan yem maliyetleri nedeniyle ciddi zarar ettiğini ve bunun hayvan kesimlerini artırarak uzun vadede süt üretimini azaltma riski yarattığını belirtiyor.
Tarım Krizi Ve Siyasi Rekabet
Özel’in açıklamaları, Türkiye’de tarım politikalarının seçim tartışmalarının merkezine yeniden yerleştiğini gösteriyor.
Son yıllarda çiftçi gelirleri, üretim maliyetleri ve kırsal nüfusun azalması gibi sorunlar hem ulusal hem uluslararası raporlarda sıkça vurgulanıyor. OECD ve FAO verileri de Türkiye’de tarım sektörünün yüksek girdi maliyetleri ve düşük destek oranları nedeniyle baskı altında olduğunu ortaya koyuyor.
Muhalefetin açıkladığı bu vaatlerin uygulanabilirliği ise bütçe kaynakları ve kamu maliyesi açısından ayrı bir tartışma konusu olarak değerlendiriliyor.
