Ä°ngiliz yardım kuruluÅŸu Oxfam’ın yayımladığı yeni bir rapor, küresel ölçekte artan eÅŸitsizliÄŸe dikkat çekti ve pandeminin baÅŸlangıcından bu yana biriken yeni servetin neredeyse üçte ikisinin en zengin yüzde 1’lik kesime gittiÄŸini ortaya koydu. Oxfam, Covid sonrası artan eÅŸitsizlikle mücadele için servetin yeniden dağıtılması ve en zenginlerden yeni vergiler alınması çaÄŸrısında bulundu.
Oxfam, “Survival of the Richest” (En Zenginlerin Hayatta Kalması) adlı raporunu, Ä°sviçre’nin Davos kasabasında bugün Dünya Ekonomik Forumu toplantılarının baÅŸlaması öncesi kamuoyuna açıkladı.
25 yıldır ilk kez aşırı zenginlik ve aşırı yoksulluÄŸun aynı anda arttığını vurgulayan Oxfam’a göre, Covid-19’un ekonomik etkileriyle mücadele etmek üzere uygulamaya konulan faiz oranlarını düşürme ve parasal gevÅŸeme gibi politikalar, zenginlerin sahip olduÄŸu mülk ve hisse senetlerinin deÄŸerini artırdı.
Raporda, son iki yılda en alttaki yüzde 90’lık dilimde yer alan bir kiÅŸinin kazandığı her 1 dolarlık yeni küresel servete karşılık, her milyarderin yaklaşık 1,7 milyon dolar kazandığı belirtildi.
2022’deki küçük düşüşlere raÄŸmen, milyarderlerin toplam serveti günde 2.7 milyar dolar arttı. Pandemi dönemindeki kazanımlar, milyarderlerin hem sayısının hem de servetinin iki katına çıktığı 10 yılın ardından geldi.
Oxfam Ä°ngiltere Ä°cra Kurulu BaÅŸkanı Danny Sriskandarajah, “Mevcut ekonomik gerçeklik temel insani deÄŸerlere hakarettir. Aşırı yoksulluk son 25 yıldır ilk kez artıyor ve bir milyara yakın insan açlık çekiyor ama milyarderler her gün kazanıyor” dedi.
Hükümetlerin azınlığın çıkarları için hareket etmeyi bırakması gerektiÄŸini vurgulayan Sriskandarajah, “Pek çok ülkede en yoksulların süper zenginlerden çok daha yüksek vergi oranlarına tabi olduÄŸu bir sistemi nasıl kabul edebiliriz?” diye sordu ve süper zenginlere daha yüksek vergiler getirilmesi çaÄŸrısı yaptı.
Türkiye’de servet paylaşımı
Oxfam Konfederasyonu üyesi Kadın EmeÄŸini DeÄŸerlendirme Vakfı’nın (KEDV) paylaÅŸtığı verilere göre, Türkiye’de en zengin 13 milyarderin serveti 38,9 milyar dolara ulaÅŸtı.
Nüfusun yarısının toplam serveti ise 38,5 milyar dolar.
Türkiye’deki en zengin yüzde 1’lik kesiminin serveti, en alttaki yüzde 90’lık kesimin servetinin 1,4 katı.
Servetin yeniden dağıtılması için vergilendirme
Oxfam raporunda, servetin yeniden dağıtılması konusunda şunlar vurgulandı:
Gıda ve enerji şirketleri 2022 yılında kârlarını iki katından fazla arttırarak, 800 milyondan fazla insanın açlık çektiği bir dönemde zengin hissedarlarına 257 milyar dolar ödedi.
Vergi gelirinin sadece yüzde 4’ü servet vergilerinden elde ediliyor ve dünyadaki milyarderlerin yarısı veraset vergisi olmayan ülkelerde yaşıyor.
Dünyadaki multimilyoner ve milyarderlerden yüzde 5’e kadar vergi alınması halinde yılda 1.7 trilyon dolar gelir elde edilebilir ve bu 2 milyar insanı yoksulluktan kurtaracak ve açlığı sonlandıracak küresel bir planı finanse etmeye yeter.
Kolombiya Maliye Bakanı José Antonio Ocampo rapora yazdığı önsözde “En zenginleri vergilendirmek artık bir seçenek deÄŸil, bir zorunluluk. Küresel eÅŸitsizlik tırmandı ve eÅŸitsizlikle mücadelede serveti yeniden dağıtmaktan daha iyi bir yol yok” dedi.
Oxfam, aşırı servet yoğunlaşmasının büyümeyi zayıflattığını, siyaseti ve medyayı yozlaştırdığını, demokrasiyi aşındırdığını ve siyasi kutuplaşmaya yol açtığını vurguladı.
Yardım kuruluşu, süper zenginlerin iklim krizinin başlıca sorumluları olduğunu ve bir milyarderin ortalama bir insandan bir milyon kat daha fazla karbon saldığını, ortalama bir yatırımcıya kıyasla kirletici endüstrilere yatırım yapma olasılıklarının da iki kat fazla olduğunu kaydetti.
