Nobel ödüllü ekonomist Paul Krugman’a göre Trump yönetiminin İran’a yönelik başlattığı operasyon, plansızlık ve öngörüsüzlüğün simgesi olarak ilerliyor. Operasyonun “birkaç gün” süreceği beklentisi çökerken, Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrol fiyatlarını fırlattı. Krugman, mevcut ekonomik tabloda savaşın tek başına yıkıcı olmayabileceğini, ancak gümrük vergileri, enflasyon ve göçmen politikalarının yarattığı stres birikiminin üzerine gelen “son saman” olabileceği uyarısında bulunuyor.
Plandan Yoksun Bir Savaşın Tablosu
Krugman, Substack platformunda yayımladığı yazısında, Trump yönetiminin İran’a başlattığı savaşın ekonomik ve stratejik sonuçlarını mercek altına aldı. Operasyonun ilk günlerinde piyasaların şaşırtıcı biçimde sakin kalmasını, yatırımcıların savaşın çok kısa süreceğine dair iyimser beklentisine bağlıyor. Ancak “gerçeklik yavaş yavaş yerleşmeye başladı” diyen Krugman, operasyonun beklentilerin aksine planlanmamış olduğunu vurguluyor.
Ekonomist, savaşın iki yönlü risk taşıdığını belirtiyor: Birincisi, Trump yönetiminin hızlı bir rejim değişikliği umudunun boşa çıkması; ikincisi ise, bombardımanın ötesinde hiçbir stratejik planın bulunmaması. İran yönetiminin varoluşsal bir tehditle karşı karşıya olan ciddi dini liderlerden oluştuğunu belirten Krugman, kolay teslim olmayacaklarını ifade ediyor.
Hürmüz Boğazı Kapanıyor: Petrol Fiyatları Fırlıyor
Operasyonun en somut etkisi enerji piyasalarına yansıdı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı uluslararası trafiğe kapatması, küresel petrol ve doğal gaz arzını doğrudan tehdit ediyor. ABD’nin Suudi Arabistan Büyükelçiliği ve Körfez’deki bazı havalimanları insansız hava aracı saldırılarına maruz kaldı. ABD, bölgedeki vatandaşlarına ayrılma çağrısı yaptı; ancak bu çağrı, çoğu uçuş iptal edildikten sonra geldi. On binlerce Amerikalı için askeri kargo uçakları ve charter seferleriyle dev bir hava köprüsü kuruluyor.
Petrol fiyatları Şubat ortasından bu yana varil başına yaklaşık 15 dolar yükseldi. Krugman, piyasanın hâlâ boğazın kısa sürede açılacağına dair zayıf bir bahis oynadığını, ancak kapanmanın haftalarca sürebileceğini öngördüğünü belirtiyor.
İyi Haber: Ekonomi Petrole 1970’ler Kadar Bağımlı Değil
Krugman’a göre, petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkması tek başına ekonomik krizi tetiklemeyebilir. ABD ve diğer gelişmiş ülkeler, 1970’lere kıyasla petrole çok daha az bağımlı hale geldi. Varil başına 15 dolarlık artış, ABD’de tüketici fiyatlarını yaklaşık %0,3 yükseltecek; 50 dolarlık artış ise yaklaşık %1 artıracak. Bu oran, Trump’ın gümrük vergilerinin yarattığı enflasyon etkisiyle yaklaşık eşdeğer.
Krugman, asıl riskin bu şokun diğer baskılarla birleşmesi olduğunu vurguluyor: Gümrük vergileri, ekonomik belirsizlikler, göçmen karşıtı politikalar ve yapay zekâ kaynaklı iş kayıpları, finansal istikrar üzerinde ek yük oluşturuyor.
Kapasiteyi Zorlayan Belirsizlik
Krugman yazısını, savaşın yol açtığı “devasa belirsizlik” üzerinde durarak tamamlıyor. Bunun neredeyse tamamen plansız bir “ani savaş” olduğunu belirten ekonomist, ekonomik etkilerin abartılmaması gerektiğini ancak mevcut stres unsurlarıyla birleştiğinde bu operasyonun “devenin belini kıran son saman” olabileceğine dikkat çekiyor. Savaş uzadıkça riskler artıyor ve ara seçimler yaklaşırken Trump’ın öngörülemez davranışları ek bir soru işareti olarak öne çıkıyor.
Kaynaklar
- Krugman, P. Reality Sets In on Trump’s New War (Substack, 04.03.2026)
- Financial Times (Petrol fiyatları analizi)
- Bloomberg Opinion / Clive Crook
- Newsweek / Anket ve piyasa verileri
- Anadolu Ajansı / Hürmüz Boğazı gelişmeleri
- TASS / Uzman değerlendirmesi
- Economic Times / Piyasa etkileri
- Hong Kong Economic Times / Goldman Sachs senaryoları
