Nobel Barış Ödülü sahibi İranlı insan hakları savunucusu Narges Mohammadi’nin gözaltında ağır fiziksel şiddete maruz kaldığına dair “güvenilir raporlar” bulunduğunu açıklayan Nobel Komitesi, yaşananları “acımasız ve insanlık dışı muamele” olarak niteledi ve bunun uluslararası insan hakları hukukunun açık ihlali olduğunu duyurdu.
Norveç merkezli Nobel Komitesi, 2023 Nobel Barış Ödülü sahibi İranlı aktivist Narges Mohammadi’nin cezaevinde ağır fiziksel saldırılara maruz kaldığına ilişkin “güvenilir ve ayrıntılı raporlar” aldıklarını açıkladı. Komite Başkanı Jørgen Frydnes, uluslararası basına yaptığı açıklamada, iddiaların “dehşet verici” olduğunu belirterek Mohammadi’nin maruz kaldığı muameleyi “acımasız ve insanlık dışı” olarak tanımladı.
Komite, Mohammadi’nin tutukluluğunun “keyfi ve haksız” olduğunu yineleyerek İran makamlarına derhal serbest bırakma çağrısında bulundu.
Ağır Şiddet Ve Süregelen Sorgu İddiaları
CNN International’da (CNN Uluslararası) Christiane Amanpour’a konuşan Frydnes, Komite’ye ulaşan raporların ayrıntılarını paylaştı. Buna göre Mohammadi’nin defalarca tahta sopalar ve coplarla dövüldüğü, yerde sürüklendiği, başında açık yaralara yol açan fiziksel saldırılara maruz kaldığı ve pelvis ile genital bölgesine yönelik tekmeler nedeniyle oturamayacak ve günlük yaşamını sürdüremeyecek ölçüde ağrı çektiği bildirildi.
Frydnes, fiziksel şiddetin yanı sıra ağır sorgulamaların da devam ettiğini söyledi. Nobel Komitesi Başkanı, bu iddiaların “uluslararası insan hakları hukukunun açık bir ihlali” anlamına geldiğini vurguladı.
İran makamları iddialara ilişkin henüz kamuoyuna açık bir yanıt vermedi.
Keyfi Tutukluluk Ve Uluslararası Tepki
Narges Mohammadi, İran’da kadın hakları, idam cezalarının kaldırılması ve zorunlu başörtüsü uygulamasına karşı yürüttüğü kampanyalar nedeniyle yıllardır yargı süreçleri ve hapis cezalarıyla karşı karşıya kalıyor. Nobel Barış Ödülü, Mohammadi’ye “İran’da kadınların baskıya karşı mücadelesi ve insan hakları ile özgürlüğü teşvik etme çabaları” nedeniyle verilmişti.
Nobel Komitesi’nin açıklaması, Mohammadi’nin tutukluluğunun yalnızca bireysel bir dava olmadığını, aynı zamanda İran’daki insan hakları ihlallerine dair daha geniş bir tartışmanın parçası olduğunu bir kez daha gündeme taşıdı. Komite, uluslararası toplumu ve insan hakları mekanizmalarını süreci yakından izlemeye çağırdı.
İnsan Hakları Hukuku Açısından Kritik Dosya
Uluslararası hukuk uzmanları, bir Nobel Barış Ödülü sahibine yönelik bu tür muamele iddialarının, İran’ın taraf olduğu uluslararası sözleşmeler bağlamında ciddi yükümlülükler doğurduğuna dikkat çekiyor. İşkence ve kötü muamele yasağı, hem Birleşmiş Milletler (BM) sözleşmeleri hem de teamül hukuku kapsamında mutlak nitelik taşıyor.
Mohammadi’nin durumu, İran’daki tutuklu aktivistlerin koşullarına ilişkin uluslararası baskıyı artırabilecek bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
- NHY / CNN International (Christiane Amanpour programı), Nobel Komitesi (Norveç Nobel Komitesi) açıklamaları, Jørgen Frydnes’in kamuya açık beyanları
